لذت از کار یا نیاز مالی؛ چرا بازنشستگان اروپا دوباره سر کار میروند؟
بررسی تازه یورواستات نشان میدهد حدود ۱۳ درصد بازنشستگان اتحادیه اروپا پس از دریافت مستمری همچنان کار میکنند؛ هرچند لذت از کار مهمترین انگیزه است، اما برای بسیاری نیز نیاز مالی عامل اصلی ادامه اشتغال محسوب میشود.
به گزارش آتیه آنلاین از یورونیوز، برخلاف تصور رایج که بازنشستگی را پایان دوران اشتغال میداند، آمارهای جدید اتحادیه اروپا نشان میدهد بخش قابل توجهی از سالمندان پس از دریافت مستمری همچنان به کار ادامه میدهند. اگرچه علاقه به فعالیت و حفظ ارتباط اجتماعی مهمترین انگیزه این گروه عنوان شده، اما برای بسیاری از بازنشستگان، ادامه کار بیش از هر چیز راهی برای جبران کاهش درآمد و حفظ سطح زندگی است.
بر اساس تازهترین دادههای یورواستات، در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۲.۹ درصد از افرادی که برای نخستین بار مستمری سالمندی دریافت کردهاند، در شش ماه نخست پس از بازنشستگی همچنان شاغل بودهاند. این در حالی است که درآمد دوران بازنشستگی در اتحادیه اروپا به طور متوسط تنها حدود ۵۸ درصد درآمد سالهای پایانی اشتغال را تشکیل میدهد؛ موضوعی که باعث شده نزدیک به یکششم بازنشستگان در معرض خطر فقر قرار گیرند.
اختلاف چشمگیر میان کشورهای اروپایی
نرخ ادامه اشتغال بازنشستگان در کشورهای اروپایی تفاوت قابل توجهی دارد. استونی با حدود ۵۵ درصد در صدر قرار دارد و پس از آن لتونی، لیتوانی و سوئد قرار گرفتهاند؛ به گونهای که در این کشورها بیش از دو نفر از هر پنج بازنشسته همچنان به فعالیت شغلی ادامه میدهند.
در مقابل، رومانی، یونان، اسپانیا و کرواسی کمترین سهم بازنشستگان شاغل را دارند. کارشناسان معتقدند این اختلاف تنها به میزان مستمریها محدود نمیشود و سیاستهای بازار کار، قوانین بازنشستگی و فرصتهای شغلی نیز در آن نقش دارند.
نیاز مالی؛ محرکی مهم اما نه تنها دلیل
اگرچه لذت بردن از کار، حفظ ارتباط اجتماعی و احساس مفید بودن با سهم ۳۶.۳ درصد مهمترین دلیل ادامه اشتغال بازنشستگان است، اما نیاز مالی نیز با سهم ۲۸.۶ درصد دومین عامل اصلی محسوب میشود.
در برخی کشورها مانند قبرس، رومانی و بلغارستان، بیش از نیمی از بازنشستگان شاغل اعلام کردهاند که تنها به دلیل مشکلات مالی همچنان کار میکنند. این موضوع از نگاه کارشناسان، نشانهای از ناکافی بودن نظامهای بازنشستگی در این کشورهاست.
در مجموع، حدود ۳.۷ درصد از کل بازنشستگان اتحادیه اروپا به دلیل نیاز مالی مشغول به کار هستند. این نسبت در لتونی و قبرس به بیش از ۲۰ درصد میرسد، اما در کشورهایی مانند اسپانیا، نروژ و سوئد بسیار پایینتر است.
تغییر چهره بازنشستگی در اروپا
کارشناسان معتقدند افزایش اشتغال پس از بازنشستگی تنها نتیجه مشکلات اقتصادی نیست. سالمتر بودن سالمندان، افزایش سطح تحصیلات، تغییر نگرش کارفرمایان نسبت به استخدام افراد مسن و همچنین کمبود نیروی کار در بسیاری از کشورهای اروپایی، موجب شده حضور بازنشستگان در بازار کار بیش از گذشته پذیرفته شود.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که همه بازنشستگانی که به درآمد بیشتری نیاز دارند، موفق به یافتن شغل نمیشوند و آمارهای موجود تنها افرادی را نشان میدهد که بالفعل شاغل هستند. از این رو، شمار کسانی که مایل به کار هستند اما فرصت اشتغال پیدا نمیکنند، میتواند در برخی کشورها بسیار بیشتر از آمارهای رسمی باشد.
در مجموع، روند رو به رشد اشتغال بازنشستگان در اروپا نشان میدهد مفهوم بازنشستگی در حال تغییر است؛ دورهای که برای برخی فرصتی برای حفظ فعالیت اجتماعی و برای گروهی دیگر، راهی برای جبران فشارهای اقتصادی و تأمین هزینههای زندگی محسوب میشود.