خشک‌شدن رودخانه‌های بزرگ اروپا امنیت انرژی و تجارت را تهدید می‌کند
جریان آب در ۱۲ مورد از بزرگ‌ترین آبراههای اروپا، در تابستان امسال به پایین‌ترین سطح خود در ۳۰ سال گذشته رسیده است.
گزارش سرویس تغییر اقلیم کوپرنیک اتحادیه اروپا نشان می‌دهد جریان آب ۱۲ رودخانه بزرگ اروپا در تابستان ۲۰۲۶ به پایین‌ترین سطح خود در ۳۰ سال گذشته رسیده است؛ وضعیتی که حمل‌ونقل کالا، تولید برق و تامین آب را با اختلال مواجه کرده است.
تابستان امسال سومین تابستان گرم ثبت‌شده در اروپا بود، اما در اروپای غربی گرم‌ترین تابستان ثبت‌شده به شمار می‌رفت؛ حتی گرم‌تر از تابستان سال ۲۰۰۳ که موج گرمای آن با ده‌ها هزار مرگ مرتبط بود. کارشناسان کوپرنیک در گزارش فصلی منتشرشده در ۲ اکتبر اعلام کردند خشکسالی طولانی و شدید، زمینه را برای ثبت کمترین جریان آب رودخانه‌های اروپا از زمان آغاز ثبت داده‌ها در سال ۱۹۹۲ فراهم کرده است.
رودخانه‌هایی مانند راین، دانوب، پو، لوآر، رون و سن در ماه‌های ژوئیه و اوت هم‌زمان با رکورد پایین سطح جریان آب روبه‌رو شدند. کاهش آب این رودخانه‌ها پیامدهایی فراتر از محیط‌زیست داشته و امنیت انرژی و زنجیره‌های تامین را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
سامانتا برگس از مرکز اروپایی پیش‌بینی‌های میان‌مدت وضع هوا می‌گوید از اواسط دهه ۲۰۱۰، جریان تابستانی رودخانه‌ها در بخش‌های مختلف اروپا، به‌ویژه اروپای شرقی، کمتر از میانگین بوده است. به گفته او، جنوب‌شرق اروپا هم سریع‌تر از میانگین قاره گرم می‌شود. با این حال، کوپرنیک هنوز مطالعه‌ای برای تعیین سهم مستقیم تغییر اقلیم در خشکسالی تابستان ۲۰۲۶ انجام نداده است. کارشناسان تاکید می‌کنند افزایش دما، تبخیر و ازدست‌رفتن رطوبت خاک را تشدید می‌کند و پیش‌بینی‌های اقلیمی نیز سال‌هاست از کاهش جریان تابستانی رودخانه‌ها در بخش‌های گسترده‌ای از اروپا خبر می‌دهند.
اختلال در حمل‌ونقل کالا
کاهش سطح آب، حمل‌ونقل باری در آبراههای داخلی اروپا را به‌شدت مختل کرده است. در ماه اوت، کشتی‌هایی که از بندرهای روتردام هلند یا آنتورپ بلژیک حرکت می‌کردند، برای عبور از رودخانه راین ناچار بودند با تنها ۱۵ درصد ظرفیت معمول بارگیری کنند. در رودخانه دانوب هم ظرفیت حمل بار شناورها به حدود ۳۰ درصد سطح معمول کاهش یافت.
بر اساس گزارش مجمع بین‌المللی حمل‌ونقل وابسته به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، این محدودیت‌ها هزینه حمل‌ونقل را افزایش داده و در برخی موارد قیمت‌ها را دو برابر کرده است. در جریان خشکسالی مشابه راین در سال ۲۰۱۸، تولید ناخالص داخلی آلمان تا ۰.۴ درصد کاهش یافت. کارشناسان هشدار می‌دهند که تکرار چنین پیامدهایی در شرایط کنونی هم محتمل است.
اهمیت این مسئله در کشورهایی مانند بلژیک، هلند و رومانی بیشتر است؛ زیرا آبراههای داخلی بین ۱۵ تا ۴۵ درصد کل حمل‌ونقل باری آن‌ها را پوشش می‌دهند. کاهش سطح آب می‌تواند اختلال در زنجیره تامین و افزایش هزینه‌های لجستیکی را در پی داشته باشد.
فشار بر تولید برق
کاهش جریان رودخانه‌ها همچنین نیروگاه‌های هسته‌ای و برق‌آبی را تحت فشار قرار داده است. در فرانسه، دمای بالای آب رودخانه‌ها استفاده از آن را برای خنک‌سازی برخی نیروگاه‌ها ناممکن کرد و این تاسیسات طبق مقررات زیست‌محیطی ناچار به توقف فعالیت شدند.
در مجارستان، نیروگاه هسته‌ای پاکس در حاشیه دانوب که بیش از ۴۰ درصد برق کشور را تولید می‌کند، به دلیل کمبود آب خنک‌کننده فعالیت خود را کاهش داد. تولید برق‌آبی در منطقه آلپ نیز افت چشمگیری داشت: اتریش تنها ۵۱ درصد و سوئیس ۲۶ درصد تولید معمول خود را ثبت کردند.
گزارشی از سازمان امنیت و همکاری اروپا هشدار می‌دهد که این رخدادها نشانه‌هایی اولیه از چالشی ساختاری برای تامین انرژی هستند. ناپایداری عرضه برق، افزایش تقاضا و جهش قیمت‌های عمده‌فروشی، فعالیت صنعتی را کند کرده و زیرساخت‌های انرژی را تحت فشار گذاشته‌اند. کارشناسان تاکید می‌کنند تداوم و تشدید خشکسالی‌ها می‌تواند در سال‌های آینده امنیت انرژی و تجارت اروپا را بیش از پیش تهدید کند.
منبع: ال‌پائیس