نبرد کارگران کره جنوبی با هوش مصنوعی؛ از سهم در سود تا حق تصمیمگیری درباره آینده کار
هوش مصنوعی توازن قدرت میان شرکتها و کارگران کره جنوبی را تغییر داده و اتحادیهها برای سهم عادلانه منافع میجنگند.
ورود هوش مصنوعی و رباتهای پیشرفته به کارخانههای کره جنوبی، تنها یک تحول فناورانه نیست؛ بلکه به میدان تازهای برای مناقشه میان شرکتها و کارگران تبدیل شده است. در حالی که شرکتهای بزرگ این کشور از رونق جهانی هوش مصنوعی و افزایش تقاضا برای محصولات مرتبط با این فناوری، بهویژه تراشههای حافظه، سودهای چشمگیری به دست آوردهاند، اتحادیههای کارگری اکنون خواستار سهم بیشتری از این دستاوردها و همچنین نقش پررنگتر در تصمیمگیری درباره آینده مشاغل خود هستند.
این مناقشه در یکی از نمادینترین صنایع کره جنوبی، یعنی خودروسازی، بهوضوح دیده میشود. اتحادیه کارگران شرکت «هیوندای موتور» کره جنوبی ماه گذشته با اعتصاب موافقت کرد؛ اقدامی که در واکنش به برنامههای این خودروساز برای استفاده گستردهتر از رباتهای انساننما در خطوط تولید صورت گرفت. اتحادیه اعلام کرد که حتی یک ربات نیز بدون توافق میان مدیریت و کارگران اجازه ورود به سالنهای مونتاژ را نخواهد داشت.
این موضع نشان میدهد که نگرانی کارگران دیگر فقط درباره افزایش یا کاهش دستمزد نیست. مسئله اصلی، جایگاه نیروی انسانی در محیط کاری است که بهسرعت در حال تغییر است. اتحادیهها میپرسند اگر هوش مصنوعی باعث افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای شرکتها شود، چه کسانی باید از منافع اقتصادی آن بهرهمند گردد؟ آیا این سود فقط به سهامداران و مدیران خواهد رسید یا کارکنانی که سالها در ایجاد این ظرفیت صنعتی نقش داشتهاند نیز سهمی خواهند داشت؟
تراشههای هوش مصنوعی و مطالبه سهم بیشتر کارگران
بحث درباره تقسیم منافع هوش مصنوعی در کره جنوبی بیش از هر جا در صنعت فناوری و نیمهرساناها مطرح شده است. شرکتهایی مانند سامسونگ و SK Hynix که از افزایش جهانی تقاضا برای تراشههای مورد استفاده در سامانههای هوش مصنوعی سود بردهاند، با فشار فزاینده کارکنان خود برای افزایش پاداشها روبهرو هستند.
در این شرکتها، کارگران معتقدند زمانی که رشد بازار هوش مصنوعی میلیاردها دلار ارزش جدید ایجاد کرده است، بخشی از این موفقیت باید به کارکنانی بازگردد که در زنجیره تولید این فناوری نقش دارند. برخی کارکنان بخش تولید تراشههای حافظه حتی انتظار دریافت پاداشهایی تا حدود ۴۱۶ هزار دلار را داشتهاند؛ رقمی که نشاندهنده ابعاد کمسابقه سودآوری این صنعت است.
با این حال، مناقشه تنها درباره میزان پاداشها نیست. اتحادیههای کارگری کره جنوبی استدلال میکنند که دستاوردهای حاصل از هوش مصنوعی نباید صرفا میان شرکت و کارکنان رسمی آن تقسیم شود. آنها خواستار آن هستند که شرکتهای بهرهمند از این فناوری، مسئولیت بیشتری در قبال کارگران پیمانکار، تامینکنندگان و بخشهایی از نیروی کار بر عهده بگیرند که ممکن است تحت تاثیر اتوماسیون قرار گیرند.
این نگاه، بحثی گستردهتر درباره عدالت اقتصادی در عصر هوش مصنوعی ایجاد کرده است؛ اینکه آیا فناوری جدید باید صرفا ابزاری برای افزایش سود شرکتها باشد یا فرصتی برای بهبود شرایط کاری و اقتصادی نیروی انسانی.
بازگشت قدرت اتحادیهها در کره جنوبی
برای درک اهمیت این تحولات باید به تاریخ روابط کار در کره جنوبی توجه کرد. اتحادیههای این کشور همیشه چنین قدرتی نداشتند. در سالهای گذشته، بسیاری از اتحادیهها با فشارهای حقوقی و اقتصادی روبهرو بودند. شرکتها گاهی از شکایتهای قضایی برای محدود کردن فعالیت رهبران اتحادیهها استفاده میکردند و در برخی موارد، فشارهای ناشی از این درگیریها پیامدهای سنگینی برای فعالان کارگری داشت.
همزمان، بسیاری از شرکتها برای کاهش تعهدات قانونی خود، بیش از گذشته به استفاده از پیمانکاران فرعی روی آوردند. این روند باعث شد بخشی از نیروی کار کره جنوبی که در خطوط تولید یا خدمات پشتیبان فعالیت میکردند، از حمایتهای مشابه کارکنان رسمی برخوردار نباشند.
