کمآبی و سرمای دیرهنگام؛ چالشهای سرشماری حیات وحش و پرندگان مهاجر در تهران
سرشماری سالانه حیات وحش استان تهران در سال جاری تحت تأثیر شرایط اقلیمی و سرمای دیرهنگام هوا با تأخیر آغاز شده است؛ موضوعی که به گفته مسئولان محیط زیست، میتواند پیامدهایی فراتر از تغییر زمانبندی سرشماری، بهویژه در حوزه پرندگان مهاجر و وضعیت زیستگاههای آبی استان به همراه داشته باشد.
به گزارش آتیهآنلاین، رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش استان تهران با اعلام این خبر، گفت: سرشماری سالانه حیات وحش که بهطور معمول از اوایل پاییز آغاز و تا اواسط زمستان ادامه دارد، امسال به دلیل شرایط خاص آبوهوایی با حدود یک ماه تأخیر از آذرماه آغاز شد. محمد کرمی در توضیح علت این تأخیر اظهار کرد: کاهش دما، آغاز بارندگی و برودت هوا نقش مهمی در تجمیع گلههای حیات وحش دارد و دقت سرشماری زمانی افزایش مییابد که گونهها از حالت پراکندگی خارج شوند؛ شرایطی که امسال دیرتر از سالهای گذشته فراهم شد.
به گفته وی، در حال حاضر سرشماری در برخی زیستگاههای استان که شرایط مساعدتری داشتهاند، انجام شده و این فرآیند در مرحله میانی قرار دارد. پیشبینی میشود سرشماری گونههای شاخص علفخوار استان شامل قوچ و میش، کل و بز، آهو و جبیر تا دو هفته آینده و حداکثر تا اواخر دیماه به پایان برسد.
کرمی با اشاره به اینکه در سالهای گذشته سرشماری معمولاً از آبانماه و از زیستگاههای مرتفع مانند مناطق پیرامونی دریاچههای تار و هویر آغاز میشد، افزود: امسال به دلیل تداوم دمای بالاتر از حد معمول، شکلگیری شرایط مناسب سرشماری به نیمه دوم آذرماه موکول شد.
در بخش دیگری از این گزارش، رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش استان تهران به وضعیت سرشماری پرندگان آبزی و کنارآبزی مهاجر اشاره کرد و به ایسنا گفت: این سرشماری در سطح بینالمللی از ابتدای ژانویه تا پایان این ماه (۱۱ دی تا ۱۱ بهمن) انجام میشود و حضور پرندگان مهاجر بهشدت وابسته به شرایط آبوهوایی و وضعیت منابع آبی است.
وی با ابراز نگرانی از کاهش بارندگیها در سال جاری تأکید کرد: بسیاری از تالابها و آبگیرهای استان که معمولاً میزبان پرندگان مهاجر بودند، امسال از شرایط آبی مطلوبی برخوردار نیستند. این وضعیت میتواند موجب کاهش تعداد پرندگان مهاجر، کاهش مدت توقف آنها و حتی افزایش تلفات ناشی از کمبود غذا و آب شود.
کرمی افزود: تالابهایی مانند بندعلیخان و قنبرآباد بهطور کامل وابسته به بارندگی و روانآبهای سطحی هستند و در صورت تغذیه مناسب، ظرفیت بالایی برای میزبانی از پرندگان مهاجر دارند. در مقابل، کاهش حقآبهها و آبگیری ناقص سدهای استان نیز میتواند ظرفیت زیستگاهی این مناطق را بهشدت کاهش دهد.
وی در ادامه با اشاره به پیامدهای خشکسالی بر مسیر مهاجرت پرندگان گفت: در شرایط نامناسب زیستگاهی، برخی پرندگان ناچار به انتخاب مسیرهای جایگزین میشوند یا با ضعف جسمی به حاشیه شهرها و روستاها میرسند که در مواردی منجر به تلف شدن آنها میشود. در چنین مواردی، در صورت اطلاعرسانی شهروندان، اقدامات لازم برای تیمار، بازپروری و بازگشت این پرندگان به طبیعت انجام میشود.
رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش استان تهران در پایان با اشاره به نتایج سرشماری سال گذشته اعلام کرد: جمعیت چهار گونه شاخص علفخوار استان تهران حدود ۲۷ هزار رأس برآورد شده و بهطور معمول انتظار میرود این جمعیت سالانه بین ۳ تا ۵ درصد افزایش یابد. به گفته وی، با وجود خشکسالیهای اخیر، اجرای اقداماتی نظیر مرمت آبشخورها، تأمین منابع آبی جدید، استفاده از تلمبههای بادی و علوفهرسانی، زمینه تداوم این روند افزایشی را فراهم کرده است.