ژاپن در گیرودار کمبود انرژی و جنگهای خارجی؛ بازگشت به انرژی هستهای
پانزده سال پس از فاجعه فوکوشیما، ژاپن با هدف تامین برق هوش مصنوعی و کاهش وابستگی به گاز وارداتی، راهاندازی مجدد نیروگاههای هستهای را آغاز کرده است.
پانزده سال پس از فاجعه هستهای فوکوشیما، ژاپن با سرعت در حال راهاندازی مجدد نیروگاههای اتمی خود است. افزایش تقاضای برق به دلیل توسعه هوش مصنوعی و اختلال در تامین گاز طبیعی ناشی از جنگهای اوکراین و ایران، محرک اصلی این تغییر سیاست هستند. این هفته، شانزدهمین رآکتور ژاپن از زمان سانحه سال ۲۰۱۱، توسط شرکت توکیو الکتریک پاور (Tepco) به مدار بهرهبرداری بازگشته است.
به گزارش خبرنگار ما، منطقه کوهستانی ساحل شمالشرقی ژاپن هنوز زخمهای عمیق فاجعه هستهای پانزده سال پیش را بر تن دارد. خانهها، ادارات و مغازههای متروکه، یادگار تخلیه اجباری جمعیت پس از زلزله و سونامی سال ۲۰۱۱ است که به نیروگاه فوکوشیما داییایچی آسیب رساند و تشعشعاتی را آزاد کرد. در آن زمان، آینده انرژی هستهای بسیار تاریک به نظر میرسید و ژاپن تمام رآکتورهای خود را در پی فشار افکار عمومی مخالف، تعطیل کرد.
اکنون ژاپن به سرعت در حال تغییر مسیر است. علت اصلی، افزایش چشمگیر تقاضای برق ناشی از هوش مصنوعی و همچنین جنگهای خارجی مختلکننده زنجیره تامین گاز طبیعی عنوان شده است. ژاپن سی درصد برق خود را از گاز طبیعی تامین میکند که تقریبا همگی وارداتی است. جنگ ایران نیز به نفع احیای انرژی هستهای تمام شده، چراکه هستهای میتواند جایگزین بخشی از گاز طبیعی مایع (الانجی) شود که در خلیج فارس گرفتار مانده است.
«تویوشی فوکِتا»، رئیساسبق سازمان تنظیم مقررات هستهای ژاپن میگوید، بحث بر سر بازگشت به انرژی هستهای سالها به طول انجامید. به گفته او، «بعد از حادثه، بحثهای داغی داشتیم. یکی از تاثیرگذارترین موضوعات، جنگ اوکراین بود. کشور ما به شدت به گاز طبیعی وارداتی از روسیه متکی بود و تمام منابع انرژی از خارج تامین میشود.» ژاپن پس از حمله روسیه به اوکراین، گسترش استفاده از گاز روسی را متوقف کرد و اکنون جنگ در ایران نیز خطر کاهش واردات گاز از سایر کشورها را ایجاد کرده است. حدود ۱۰ درصد از واردات الانجی ژاپن از تنگه هرمز عبور میکند که اخیرا تقریبا مسدود شده بود. شاخص قیمت الانجی شمال شرق آسیا نیز اوایل امسال به بالاترین سطح سهساله خود رسید.
«سانائه تاکایچی»، نخستوزیر ژاپن، امیدوار است تولید انرژی هستهای کشور را تا سال ۲۰۴۰ دو برابر کند. اما مردم ژاپن هنوز قانع نشدهاند. نظرسنجیها نشان میدهد تنها ۳۷ درصد از ژاپنیها از راهاندازی مجدد نیروگاههای هستهای حمایت میکنند، ۲۳ درصد مخالف و ۴۰ درصد مردد هستند. فقط ۲۴ درصد با ساخت نیروگاههای جدید موافقند.
این تنشها روز پنجشنبه زمانی به آزمون گذاشته شد که شرکت توکیو الکتریک پاور در نخستین بازگشت این شرکت به انرژی هستهای پس از فاجعه فوکوشیما، رآکتور شماره ۶ نیروگاه کاشیوازاکی-کاریوا را به بهرهبرداری تجاری رساند. گروههای زیستمحیطی مانند «دوستان زمین» به همراه برخی از ساکنان محلی به این راهاندازی مجدد اعتراض کردند و به عملکرد Tepco در مدیریت حادثه فوکوشیما و نقص در میلههای کنترل اشاره داشتند.
اما حتی در ایواکی، نزدیکترین شهر بزرگ به محل فاجعه ۲۰۱۱، این بازگشت هستهای مسئلهای سیاهوسفید نیست. «یوجیرو ایگاری»، مدیر بخش مدیریت بحران ایواکی میگوید: «نیروگاه جدید در استان نیگاتا است، نه فوکوشیما و مردم اطراف نیروگاه با آن موافقت کردهاند. ما نمیتوانیم آن تصمیم را بگیریم. مردم این منطقه فقط امیدوارند دولت ژاپن از رآکتور مراقبت کند و مسئولیت بپذیرد.»
در همین حال، شهر فوتابا که در سایه نیروگاه فوکوشیما قرار دارد، روزگاری شهر انرژی بود و اکنون به شهر ارواح تبدیل شده است. این شهر که در دهه ۱۸۹۰ بر پایه استخراج زغالسنگ ساخته شد، در دهه ۱۹۷۰ با ساخت نیروگاههای داییایچی و دایینی به شهر انرژی هستهای تبدیل شد. اما زلزله ۹٫۱ ریشتری ۱۱ مارس ۲۰۱۱ و سونامی ۱۳ متری، همه چیز را تغییر داد. انفجار هیدروژن در سه رآکتور و دستور تخلیه گسترده، زندگی را از این منطقه ربود. اکنون، پانزده سال بعد، ژاپن در حال سنجیدن دوباره بهای امنیت انرژی در برابر خاطرات تلخ هستهای است.