اما توازن قدرت در سالهای اخیر شروع به تغییر کرده است. روی کار آمدن دولت جدید کره جنوبی و حمایت بیشتر از حقوق کارگران، فضای تازهای برای فعالیت اتحادیهها ایجاد کرد. یکی از مهمترین تغییرات، اجرای قانونی موسوم به «قانون پاکت زرد» بود؛ قانونی که حقوق چانهزنی جمعی کارگران پیمانکار را گسترش میدهد و توانایی شرکتها برای مطالبه خسارتهای سنگین از اتحادیهها را محدود میکند.
نام این قانون از پاکتهای زردرنگی گرفته شده که حامیان اتحادیهها برای کمک مالی به کارگرانی استفاده میکردند که با هزینههای سنگین دعاوی حقوقی مواجه بودند. اجرای این قانون باعث شد گروههای بیشتری از کارکنان پیمانکار بتوانند وارد مذاکرات رسمی با شرکتها شوند و قدرت چانهزنی بیشتری پیدا کنند.
سامسونگ و آغاز مرحله جدیدی از مذاکرات کارگری
یکی از مهمترین نمونههای این تغییر، در شرکت سامسونگ دیده شد. کارکنان این شرکت که سالها با محدودیتهایی در فعالیتهای اتحادیهای روبهرو بودند، پس از رشد بیسابقه بازار تراشههای هوش مصنوعی خواستار سهم بیشتری از موفقیت اقتصادی شرکت شدند.
اتحادیههای کارگران سامسونگ تهدید کردند که در صورت بینتیجه ماندن مذاکرات درباره افزایش پاداشها، هزاران کارگر دست به اعتصاب خواهند زد. مذاکرات طولانی که تا نیمههای شب ادامه داشت، در نهایت با میانجیگری مقامهای دولتی به توافق انجامید.
این موفقیت، اعتمادبهنفس اتحادیهها را افزایش داد، اما خواستههای جدید آنها دیگر محدود به دستمزد نیست. اکنون کارگران میخواهند در تصمیمهایی نقش داشته باشند که مستقیما آینده شغلی آنها را تغییر میدهد؛ از جمله اینکه شرکتها چگونه و چه زمانی از هوش مصنوعی، رباتها و سیستمهای مدیریت الگوریتمی استفاده کنند.
به گفته کارشناسان، این موضوع کره جنوبی را در مرکز یک پرسش جهانی قرار داده است: آیا کارکنان باید تنها زمانی که فناوری شغل آنها را تهدید میکند وارد مذاکره شوند، یا باید پیش از اجرای فناوریهای جدید، در تصمیمگیری درباره آنها مشارکت داشته باشند؟
آینده رابطه کار و هوش مصنوعی در کره جنوبی
اتحادیههای کارگری کره جنوبی اکنون مجموعهای از مطالبات را برای گذار عادلانه به عصر هوش مصنوعی مطرح میکنند. شفافیت در استفاده از الگوریتمها، حفاظت از دادههای شخصی کارکنان، ایجاد مشاغل باکیفیت، برنامههای آموزش و ارتقای مهارت، تضمین سلامت و ایمنی شغلی و حفظ حق سازمانیابی، از جمله مهمترین خواستههای آنهاست.
این مطالبات نشان میدهد که مسئله اصلی دیگر مقاومت در برابر فناوری نیست. بسیاری از کارگران و اتحادیهها میدانند که هوش مصنوعی بخشی جداییناپذیر از آینده اقتصاد خواهد بود. نگرانی آنها بیشتر درباره نحوه توزیع هزینهها و منافع این تحول است.
کره جنوبی نمونهای مهم از این چالش جهانی است؛ کشوری که در خط مقدم توسعه فناوری قرار دارد و همزمان دارای یکی از سازمانیافتهترین جنبشهای کارگری در آسیاست. در چنین شرایطی، مناقشه بر سر هوش مصنوعی در واقع مناقشهای درباره آینده رابطه میان سرمایه، فناوری و نیروی انسانی است.
اگر شرکتها بتوانند بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی را بدون مشارکت کارکنان و بدون توجه به پیامدهای اجتماعی آن دنبال کنند، احتمالا شکاف میان کارفرمایان و کارگران عمیقتر خواهد شد. با این همه اگر فناوری جدید همراه با گفتوگوی اجتماعی، آموزش نیروی کار و تقسیم منصفانهتر منافع پیش برود، میتواند به جای تهدیدی برای اشتغال، به ابزاری برای ارتقای کیفیت کار تبدیل شود.
نبردی که امروز در کارخانههای هیوندای و سالنهای تولید تراشه سامسونگ جریان دارد، تنها درباره چند هزار شغل در کره جنوبی نیست. این نبرد درباره این پرسش مهم است که در عصر هوش مصنوعی، چه کسی درباره آینده کار تصمیم خواهد گرفت: فقط صاحبان فناوری؟ یا کسانی که با کار خود آن فناوری را به واقعیت تبدیل میکنند؟
منبع: techpolicy.press