محتوای سلامت در شبکه‌های اجتماعی درباره چیست؟
مرکز پژوهشی پیو با بررسی بیش از ۵۰۰ هزار پست اینفلوئنسرهای سلامت و تندرستی دریافت که تبلیغ محصولات و خدمات در این محتواها گسترده است و ارجاع به منابع علمی و هشدار درباره خطرات سلامتی سهم اندکی دارد.
مرکز پژوهشی پیو با تحلیل بیش از ۵۰۰ هزار پست منتشرشده از سوی بیش از ۶ هزار اینفلوئنسر حوزه سلامت و تندرستی در فاصله فوریه تا آوریل ۲۰۲۶ دریافت که محتوای این افراد بیشتر بر تناسب اندام، تغذیه، عادت‌های سالم و بهبود ظاهر تمرکز دارد و موضوعات پزشکی سهم کمتری از مطالب را تشکیل می‌دهند.
بر اساس این پژوهش، کمی بیش از نیمی از پست‌ها به توصیه‌هایی برای زندگی سالم‌تر اختصاص دارند. ورزش و تناسب اندام در ۲۵ درصد مطالب، ایجاد عادت‌های سالم مانند خواب بهتر و استفاده منظم از ضدآفتاب در ۲۰ درصد و تغذیه در ۱۹ درصد پست‌ها مطرح شده‌اند. همچنین ۱۴ درصد مطالب به بهبود یا حفظ ظاهر جسمانی می‌پردازند.
در مقابل، حدود یک‌سوم پست‌ها موضوعات پزشکی را پوشش می‌دهند. ۱۹ درصد مطالب به بیماری‌های مشخص، ۱۴ درصد به درمان‌ها و مداخلاتی که به نسخه یا کمک متخصصان پزشکی نیاز دارند و ۱۱ درصد به تجربه‌های شخصی افراد از بیماری، درمان یا نظام سلامت اشاره می‌کنند. سرطان، دیابت، اضطراب، افسردگی، سوءمصرف مواد و اختلال کم‌توجهی یا بیش‌فعالی از جمله موضوعات پزشکی پرتکرار هستند.
تبلیغات گسترده محصولات و خدمات
یکی از یافته‌های اصلی پژوهش، فراوانی تبلیغات تجاری در محتوای اینفلوئنسرهای سلامت است. حدود ۳۸ درصد پست‌های بررسی‌شده شامل حمایت مالی برندها یا تشویق مخاطبان به استفاده از محصولات، خدمات و اشتراک‌ها بوده‌اند. همچنین ۹۲ درصد اینفلوئنسرها دست‌کم گاهی محتوای تبلیغاتی منتشر کرده‌اند و حدود یک‌سوم آن‌ها در نیمی از پست‌های خود یا بیشتر، چنین تبلیغاتی داشته‌اند.
تبلیغ در مطالب مربوط به داروهای بدون نسخه و مکمل‌ها، با سهم ۶۶ درصد، بیش از سایر موضوعات دیده می‌شود. این میزان در مطالب مربوط به سلامت مردان و بهبود ظاهر جسمانی هر کدام ۵۶ درصد و در مطالب تغذیه و طول عمر هر کدام ۵۲ درصد است.
متخصصان تغذیه، فعالان حوزه سلامت مکمل و جایگزین، نویسندگان، صاحبان کسب‌وکار و مربیان از جمله گروه‌هایی هستند که بیشتر به تبلیغ محصولات و خدمات می‌پردازند.
موضوعات خارج از حوزه سلامت و کمبود ارجاع به منابع
حدود ۳۰ درصد پست‌های بررسی‌شده اساسا درباره سلامت و تندرستی نیستند و به زندگی شخصی اینفلوئنسرها، فعالیت‌های روزمره یا موضوعات نامرتبط می‌پردازند. ۸۹ درصد اینفلوئنسرها در دوره بررسی دست‌کم یک پست از این نوع منتشر کرده‌اند.
پژوهش همچنین نشان می‌دهد تنها ۱۱ درصد مطالب به یک خطر مستقیم برای سلامتی هشدار می‌دهند و ۹ درصد برای پشتیبانی از ادعاهای خود به منابع بیرونی، از جمله مطالعات علمی، ارجاع می‌کنند. البته در مطالب مربوط به سیاست‌گذاری سلامت، استفاده از منابع تخصصی و هشدار درباره خطرات بیشتر است: نیمی از این پست‌ها به منابع بیرونی ارجاع می‌دهند و ۴۶ درصد درباره یک خطر مشخص هشدار می‌دهند.
پیو در پژوهش پیشین خود هم دریافته بود که حدود یک‌چهارم آمریکایی‌هایی که اطلاعات سلامت را از اینفلوئنسرها دریافت می‌کنند، می‌گویند این محتواها نگرانی آن‌ها را درباره وضعیت سلامتشان افزایش داده است.
منبع: PEW