خشکسالیهای سختتر در راه است؛ هشدار درباره توقف توسعه تهران
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور با هشدار نسبت به تشدید بحران آب در ایران گفت خشکسالیهای پیشرو نهتنها ادامهدار، بلکه طولانیتر و شدیدتر خواهند بود و برای مهار آثار آن باید از توقف توسعه کلانشهرهایی مانند تهران و البرز تا بهکارگیری هوش مصنوعی در مدیریت توزیع آب را در دستور کار قرار داد.
بحران آب در ایران در نقطهای ایستاده که دیگر نمیتوان آن را صرفاً به کاهش بارشها نسبت داد. مسئله، ترکیبی از تغییر اقلیم، فشار جمعیتی و توسعه شهری فراتر از ظرفیت سرزمین است؛ وضعیتی که به گفته کارشناسان، در کلانشهرهایی چون تهران، اصفهان و مشهد به شکل ملموستری خود را نشان داده است.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاستهای توسعه شهری گفت یکی از مهمترین اقدامات فوری، توقف گسترش شهر تهران و استان البرز از طریق ایجاد مناطق مسکونی جدید است؛ اقدامی که به گفته او در راستای دستیابی به پایداری سرزمینی اجتنابناپذیر است.
او با اشاره به وضعیت سایر کلانشهرها نیز افزود جانمایی صنایع آببر در شهرهایی مانند تهران، اصفهان و مشهد طی دهههای گذشته بدون توجه کافی به ظرفیتهای اقلیمی انجام شده و همین موضوع فشار مضاعفی بر منابع آب کشور وارد کرده است؛ فشاری که امروز آثار آن در کمبود منابع و ناترازی آبی آشکار شده است.
این مقام مسئول با بیان اینکه اقلیم این مناطق توان تأمین نیازهای جمعیتی فعلی را ندارد،به ایلنا تأکید ه کرد ادامه این روند، فاصله میان مصرف و ظرفیت طبیعی را بیشتر خواهد کرد و اصلاح سیاستهای توسعهای باید در اولویت قرار گیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، استفاده از فناوریهای نو را یکی از راهکارهای مهم مدیریت بحران آب دانست و گفت بهکارگیری هوش مصنوعی در توزیع آب میتواند امکان شناسایی مشترکان پرمصرف و اصلاح الگوی مصرف را فراهم کند؛ رویکردی که به گفته او، در کنار فناوریهای کممصرف، میتواند به بهینهسازی مصرف در سطح شهری کمک کند.
او همچنین بر ضرورت کنترل جدی منابع تأمین آب، بهویژه در بالادست سدها تأکید کرد و نسبت به گسترش ساختوسازها و تغییر کاربریهای غیرمجاز در این مناطق هشدار داد؛ روندی که به گفته او، میتواند تعادل طبیعی تأمین آب را برهم بزند و پیامدهای گستردهای برای شهرهای پاییندست به همراه داشته باشد.
این مقام مسئول در ادامه با اشاره به الگوی مصرف آب در کشور گفت سرانه مصرف خانوار در ایران بالاتر از بسیاری کشورهاست، هرچند تفاوتهای اقلیمی نیز باید در این مقایسهها لحاظ شود؛ با این حال، او تأکید کرد کنترل تقاضا یکی از سریعترین و مؤثرترین راههای مدیریت بحران است.
به گفته او، کاهش تنها ۱۰ درصدی مصرف آب در سطح خانوار میتواند اثر قابل توجهی بر کاهش فشار بر منابع آبی داشته باشد و این هدف از طریق تغییر رفتارهای ساده روزمره مانند کاهش مدت استحمام و استفاده از تجهیزات کممصرف قابل دستیابی است.
وی با اشاره به شرایط فعلی کشور افزود ایران وارد ششمین سال پیاپی خشکسالی شده و نمیتوان با قطعیت درباره بازگشت شرایط ترسالی در سالهای آینده سخن گفت؛ چراکه تغییر اقلیم، احتمال تداوم و تشدید خشکسالیها را افزایش داده است.
او با هشدار نسبت به برداشتهای مداوم از منابع آب زیرزمینی گفت این روند اگرچه تاکنون بخشی از کمبودها را جبران کرده، اما اکنون به تخلیه سفرههای زیرزمینی و بروز فرونشست در دشتهای مختلف کشور منجر شده است؛ وضعیتی که به گفته او در سالهای آینده میتواند به بحرانهای جدیتر و ناپایداری گستردهتر در سرزمین منجر شود.