امسال بیش از ۱۴۸ هزار دانشآموز ابتدایی از تحصیل بازماندند
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: در سال جاری ۱۴۸ هزار و ۵۰۵ نفر دانشآموز دوره ابتدایی بازمانده از تحصیل هستند.
هر سال تعدادی از کودکان و نوجوانان به دلایل مختلف از ادامه تحصیل بازمیمانند. این مسئله با سیاستهای ریشهکنی بیسوادی در جامعه تضاد دارد.
وضعیت دانشآموزان بازمانده از تحصیل در ایران با مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و ساختاری گره خورده است. در رأس همه آنها، مسئله فقر و تبعات ناشی از آن قرار دارد. هزینههای فزاینده آموزش بسیاری از خانوادههای کمدرآمد را از فرستادن فرزندانشان به مدرسه ناتوان کرده است. این فشار اقتصادی نهتنها کودکان را از حق تحصیل محروم میکند، بلکه آنان را به سمت کار در مشاغل سخت سوق میدهد.
تحقق عدالت آموزشی؛مدرسه برای همه
در کنار فقر، مسائل فرهنگی و تبعیضهای منطقهای نیز نقش تعیینکنندهای در افزایش شمار دانشآموزان بازمانده از تحصیل ایفا میکند. محرومیت از آموزش بهویژه در مناطق محروم مانند سیستان و بلوچستان، خوزستان و کردستان، نگرانکننده است. این نابرابریها نشاندهنده شکاف عمیق طبقاتی در دسترسی به آموزش باکیفیت است؛ بهگونهای که آموزش بهتدریج به کالایی انحصاری برای ثروتمندان تبدیل شده و رؤیای تحرک اجتماعی را برای کودکان طبقات فرودست و ساکنان مناطق حاشیهای ناممکن ساخته است.
رضوان حکیمزاده درباره این موضوع آماری را اعلام کرد: در حال حاضر حدود هشت میلیون و ۹۱۶ هزار و ۲۷ دانشآموز در دوره ابتدایی مشغول به تحصیلاند. از این تعداد ۲۵۱ هزار و ۵ دانش آموز از اتباع خارجی هستند. به این ترتیب ۹۷.۱۹ درصد دانشآموزان دوره ابتدایی را دانشآموزان ایرانی و ۲.۸۱ درصد را دانشآموزان اتباع تشکیل میدهند.
فقر اقتصادی و فرهنگی؛ موانع بازماندن از تحصیل
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به یکی از مهمترین دغدغههای حوزه تعلیم و تربیت، گفت: بر اساس آخرین آمارها در سال جاری، ۱۴۸ هزار و ۵۰۵ دانشآموز دوره ابتدایی بازمانده از تحصیل هستند. این در حالی است که در گزارش قبلی این رقم ۱۵۵ هزار و ۵۰۶ نفر بود و اکنون با کاهش قابل توجهی مواجه شدهایم.
او از میزان جذب دانشآموزان بازمانده از تحصیل خبرداد: در مجموع ۳۹ هزار و ۷۴۱ نفر از بازماندگان جذب شدهاند. فرآیند شناسایی و جذب این دانشآموزان به صورت مستمر و رصد آمار بازماندگان به شکل هفتگی صورت میگیرد. این میزان جذب در سال جاری نسبت به سال گذشته کمسابقه بوده است.
حکیمزاده معتقد است که بخش قابل توجهی از موانع جذب دانشآموزان در اختیار آموزش و پرورش نیست. ایجاد مدرسه، تأمین معلم و فراهم کردن فرصت تحصیل از وظایف اصلی ماست، بهطوریکه در حال حاضر حتی بیش از ۳۰۰ مدرسه یک نفره نیز دایر است، اما مسائلی مانند فقر اقتصادی، فقر فرهنگی و پدیده کودکان کار نیازمند همکاری سایر دستگاههاست.
با وجود اینکه برخی از این موارد در شرح وظایف مستقیم همکاران ما نیست، اما وضعیت تکتک کودکانی که در نظام آموزشی ثبتنام نکردهاند، قابل پیگیری است. تماسهای مکرر، بررسی آدرسها و حتی پیگیری شماره تلفنهای مسدود یا اشتباه بررسی میشود تا وضعیت دانشآموز مشخص شود. در مواردی که نیاز به ورود سایر دستگاهها باشد، مکاتبات لازم صورت میگیرد.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش یکی از دلایل افزایش جذب بازماندگان از تحصیل را ابلاغ مأموریت ویژه رئیسجمهور به استانداران عنوان کرد و گفت: یکی از وظایف اصلی که به استانداران سراسر کشور ابلاغ شده، پیگیری ویژه درباره آموزش کودکان بازمانده از تحصیل است. این موضوع به صورت رسمی در شرح وظایف آنان قرار گرفته و همه دستگاهها باید در این زمینه همکاری کنند و در مواردی که خانوادهها مانع تحصیل کودک میشوند یا موانع جدی وجود دارد، نیاز به ورود دستگاه قضایی است و در این زمینه نیز هماهنگی با دادگستری صورت میگیرد.
