قیمت سوخت، نرخ بهره و زنجیره تامین؛ سهضلعی گرانی جنگ ترامپ در آمریکا
اقتصاددانان میگویند جنگ ایران تاکنون ۳۵ میلیارد دلار هزینه سوخت اضافی، ۲۰۰ میلیارد دلار کاهش تولید ناشی از نرخ بهره و میلیاردها دلار اختلال در زنجیره تامین به اقتصاد آمریکا تحمیل کرده است.
جنگ متجاوزانه آمریکا علیه ایران، اقتصاد این کشور را با هزینهای بالغ بر صدها میلیارد دلار در کاهش تولید مواجه کرده است. افزایش سرسامآور قیمت سوخت، رشد هزینههای استقراض و اختلال در زنجیرههای تامین، رفاه شهروندان آمریکایی را فرسایش داده است.
بر اساس گزارش جدید نشریه فایننشیال تایمز، اگرچه کاخ سفید هزینه مستقیم جنگ برای مالیاتدهندگان آمریکایی را ۲۵ میلیارد دلار برآورد کرده، اما اقتصاددانان پیشبینی میکنند با احتساب هزینههای کامل نظامی و افزایش هزینههای تامین مالی، رقم نهایی بسیار بیشتر خواهد بود.
لیندا بیلمس، استاد دانشگاه هاروارد و کارشناس هزینههای درگیریهای نظامی آمریکا میگوید: «هزینههای بودجهای اعلامشده فقط نوک کوه یخ است. شاید این هزینهها فورا احساس نشود، اما از نظر مالی آنقدر بزرگ است که نمیتوان آن را برای همیشه پنهان کرد.»
هزینه ۲۵ میلیارد دلاری پنتاگون
وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده است که مصرف موشکهای گرانقیمت و سامانههای پدافندی، محرک اصلی هزینه تخمینی ۲۵ میلیارد دلاری جنگ بوده است. حتی پیش از آغاز بحران، هزینههای دفاعی آمریکا در حال افزایش بود و ترامپ برنامه افزایش ۵۰ درصدی بودجه دفاعی به ۱.۵ تریلیون دلار تا سال ۲۰۲۷ را اعلام کرده بود. این ارقام شامل هزینههای جنگ نمیشود.
بسته شدن تنگه هرمز (که پیش از جنگ یکپنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور میکرد)، قیمت بنزین آمریکا را بیش از ۵۰ درصد افزایش داده و به ۴.۵۵ دلار در هر گالن رسانده است. این شدیدترین شوک سوخت در میان کشورهای گروه هفت است. قیمت سوخت دیزل نیز به ۵.۶۶ دلار رسیده است.
به گزارش دانشگاه براون، از آغاز جنگ تاکنون مصرفکنندگان آمریکایی ۳۵ میلیارد دلار بیشتر برای بنزین و دیزل پرداخت کردهاند. این رقم معادل حدود ۲۶۸ دلار برای هر خانوار است. جف کولگان، استاد دانشگاه براون، گفت: «این رقم فریاد میزند که اگر این پول را صرف جنگ نمیکردیم، چه کار دیگری میتوانستیم بکنیم.»
تحقیقات بانک فدرال نیویورک نشان میدهد که یکسوم پایینترین درآمدها مصرف بنزین خود را ۷ درصد کاهش دادهاند و به همسفری و حملونقل عمومی روی آوردهاند. در مقابل، قیمت سوخت جت بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته و صنعت هواپیمایی را تحت فشار شدید قرار داده است. این جنگ به طور مستقیم به ورشکستگی شرکت هواپیمایی ارزانقیمت «اسپیریت ایرلاینز» انجامید.
۲۰۰ میلیارد دلار ضرر ناشی از نرخ بهره
پیش از جنگ، سرمایهگذاران انتظار داشتند فدرال رزرو نرخ بهره را دو بار کاهش دهد. اما افزایش قیمت سوخت، تورم را به ۳.۵ درصد (بالاترین سطح سه ساله) رسانده و هرگونه کاهش نرخ بهره را از دستور کار خارج کرده است.
جاستین ولفرس، استاد دانشگاه میشیگان، تخمین میزند عدم توانایی فدرال رزرو در کاهش نیمواحدی نرخ بهره، حدود ۲۰۰ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی آمریکا آسیب زده است. نرخ میانگین وام مسکن ۳۰ ساله نیز از ۵.۹۸ درصد به ۶.۳۷ درصد افزایش یافته است.
بیلمس هشدار میدهد که هزینه نهایی میتواند «بسیار بیثباتکننده» باشد. او گفت: «در سال ۲۰۰۳، ۴ درصد بودجه صرف بهره بدهی میشد. اکنون این رقم به ۱۵ درصد رسیده و ما داریم بر آن اضافه میکنیم.»
اختلال در زنجیره تامین و افزایش قیمت مواد غذایی
شاخص فشارهای زنجیره تامین بانک فدرال نیویورک به بالاترین سطح از زمان همهگیری کرونا رسیده است. نرخ حمل یکباره کانتینرهای فلزی از اروپا به سواحل شرقی آمریکا ۵۶ درصد افزایش یافته است.
اقتصاددانان انتظار دارند افزایش قیمت دیزل طی شش ماه آینده به قیمت مواد غذایی به ویژه محصولات فاسدشدنی (میوه، سبزیجات، گوشت و غذاهای دریایی) منتقل شود. قیمت کود نیتروژن که بیشتر آن در خاورمیانه تولید میشود، بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته و میتواند برداشت محصولات را کاهش دهد.
دیوید اورتگا، اقتصاددان مواد غذایی، در این رابطه گفت: «این آخرین شوکی است که سیستم کشاورزی در چند سال اخیر با آن روبرو شده است. ما با یک طوفان کامل روبرو هستیم.» قیمت مواد غذایی در آمریکا طی شش سال گذشته حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است.