مجسمهها و آثار تاریخی در بحرانها بیپناهند؛ تجربه جنگ ۱۲ روزه تهران
رئیس موزه ملی ایران هشدار داد که در جنگ ۱۲ روزه، بسیاری از مجسمههای شهری بدون پوشش حفاظتی رها شدند، در حالی که موزه ملی بخش قابل توجهی از آثار خود را به مخازن امن منتقل کرده بود.
جبرییل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران، در دهمین کنفرانس جامع مدیریت بحران، به اهمیت حفاظت از آثار فرهنگی در شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت: حفاظت از آثار موزهای در شرایط جنگ نیازمند برنامهریزی عملی و واکنش سریع است. اگرچه کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ حمله به بناها و موزهها را ممنوع اعلام کرده، اما موزهها همواره در معرض تهدید مستقیم و غیرمستقیم هستند.
نوکنده توضیح داد که در دوران جنگ ۱۲ روزه، مجموعه قابل توجهی از اشیای باارزش موزه به مخازن امن منتقل شد. او افزود: نصب دیوارهای محافظتی با کیسههای شن، استفاده از عایقهای حرارتی، تقویت سیستمهای امنیتی و اجرای پروتکلهای ویژه حفاظتی از جمله اقداماتی بود که با تکیه بر تجربیات جنگ تحمیلی هشت ساله انجام شد.
او همچنین از همکاریهای بینالمللی خبر داد: با تشکیل کارگروه ویژه بحران، ارتباط با نهادهای بینالمللی میراث فرهنگی برقرار شد و از تجربیات متخصصان جهانی بهره گرفتیم. روی بام موزه، نشانههای بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی نصب شد.
با وجود این اقدامات، رئیس موزه تاکید کرد که تأمین مواد و تجهیزات مورد نیاز در روزهای بحرانی با مشکلات متعددی همراه بود.مجسمهها و نمادهای شهری در معرض خطرنوکنده با هشدار درباره آسیبپذیری نمادهای شهری گفت: علاوه بر موزهها، مجسمهها و بناهای یادمانی شهری باید در دستور کار حفاظتی قرار گیرند. در جنگ ۱۲ روزه، مجسمههایی مانند فردوسی بدون پوشش حفاظتی رها شدند.
او افزود: تجربیات عملیاتی ما نشان میدهد که آمادگی پیش از بحران، آموزش کارکنان و اجرای پروتکلهای عملیاتی ساده اما مؤثر، میتواند خسارات وارده به آثار تاریخی و فرهنگی را به حداقل برساند. این تجربیات میتواند زمینهساز تدوین برنامههای جامع حفاظتی در سراسر کشور باشد.