ژاپن، هند و اوکراین؛ چرا برخی کشورها از نقشه جدید سازمان ملل نگران‌اند؟
این کشورها با اصل تغییر نقشه مخالفتی ندارند؛ مسئله آنها رنگ‌هایی است که برای برخی سرزمین‌های مورد مناقشه به کار رفته است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد هفته گذشته در اقدامی تاریخی، با اکثریت قاطع به قطعنامه‌ای رای داد که کشورها را به استفاده از نقشه‌های جدید جهان تشویق می‌کند؛ نقشه‌هایی که اندازه واقعی قاره‌ها را دقیق‌تر نشان می‌دهند.
این اقدام پس از ماه‌ها تلاش اتحادیه آفریقا صورت گرفت. در مجموع ایالات متحده تنها کشوری بود که با آن مخالفت کرد. نماینده آمریکا پیش از رای‌گیری گفت چنین موضوعی نشان می‌دهد چرا سازمان ملل اعتبار خود را از دست می‌دهد و به جای پرداختن به مشکلات واقعی، درگیر «پروژه‌های نقشه‌کشی مربوط به قرن شانزدهم» شده است.
با این حال، پس از تصویب قطعنامه، دست‌کم سه کشور دیگر یعنی اوکراین، ژاپن و هند نسبت به نحوه نمایش برخی سرزمین‌های مورد مناقشه در نقشه جدید اعتراض کرده‌اند. هیچ‌یک با اصل استفاده از یک نقشه جدید مخالفت ندارند، اما خواهان اصلاح نحوه نمایش مناطق مورد مناقشه هستند.
چرا نقشه جهان تغییر کرده است؟
سازمان ملل در این قطعنامه استفاده از نقشه‌ای موسوم به «زمین برابر» (Equal Earth) را به جای نقشه «مرکاتور» (Mercator) که امروزه بسیار رایج است، توصیه کرده است.
این قطعنامه استفاده از نقشه مرکاتور را ممنوع نمی‌کند و نقشه خاصی را هم جایگزین اجباری آن نمی‌داند؛ بلکه کشورها را به استفاده از نقشه «زمین برابر» تشویق می‌کند. این نقشه در سال ۲۰۱۸ توسط سه پژوهشگر طراحی شد.
کارشناسان نقشه‌نگاری دهه‌هاست تاکید می‌کنند که مرکاتور، اندازه واقعی آفریقا و دیگر مناطق در حال توسعه را به‌شدت کوچک‌تر نشان می‌دهد و در مقابل، اروپا و آمریکا را بزرگ‌تر جلوه می‌دهد.
فعالان آفریقایی سال‌ها به این مسئله اعتراض کرده‌اند و معتقدند چنین تصویری علاوه بر تحریف ابعاد واقعی قاره، به تقویت برداشت‌های منفی درباره آفریقا کمک می‌کند. نقشه «زمین برابر» با هدف نمایش عادلانه‌تر مساحت‌ها، آفریقا را بزرگ‌تر و اروپا و آمریکا را کوچک‌تر نشان می‌دهد.
البته هیچ نقشه‌ای از یک کره روی صفحه تخت کاملا دقیق نیست، اما کارشناسان معتقدند «زمین برابر» یکی از دقیق‌ترین روش‌های موجود برای نمایش نسبت واقعی مساحت قاره‌هاست.
اعتراض اوکراین به رنگ کریمه
اوکراین از شش کشوری بود که در رای‌گیری سازمان ملل از دادن رای خودداری کردند. استونی، گرجستان، مولداوی، صربستان و لیتوانی هم در همبستگی با اوکراین رای ممتنع دادند.
اعتراض کی‌یف به این است که در نقشه جدید، شبه‌جزیره کریمه (که تحت اشغال روسیه قرار دارد) با رنگی کاملا متفاوت و روشن‌تر از خاک اصلی اوکراین نمایش داده شده است. روسیه کریمه را در فوریه ۲۰۱۴ اشغال و به خاک خود ضمیمه کرد؛ اقدامی که سازمان ملل آن را غیرقانونی دانسته است.
اگرچه کریمه در نقشه جدید با رنگی متفاوت از خاک اصلی روسیه مشخص شده، رنگ متمایل به زرد آن به رنگ مناطق روسیه نزدیک‌تر از رنگ اوکراین است.
