خطا در اجرا یا پروژه پاتوقزدایی از خیابان سنایی
بعد از بازگشایی کافههای پلمبشده خیابان سنایی، جداول و باغچههای مقابل کافهها در یک شب تخریب شدند، اتفاقی که باعث شد بسیاری از تلاش مدیریت شهری برای «پاتوقزدایی» با اقدامات همزمان بگویند. ناصر امانی عضو شورای شهر میگوید این اتفاق خطای نیروهای فوریتهای شهری بوده و شهرداری میگوید برنامه بازپیرایی فضای سبز این محدوده را داشته است.
پس از پلمب شدن تعدادی از کافههای خیابان سنایی در هفته گذشته، دوباره اتفاقی در این خیابان مشتریان را نگران کرد. دلیل رسمی پلمب این کافهها مشکلات و تخلفات صنفی اعلام شد و یک هفته نشده کرکرهها دوباره بالا رفتند. اما یکی از شبهای گذشته ساعتی پس از نیمهشب صدای پتک در خیابان پیچید. افرادی بدون اعلام قبلی به جان جداول و باغچههای مقابل کافهها افتادند. بخشهایی از جدولها شکست و فضای اطراف بعضی درختان نیز آسیب دید.
صبح روز بعد تصاویر پیادهروهای تخریبشده در شبکههای اجتماعی منتشر شد. در فیلمها قطعات شکسته بتن و بخشهای آسیبدیده باغچهها دیده میشد. کسبه میگفتند از انجام این عملیات خبر نداشتهاند و توضیحی نیز پیش از شروع کار دریافت نکردهاند.
ناشناس بودن عوامل اجرایی برای کسبه و شیوه انجام کار، شایعههای زیادی را به دنبال داشت. بعضی از شهروندان این اقدام را ادامه همان روندی دانستند که پیشتر با پلمب کافهها و جمعآوری نیمکتهای ایرانشهر آغاز شده بود. در فضای مجازی از تعبیر «پاتوقزدایی» استفاده شد؛ تعبیری برای توصیف اقداماتی که میتواند ماندن مردم در فضای عمومی را دشوار کند.
پس از تخریب جداول تعدادی از کافهداران میز و صندلیهای بیرونی خود را جمع کردند. آنها نمیدانستند برخورد بعدی چه خواهد بود و آیا قرار است فعالیت در فضای مقابل کافهها نیز محدود شود یا نه. این وضعیت به نگرانی کسبهای اضافه شد که پیشتر از تعطیلی چندروزه و توقف فروش خسارت دیده بودند. در میان تصاویر منتشرشده خسارت به بخشهایی از پیادهرو در مقابل بعضی واحدهای مسکونی نیز دیده میشود. ساکنان این ساختمانها علاوه بر ظاهر نامناسب پیادهرو، درباره رفتوآمد و دسترسی مقابل خانههایشان اعتراض داشتند. در مقابل مدیریت شهری میگوید اشتباه یک اکیپ اجرایی باعث تخریب جدولها شده است.
ناصر امانی: شهرداری میگوید تخریبها عمدی نبود
پس از گسترش واکنشها، ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، موضوع را از مسئولان شهرداری پیگیری کرد. او گفت: من آن ویدیویی را که از خیابان سنایی منتشر شده بود دیدم و موضوع را از شهردار منطقه و همچنین معاون خدمات شهری پیگیری کردم.
به گفته امانی، پس از بررسی موضوع مسئولان شهرداری وقوع این اتفاق را تأیید کردند. او توضیح داد که یک اکیپ اجرایی ۱۳۷ به محل اعزام شده بود. این اکیپها در نواحی شهرداری مستقر هستند و برای رسیدگی به فوریتهای خدمات شهری به محل اعزام میشوند.
امانی درباره وظایف این نیروها گفت این گروهها معمولاً زمانی وارد عمل میشوند که مشکلی جزئی اما فوری در سطح محله رخ داده باشد؛ برای نمونه درختی افتاده باشد، آبگرفتگی ایجاد شده باشد یا شهروندان برای رفع یک مشکل خدماتی درخواست فوری ثبت کرده باشند.
او افزود که نیروهای ۱۳۷ این بار برای اصلاح جداول خیابان سنایی به محل فرستاده شده بودند اما در اجرای مأموریت دچار اشتباه شدند. بنا بر توضیحی که شهردار منطقه و معاون خدمات شهری به امانی دادهاند نیروها به جای اصلاح وضعیت به جداول و تشتکهای اطراف درختان خسارت وارد کردند.