او با اشاره به اقدامات انجام شده برای پایش آمار بازماندگان از تحصیل گفت: در مکاتبه با پلیس مهاجرت و پلیس گذرنامه مشخص شد بیش از ۳۰ هزار نفر از افراد واجبالتعلیم اساساً خارج از کشور هستند. همچنین درباره کودکانی که دارای معلولیتهای شدید هستند با سازمان بهزیستی مکاتبه انجام شد تا وضعیت تحصیلی آنان مشخص شود.
طرح حامی برای ارتقای کیفیت آموزش
حکیمزاده به برنامههای ارتقای کیفیت آموزشی اشاره کرد: از ابتدای سال تحصیلی برنامهای را با محوریت ارتقای کیفیت و تحقق عدالت آموزشی آغاز کردیم که همزمان با برنامههای تحولی دولت در آموزش و پرورش اجرا شد.
بازماندن از تحصیل مسئله شکاف طبقاتی و از بین رفتن عدالت آموزشی را پررنگ میکند. حکیم زاده طرح حامی را یکی از مهمترین اقدامات در راستای تحقق عدالت آموزشی دانست: طرح حامی با هدف حمایت آموزشی مستمر از یادگیرندگان اجرا شد و دانشآموزانی را هدف قرار داد که در ارزشیابی نوبت اول سال تحصیلی گذشته در وضعیت نیازمند تلاش یا قابل قبول قرار داشتند. برای اجرای این طرح دستورالعملی تدوین شد تا مدیر مدرسه با همکاری معلمان و شورای مدرسه، برنامههای حمایتی ویژهای را برای کاهش فقر یادگیری و افزایش بنیه علمی این دانشآموزان اجرا کند گفت: بهویژه برای آن دسته از دانشآموزانی که از حمایت خانوادگی کافی برخوردار نیستند مورد حمایت قرار گیرند.
او ادامه داد: طرح حامی یک برنامه جبرانی نیست، بلکه یک برنامه انگیزشی است و باید از هرگونه برچسبزنی به دانشآموزان پرهیز شود افزود: به معلمان تأکید شده که به جای استفاده از واژههایی مانند دانشآموز ضعیف، پیامهای مثبت منتقل کنند و به دانشآموزان اعلام شود که شایسته توجه و یادگیری هستند و به زمان بیشتری برای پیشرفت نیاز دارند.
او به نتایج اجرای طرح در سال تحصیلی گذشته و در نوبت دوم اشاره کرد: در سه درس فارسی، ریاضی و علوم، میانگین دانشآموزان نیازمند تلاش در خردادماه نسبت به دیماه ۴۹ درصد کاهش یافته است. همچنین دانشآموزانی که همچنان نیازمند توجه بودند، در پایگاههای تابستانی حامی آموزش دیدند، به این صورت که دانشآموزان چند مدرسه در یک پایگاه تجمیع شده و در فضایی یادگیری مثبت تحت آموزش قرار گرفتند.
معاون آموزش ابتدایی یکی از مهمترین دستاوردهای طرح حامی را کاهش نرخ ترک تحصیل و نرخ تکرار پایه عنوان کرد: نرخ ترک تحصیل که پیش از اجرای طرح ۱.۴۵ بود، پس از اجرای طرح حامی به ۰.۷۱ کاهش یافت. همچنین نرخ تکرار پایه از ۱.۹۴ در سال قبل به ۱.۱۸ در سال جاری رسید. آمار تفکیکی استانی این شاخصها نیز در دسترس است.
این مسئول با اشاره به استمرار برنامههای حمایتی برای بازماندگان از تحصیل اعلام کرد: معاونت آموزش ابتدایی اجرای این برنامهها را بهصورت جدی پیگیری میکند و آماده پاسخگویی به پرسشهای رسانهها در این زمینه است.
آمار منتشر شده درباره کودکان بازمانده از تحصیل نشان میدهد اقدامات انجام شده برای تحصیل فراگیر و عدالت آموزشی کافی نیست. به باور کارشناسان، کودکان نباید به واسطه فقر و تبعیض، از تحصیل جابمانند.