«آندری ملنیک»، نماینده دائم اوکراین در سازمان ملل، گفت کشورش با اصل قطعنامه مخالفتی ندارد، اما پیش از رای‌گیری خواستار اصلاح نقشه شده بود و پاسخی مثبت دریافت نکرد. به گفته او، این نقشه می‌تواند «جعبه پاندورا» را باز کند و زمینه سوءاستفاده و تحریف در نمایش مرزها و سرزمین‌های جهان را فراهم آورد.
ژاپن چه می‌خواهد؟
ژاپن برخلاف اوکراین به قطعنامه رای مثبت داد، اما روز پنجشنبه اعلام کرد که آن کشور هم خواهان اصلاح نقشه است. اعتراض توکیو به نحوه نمایش جزایر کوریل مورد مناقشه با روسیه مربوط می‌شود. در نقشه جدید، این جزایر با همان طیف رنگی مناطق روسیه نمایش داده شده‌اند.
روسیه و ژاپن سال‌هاست بر سر چهار جزیره اختلاف دارند؛ روسیه آنها را کوریل جنوبی و ژاپن «سرزمین‌های شمالی» می‌نامد. اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۴۵، در جریان جنگ جهانی دوم، این جزایر را اشغال و ضمیمه کرد و ساکنان ژاپنی آنها را از جزایر بیرون راند.
در اوت امسال، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، برای نخستین بار به این جزایر سفر کرد و با اعتراض شدید ژاپن مواجه شد. سانائه تاکائیچی، نخست‌وزیر ژاپن، این سفر را «کاملا غیرقابل قبول» دانست.
«مینورو کیهارا»، دبیر ارشد کابینه ژاپن، اعلام کرد سفارت این کشور در آمریکا از طراحان نقشه «زمین برابر» خواسته است آن را اصلاح کنند. او گفت نمایش‌هایی که با موضع رسمی دولت ژاپن درباره سرزمین‌های مورد مناقشه مغایرت دارند، می‌تواند برداشت‌های نادرستی درباره قلمرو و نام‌های جغرافیایی ژاپن ایجاد کند.
چرا هند نگران است؟
هند نیز به قطعنامه رای مثبت داد، اما وزارت امور خارجه این کشور روز یکشنبه درباره نحوه نمایش کشمیر هشدار داد.
پس از تقسیم هند در سال ۱۹۴۷، هند و پاکستان هر دو ادعای مالکیت بر منطقه جامو و کشمیر را مطرح کردند. این منطقه از آن زمان به یکی از مهم‌ترین کانون‌های تنش میان دو کشور تبدیل شده و چندین جنگ میان آنها را به دنبال داشته است.
بخش‌هایی از کشمیر اکنون تحت اداره پاکستان و بخش‌های دیگری تحت اداره هند قرار دارد. چین هم بر سر بخشی از این منطقه با هند اختلاف دارد و قسمت شمال‌شرقی کشمیر را در اختیار دارد.
«راندیر جیسوال»، سخنگوی وزارت امور خارجه هند، تاکید کرد که قطعنامه سازمان ملل تنها کشورها را به استفاده از نقشه‌هایی با نمایش برابر مساحت‌ها تشویق می‌کند و استفاده از یک نقشه مشخص را اجباری نکرده است.
او گفت: «سرزمین حاکمیتی هند، از جمله قلمروهای اتحادیه جامو و کشمیر و لداخ، باید مطابق نقشه رسمی هند نمایش داده شود. هرگونه نمایش نادرست یا گمراه‌کننده غیرقابل قبول است.»
در نتیجه، اگرچه نقشه جدید سازمان ملل تلاشی برای اصلاح یکی از قدیمی‌ترین تحریف‌های جغرافیایی در نقشه‌های جهان است، نحوه نمایش مرزها و سرزمین‌های مورد مناقشه همچنان می‌تواند پیامدهای سیاسی داشته باشد. مسئله برای اوکراین، ژاپن و هند نه اندازه قاره‌ها، بلکه این است که رنگ یک منطقه روی نقشه می‌تواند درباره تعلق سیاسی آن چه پیامی منتقل کند.
منبع: الجزیره