عضو شورای شهر تهران گفت شهردار منطقه و معاون خدمات شهری هر دو پذیرفتهاند که ضعف نظارت شهردار ناحیه در وقوع این اتفاق نقش داشته است. به گفته او نیروهای اجرایی بدون نظارت کافی وارد عمل شدند و نتیجه کار به جای اصلاح پیادهرو، تخریب بخشهایی از آن بود.
امانی ادامه داد: «به قول معروف به جای اینکه ابرو را درست کنند، چشم را کور کردند و به جداول و فضای تشتکهای اطراف درختها خسارت زدند.»
او از قول مسئولان منطقه اعلام کرد که قرار است با عوامل متخلف برخورد شود. شهرداری همچنین وعده داده بود عملیات بازسازی بخشهای تخریبشده از بعدازظهر همان روز آغاز شود و خسارت واردشده به جداول و باغچهها جبران شود.
بخشی از تخریبها در مقابل واحدهای مسکونی اتفاق افتاده بود و ساکنان این ساختمانها نیز ناراضی بودند. امانی گفت قرار شده مسئولان شهرداری با این شهروندان صحبت کنند، از آنها عذرخواهی کنند و خسارتهای ایجادشده را در کوتاهترین زمان برطرف کنند.
به گفته این عضو شورای شهر در بررسیهای انجامشده نشانهای از عمدی بودن تخریبها به دست نیامده است. توضیح رسمی شهرداری این است که اتفاق رخداده بیشتر نتیجه ناشیگری، بیتجربگی نیروهای اجرا و نبود نظارت لازم بوده است.
امانی تأکید کرد که این کار باید به یک بخش تخصصی سپرده میشد و از ابتدا جزو مأموریتهایی نبوده است که اجرای آن به نیروهای عملیاتی ۱۳۷ واگذار شود: «نیروهایی که برای رفع مشکلات فوری و جزئی خدمات شهری آموزش دیدهاند، نباید بدون حضور و نظارت بخش متخصص وارد عملیات اصلاح جداول و فضای اطراف درختان میشدند.» او همچنین از برخورد شهردار منطقه با شهردار ناحیه خبر داد و گفت شهردار منطقه به دلیل ضعف نظارت، شهردار ناحیه را توبیخ کرده است.
توضیح شهرداری درباره اشتباه اجرایی و غیرعمدی بودن ماجرا بخشی از ابهامها را پاسخ داد اما پلمبهای چندروزه، جمعآوری نیمکتهای ایرانشهر و تخریب شبانه جداول در فاصلهای کوتاه از یکدیگر اتفاق افتاده بود و همین همزمانی باعث شد ماجرا فراتر از یک اشتباه خدماتی دیده شود.
برای صاحبان کافهها هر روز تعطیلی به معنای از دست رفتن فروش پرداخت دستمزد کارکنان بدون درآمد و احتمال از دست دادن مشتری است. برخی از آنها پس از پایان پلمب تازه فعالیت خود را از سر گرفته بودند که با پیادهرویی شکسته و باغچههای تخریبشده روبهرو شدند.
نگرانی برای از بین رفتن امکانهای ماندن در خیابان
اگر یک بار گذرتان به خیابان سنایی و ایرانشهر افتاده باشد حتما حضور جوانها در این خیابانها توجه تان را جلب کرده کسانی که لزوما مشتری این کافه ها نیستند . آنها کنار خیابان منتظر دوستانشان میمانند، در پیادهرو قدم میزنند و گاهی روی لبه باغچهها مینشینند. بسیاری از این توقفها کوتاه و عادی است اما همین حضور جمعی خیابان را از حالت یک مسیر عبوری خارج کرده است.
سنایی در طول روز خیابان مطبها، شرکتها، فروشگاهها و ساختمانهای اداری است. خیابانی در مرکز تهران که ساعتهای شلوغش معمولاً با پایان وقت اداری تمام میشد. تا چند سال پیش بعد از ساعت ۹ شب رفتوآمد در سنایی و ایرانشهر کم میشد و بخشهایی از پیادهرو در تاریکی فرو میرفت. مغازهها کرکرهها را پایین میکشیدند و حضور کم عابران باعث میشد بسیاری از شهروندان این محدوده را برای پیادهروی شبانه انتخاب نکنند.
باز شدن کافهها این وضعیت را تغییر داد. کافههای کوچک و بزرگ در سنایی و ایرانشهر بهتدریج مشتریان خود را پیدا کردند. صندلیهای داخل کافهها پر شد و جوانها پیش از ورود یا پس از بیرون آمدن از کافهها در پیادهروها ماندند. نور ویترینها و رفتوآمد مشتریان باعث شد خیابانی که شبها زود خاموش میشد تا حوالی نیمهشب زنده بماند.
