مسمومیت بارداری؛ نقشه راه جهانی نجات مادران
سازمان جهانی بهداشت و شرکای آن نقشه راهی جهانی برای مقابله با اختلالات فشار خون در دوران بارداری، از جمله «پره‌اکلامپسی» (مسمومیت حاملگی) منتشر کردند.
بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت (WHO)، اختلالات فشار خون حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بارداری‌ها را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می‌دهند. این اختلالات مسئول حدود ۱۶ درصد مرگ‌های مادران در جهان است و سالانه به مرگ حدود ۴۲ هزار زن باردار منجر می‌شود. همچنین بیش از ۵۰۰ هزار مورد مرده‌زایی و مرگ نوزادان با این وضعیت مرتبط است.
در بسیاری از کشورها، زنان همچنان به خدمات پایه‌ای مانند اندازه‌گیری قابل‌اعتماد فشار خون، آزمایش پروتئین ادرار و داروهای ضروری دسترسی مطمئنی ندارند. این داروها شامل آسپرین، داروهای کاهنده فشار خون و سولفات منیزیم هستند. ضعف نظام ارجاع بیماران، کمبود کارکنان آموزش‌دیده حوزه سلامت و محدودیت خدمات اورژانسی مامایی هم می‌تواند دریافت مراقبت‌های نجات‌بخش را به تاخیر بیندازد.
«پاسکال آلوتی»، مدیر بخش سلامت جنسی، باروری، مادران، کودکان، نوجوانان و سالمندی سازمان جهانی بهداشت، در این باره گفت: «پره‌اکلامپسی ممکن است در هر بارداری رخ دهد. اینکه این وضعیت به مرگ منجر شود یا نه، به این بستگی دارد که آیا فشار خون زن به‌موقع اندازه‌گیری شده است و هنگامی که بیماری شدت می‌گیرد، آیا مراقبت‌های اورژانسی باکیفیت در دسترس او قرار دارد یا خیر.»
او افزود: «این نقشه راه، پژوهش، داروها، راهنمایی‌های بالینی، نظام‌های سلامت و اقدامات سیاسی را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد تا احتمال زنده ماندن زنان در دوران بارداری و تولد نوزادان سالم به محل زندگی آن‌ها وابسته نباشد.»
نقشه راه برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ و پس از آن
این نقشه راه با عنوان «نقشه راه جهانی برای اختلالات فشار خون در بارداری از سال ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ و پس از آن» در کنفرانس جهانی انجمن پزشکی مادر و جنین رونمایی شد. سند یادشده مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ را در حوزه‌های پژوهش و نوآوری، تدوین راهنماهای بالینی جهانی، دسترسی به داروها و ابزارهای تشخیصی، اجرای برنامه‌ها، اطلاع‌رسانی و مطالبه‌گری و پاسخ‌گویی مشخص می‌کند.
این سند همچنین شکاف چشمگیری را میان ابعاد مشکل و کمبود نوآوری نشان می‌دهد. در حال حاضر، داروهای اختصاصی که به‌طور ویژه برای پیشگیری از پره‌اکلامپسی یا اکلامپسی یا درمان آن‌ها تولید شده و تایید نهادهای نظارتی را دریافت کرده باشند، وجود ندارند. بخش عمده سرمایه‌گذاری‌های پژوهشی بر ابزارهای تشخیصی متمرکز بوده و توسعه گزینه‌های جدید برای پیشگیری و درمان، به‌طور مزمن با کمبود سرمایه‌گذاری روبه‌رو بوده است.
سازمان جهانی بهداشت برای تغییر این وضعیت، در ماه مه ۲۰۲۶ نشستی جهانی با حضور بیش از ۱۴۰ شریک برگزار کرد. هدف این نشست، شناسایی و پاسخ‌گویی به ۲۰ پرسش اولویت‌دار پژوهشی بود تا سرمایه‌گذاری‌های آینده بتوانند به پیش‌بینی، تشخیص و درمان اختلالات فشار خون در دوران بارداری کمک کنند.
خطرهای بیشتر برای زنان در کشورهای کم‌درآمد
در کشورهای با درآمد کم و متوسط، کمبود مراقبت‌های دوران بارداری، داروها، ابزارهای تشخیصی، کارکنان آموزش‌دیده و خدمات اورژانسی باعث می‌شود زنان بیشتر در معرض عوارض شدید یا مرگ قرار گیرند. زنانی که با فقر، بحران‌های انسانی، انزوای جغرافیایی و دیگر موانع دسترسی به خدمات مواجه‌اند، با خطرهای بیشتری روبه‌رو هستند.
پیامدهای اختلالات فشار خون در بارداری به زمان زایمان محدود نمی‌شود. زنانی که این اختلالات را تجربه کرده‌اند، در سال‌های بعد بیشتر در معرض ابتلا به فشار خون مزمن، بیماری‌های قلبی‌عروقی، سکته مغزی و بیماری‌های کلیوی قرار دارند. کودکانی که در دوران بارداری در معرض این اختلالات بوده‌اند هم ممکن است با خطر بیشتر تولد زودرس و ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی و متابولیک در بلندمدت مواجه شوند.
سازمان جهانی بهداشت از دولت‌ها، تامین‌کنندگان مالی، پژوهشگران، متخصصان سلامت، صنعت، جامعه مدنی و شرکای توسعه خواسته است سرمایه‌گذاری‌ها و اقدامات خود را حول یک هدف مشترک هماهنگ کنند: اطمینان از اینکه مداخلات اثبات‌شده و نوآوری‌های آینده به زنانی برسد که بارداری را تجربه می‌کنند و نوزادانی که بیش از همه به آن‌ها نیاز دارند.
منبع: WHO