اقدامات حیاتی پیش از رسیدن اورژانس در حوادث؛ نسخه نجات در دقایق طلایی
در لحظات پس از وقوع حادثه، پیش از رسیدن اورژانس چه اقداماتی میتواند جان یک مصدوم را نجات دهد و کدام رفتارهای اشتباه، وضعیت او را بحرانیتر میکند؟
در صحنه یک حادثه، زمان متوقف نمیشود؛ خونریزی ادامه دارد، تنفس ممکن است مختل شود و هر دقیقه میتواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد. در این فاصله کوتاه تا رسیدن نیروهای امدادی، تصمیمها و واکنشهای اطرافیان نقشی حیاتی پیدا میکند.
فرهاد حیدری، متخصص طب اورژانس و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در گفتوگو با ایسنا، مهمترین اقدامات اولیه در مواجهه با مصدومان را تشریح و تأکید کرد: نخستین و فوریترین اقدام پس از وقوع حادثه، تماس با اورژانس پیشبیمارستانی (۱۱۵) است.
به گفته او، در گام بعدی باید وضعیت حیاتی مصدوم شامل خونریزی، راه هوایی، تنفس و گردش خون بررسی شود؛ اقداماتی که بهعنوان اصول پایه در نجات جان مصدوم شناخته میشوند.
او کنترل خونریزی را مهمترین اقدام اولیه دانست و توضیح داد: فشار مستقیم با گاز استریل یا پارچه تمیز، نخستین راه مهار خونریزی است که در بسیاری از موارد مؤثر واقع میشود. در صورت عدم کنترل، پانسمان فشاری و در شرایط شدیدتر، استفاده از تورنیکه با رعایت اصول زمانی (حداکثر تا یکونیم ساعت) میتواند ضروری باشد.
در ادامه، این متخصص اورژانس به اهمیت باز نگه داشتن راه هوایی اشاره کرد و گفت: افتادن زبان در حلق از شایعترین دلایل انسداد تنفس است و با مانور ساده «سر بالا–چانه بالا» میتوان مسیر تنفس را باز کرد. همچنین در صورت نیاز، تنفس مصنوعی نیز باید انجام شود.
حیدری در بخش دیگری از سخنان خود، بر اصل مهم «بیحرکتسازی مصدوم» تأکید کرد و افزود: در صورت احتمال آسیب ستون فقرات، بهویژه گردن، نباید جابهجایی غیرضروری انجام شود و در صورت اجبار، باید گردن کاملاً ثابت نگه داشته شود. همچنین برای شکستگیها میتوان از وسایل ساده بهعنوان آتل استفاده کرد.
او هشدار داد که خارج کردن اجسام فرورفته در بدن در صحنه حادثه اقدامی بسیار خطرناک است و میتواند خونریزی کنترلشده را به خونریزی شدید تبدیل کند. همچنین به هیچ عنوان نباید به مصدوم مایعات خورانده شود، زیرا این موضوع میتواند روند درمان و جراحی احتمالی را با اختلال مواجه کند.
این متخصص طب اورژانس درباره سوختگیها نیز گفت: استفاده از موادی مانند خمیر دندان یا سایر ترکیبات خانگی میتواند خطر عفونت را افزایش دهد و روند تشخیص پزشکی را مختل کند. بهترین اقدام اولیه، شستوشو با آب ولرم مایل به سرد و سپس پانسمان ساده با گاز استریل و انتقال سریع به مرکز درمانی است.