حضور مردم فقط به داخل کافهها محدود نماند. جوانها کنار باغچهها مینشستند، روی لبه جداول توقف میکردند یا در مسیر سنایی تا ایرانشهر قدم میزدند. خیابان به فضایی برای دیدار، گفتوگو و گذراندن چند ساعت بیرون از خانه تبدیل شد. در شهری که بسیاری از مراکز عمومی آن پیش از نیمهشب تعطیل میشوند این دو خیابان امکان سادهای را فراهم کرده بودند؛ اینکه بتوان شب در روشنایی و میان جمعیت قدم زد.
کافهها به تنهایی امنیت تولید نمیکنند اما حضور مداوم آدمها، روشن ماندن مغازهها و رفتوآمد در پیادهرو از خلوتی خیابان کم کرده است. ساکنان و مشتریان این محدوده میگویند تا پیش از رونق کافهها عبور شبانه از برخی بخشهای سنایی و ایرانشهر با احساس ناامنی همراه بود اما در سالهای اخیر میتوان تا ساعت ۱۲ شب در این محدوده پیادهروی کرد.
این زندگی شبانه با مخالفتها و برخوردهای دورهای نیز همراه بوده است. کافههای خیابان سنایی در مقاطع مختلف پلمب شدهاند. بعضی از این پلمبها چند روز ادامه داشته و برای صاحبان کافهها و کارکنان آنها زیان مالی به جا گذاشته است. همزمان در خیابان ایرانشهر نیز نیمکتهای سیمانی که محل نشستن عابران و جوانها بود جمعآوری شد.
کنار هم قرار گرفتن این اتفاقها باعث شد هر برخورد تازهای با حساسیت بیشتری دنبال شود. برای کسبه و مشتریان فقط بحث یک کافه یا چند میز و صندلی نبود. نگرانی اصلی این بود که حضور جوانها و تجمعهای ساده و روزمره در پیادهرو بهعنوان مسئله دیده شود و امکاناتی که ماندن در خیابان را ممکن میکند یکییکی از بین برود.
زیست شبانه بدون طرح ویژه؛ زنده شدن سنایی و ایرانشهر طبیعی شکل گرفت
سنایی و ایرانشهر نمونهای از خیابانهایی هستند که بدون اجرای یک پروژه بزرگ شهری تغییر کردهاند. شهرداری برای شبانه شدن این محدوده طرح ویژهای اجرا نکرده است. سرمایهگذاری کافهداران حضور مشتریان و استفاده مداوم مردم از پیادهروها بهتدریج این تغییر را ایجاد کرده است.
این شکل از زندگی شهری ممکن است برای ساکنان اطراف مشکلاتی مانند سروصدا، شلوغی یا توقف خودروها نیز ایجاد کند و مدیریت آن نیازمند گفتوگو میان کسبه، ساکنان و شهرداری است. اما پاک کردن صورت مسئله با پلمب، جمعآوری محل نشستن یا عملیات بدون اطلاع قبلی، تعارضها را حل نمیکند و اعتماد میان شهروندان و مدیریت شهری را کاهش میدهد.
پیادهرو فقط محل عبور نیست. بخشی از زندگی شهر در همین مکثهای کوتاه، ایستادنها و گفتوگوها شکل میگیرد. وقتی جوانها جایی برای ماندن پیدا میکنند، روشنایی و رفتوآمد نیز به خیابان برمیگردد. سنایی در سالهای اخیر این تغییر را تجربه کرده است؛ خیابانی که شبهای خلوتش با نور کافهها و حضور مردم عوض شد.
جمعهشب بخشهای تخریبشده دوباره بازسازی شده بود. جداول ترمیم شده و فضای اطراف باغچهها تا حد زیادی به حالت قبل برگشته بود.مسئولان شهری میگویند طرح ساماندهی و بازپیرایی فضای سبز انجام شده و چیزی مانند گذشته نیست. اما روبهروی کافهها جوانها دوباره جمع شده بودند. بعضیها روی لبه باغچهها نشسته بودند، گروهی کنار پیادهرو ایستاده بودند و کافهها بار دیگر شلوغ بود. صدای پتک یک شب پیادهرو را به هم ریخت اما جمعهشب خیابان دوباره به روال همیشگی برگشت. چراغ کافهها روشن بود، مردم در پیادهرو رفتوآمد میکردند و سنایی تا نزدیک نیمهشب زنده ماند.