مرگ خاموش در گرمای شدید؛ کارگران بی‌پروتکل در معرض خطر
«گمان نکنم نه در شهرداری تهران نه سایر شهرداری‌ها و حتی در سایر نهادها، تاکنون پروتکل ویژه‌ای برای شرایط گرمای شدید و حفاظت از سلامت کارگران تدوین شده باشد» ؛ این هشدار ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران است که بر ضرورت ابلاغ دستورالعمل‌های ایمنی برای کارگران تأکید می‌کند.
کارگرانی را تصور کنید که در ظهر داغ تابستان، روی آسفالت داغ یا داربست‌های فلزی کار می‌کنند؛ در شرایطی که دما در برخی روزها به بالای ۴۰ درجه می‌رسد و هیچ سایه‌ای برای پناه گرفتن وجود ندارد. برای آن‌ها، هر دقیقه زیر آفتاب می‌تواند به گرمازدگی، کم‌آبی یا حتی ایست قلبی ختم شود. ناصر امانی با اشاره به همین خطر به آتیه آنلاین می‌گوید: این موضوع بخشی از الزامات ایمنی کار محسوب می‌شود و باید از سوی وزارت کار و سایر دستگاه‌های مرتبط با نیروی کار، استانداردهایی تدوین و به پیمانکاران ابلاغ شود. او تأکید می‌کند که کمیته نیروی انسانی شورای شهر تهران نیز این مسأله را پیگیری خواهد کرد تا در قراردادهای پیمانکاران، بندهای مرتبط با شرایط سخت آب‌وهوایی لحاظ شود.
گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت و سازمان هواشناسی جهانی نشان می‌دهد که کارگران در محیط‌های باز و بسته به شکل فزاینده‌ای از گرمازدگی، اختلال عملکرد کلیه و مشکلات عصبی رنج می‌برند. سال ۲۰۲۴ به‌عنوان گرم‌ترین سال ثبت‌شده معرفی شد وتقریباً نیمی از جمعیت جهان از پیامدهای منفی گرما متأثرند. طبق گزارش سازمان بین‌المللی کار، ۲٫۴ میلیارد کارگر در معرض گرمای بیش از حد قرار دارند که سالانه منجر به ۲۲٫۸۵ میلیون آسیب شغلی می‌شود. بهره‌وری نیروی کار برای هر درجه بالاتر از ۲۰، بین ۲ تا ۳ درصد کاهش می‌یابد.
کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر اقدام فوری صورت نگیرد، روند مرگ‌ومیر ناشی از گرما در سال‌های آینده شدت خواهد گرفت.مهدی خالویی، کارشناس بهداشت حرفه‌ای و ایمنی شغلی، در گفت‌وگویی توضیح می‌دهد که گرمازدگی به دو شکل سلامت کارگران را تهدید می‌کند نخست حادثه ناگهانی؛ مثل بی‌هوشی یا ایست قلبی در اثر گرمای شدید و آثار مزمن؛ مثل آسیب به کلیه و سیستم عصبی در طول زمان.
او می‌گوید: بسیاری از مشکلات بهداشت حرفه‌ای در ساختار طراحی فضاهای کاری ریشه دارد. اگر از مرحله تأسیس و طراحی، شرایط محیطی پیش‌بینی شود، می‌توان با اتوماسیون و نظارت از راه دور، نیاز به حضور کارگر در محیط‌های پرخطر را کاهش داد.خالویی همچنین بر آموزش کارگران، تأمین آب و املاح بدن، استفاده از لباس‌های روشن و نخی، و طراحی سیستم‌های پایش هوشمند برای کاهش تنش حرارتی تأکید می‌کند. او هشدار می‌دهد: «مرگ یا آسیب ناشی از گرمازدگی، فقط ضعف فردی نیست؛ بلکه پیامد بی‌توجهی ساختاری به ایمنی است.»
کارگر زیر آفتاب سوزان، بی‌هیچ پروتکل حمایتی، جان خود را به خطر می‌اندازد، اما می توان امید داشت «پروتکل ویژه گرما» در شهرداری‌ها و دستگاه‌های مسئول پیش از تراژدی‌های مرگبار تدوین شود؟