آخرین گزارش وضعیت بیماری‌های تنفسی منتشر شد؛ کودکان در کانون ابتلا به آنفلوانزا
مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، آخرین گزارش وضعیت بیماری‌های تنفسی در کشور را منتشر کرد.
با آغاز فصل سرد و شروع فعالیت مدارس، بیماری‌های تنفسی شیوع بیشتری پیدا می‌کنند. تازه‌ترین گزارش وزارت بهداشت از وضعیت بیماری‌های حاد تنفسی در کشور نشان می‌دهد درصد نمونه‌های مثبت آنفلوانزا در ۹ استان از آستانه هشدار عبور کرده است. در این میان، کودکان زیر ۱۶ سال ۵۶.۱ درصد موارد مثبت آنفلوانزا را تشکیل می‌دهند. وزارت بهداشت نسبت به تداوم گردش ویروس‌های تنفسی هشدار داده و بر ضرورت تشدید اقدامات پیشگیرانه تأکید کرده است.
افزایش آنفلوانزا و کاهش کرونا
بررسی داده‌های نظام مراقبت بیماری‌های تنفسی وزارت بهداشت در هفته سی‌ام سال ۱۴۰۵، منتهی به ۲۴ مهر، نشان می‌دهد سهم نمونه‌های مثبت آنفلوانزا در نظام مراقبت دیده‌وری از ۱.۴ درصد در هفته مشابه سال گذشته به ۷.۱ درصد رسیده است؛ افزایشی معادل ۵.۱ برابر که از تغییر قابل‌توجه گردش ویروس آنفلوانزا در نمونه‌های تحت مراقبت حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، از مجموع ۲۲۳ نمونه تنفسی اخذشده از بیماران دارای علائم شبه‌آنفلوانزا یا عفونت حاد تنفسی شدید، ۷.۱ درصد از نظر آنفلوانزا و ۱۸.۳ درصد از نظر کووید-۱۹ مثبت بوده‌اند.
بررسی نمودار روند هفتگی نشان می‌دهد درصد نمونه‌های مثبت آنفلوانزا پس از نوسان در سطوح پایین‌تر طی هفته‌های گذشته، در هفته سی‌ام افزایش یافته است. در مقابل، درصد نمونه‌های مثبت کرونا پس از رسیدن به سطوح بالاتر در هفته‌های اخیر، در آخرین هفته مورد بررسی کاهش یافته است.
با این حال، وزارت بهداشت تأکید کرده که کاهش اخیر کرونا به‌تنهایی برای تأیید روند نزولی پایدار کافی نیست و پایش وضعیت در هفته‌های آینده باید ادامه یابد.
داده‌های نظام مراقبت نشان می‌دهد ۱۰.۷ درصد مراجعان سرپایی در هفته سی‌ام سال جاری دارای علائم شبه‌آنفلوانزا بوده‌اند؛ رقمی که در هفته قبل ۱۰.۴ درصد گزارش شده بود.
در مقابل، سهم بیماران بستری دارای علائم عفونت حاد تنفسی شدید از ۱۰.۵ درصد در هفته گذشته به ۹.۵ درصد کاهش یافته است.
مقایسه این دو شاخص نشان می‌دهد در حالی که سهم بیماران دارای علائم تنفسی در بخش سرپایی ۰.۳ واحد درصد افزایش داشته، سهم این بیماران در بخش بستری یک واحد درصد کاهش یافته است.
این تفاوت از اهمیت تفکیک شاخص‌های مراجعه سرپایی و بستری در ارزیابی وضعیت بیماری‌های تنفسی حکایت دارد؛ زیرا افزایش علائم شبه‌آنفلوانزا در مراجعان سرپایی لزوماً به معنای افزایش موارد شدید بیماری نیست.
کودکان ۶ تا ۱۵ ساله، دارای بیشترین سهم از موارد مثبت آنفلوانزا
یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش وزارت بهداشت، سهم بالای کودکان در موارد مثبت آنفلوانزاست.
بر اساس داده‌های نظام مراقبت غیردیده‌وری آزمایشگاهی، ۵۶.۱ درصد موارد مثبت آنفلوانزا متعلق به کودکان زیر ۱۶ سال بوده است.
در میان گروه‌های سنی، کودکان ۶ تا ۱۵ ساله با سهم ۳۲.۹ درصدی از کل موارد مثبت، بیشترین سهم را در میان کودکان داشته‌اند. پس از آن، گروه سنی ۲ تا ۵ سال با ۱۷.۳ درصد و کودکان زیر ۲ سال با ۵.۹ درصد قرار دارند.
این آمار نشان می‌دهد گروه سنی مدرسه‌رو سهم قابل‌توجهی از موارد مثبت شناسایی‌شده را تشکیل می‌دهد؛ موضوعی که ضرورت توجه به مراقبت‌های پیشگیرانه در مدارس و مراکز آموزشی را برجسته می‌کند.
البته این ارقام بیانگر سهم گروه‌های سنی از موارد مثبت آزمایشگاهی است و نمی‌توان بدون اطلاع از تعداد آزمایش‌های انجام‌شده در هر گروه سنی، آن را به‌عنوان نرخ ابتلا در جمعیت کودکان تفسیر کرد.
سه استان بالاتر از آستانه هشدار بالا
بررسی توزیع استانی نمونه‌های مثبت آنفلوانزا در گزارش وزارت بهداشت نشان می‌دهد وضعیت گردش ویروس در استان‌های مختلف کشور یکسان نیست.
در این میان، بوشهر با ۳۱ درصد نمونه مثبت آنفلوانزا، بالاترین درصد گزارش‌شده را در میان استان‌های دارای وضعیت هشدار به خود اختصاص داده است.
پس از بوشهر، کردستان با ۱۳.۹ درصد و کرمانشاه با ۱۱.۹ درصد قرار دارند. درصد نمونه‌های مثبت در این سه استان بالاتر از آستانه هشدار بالا گزارش شده است.
همچنین شش استان خوزستان با ۹.۷ درصد، فارس با ۸.۶ درصد، سیستان‌وبلوچستان با ۶.۹ درصد، کرمان با ۶.۱ درصد، چهارمحال‌وبختیاری با ۵.۸ درصد و اصفهان با ۵.۱ درصد، بالاتر از آستانه هشدار پایین پنج‌درصدی قرار گرفته‌اند.
تغییر الگوی آنفلوانزا؛ نوع B جای نوع A را گرفت
یکی دیگر از یافته‌های مهم گزارش وزارت بهداشت، تغییر نوع غالب ویروس آنفلوانزاست.در هفته سی‌ام سال جاری، مجموعاً ۶ هزار و ۶۶۷ نمونه تنفسی در آزمایشگاه‌های مولکولی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور از نظر آنفلوانزا بررسی شده که ۲۳۷ نمونه، معادل ۳.۶ درصد، مثبت بوده‌اند.
از مجموع نمونه‌های بررسی‌شده، ۹۶.۹ درصد متعلق به بیماران بستری بوده است.
بر اساس نتایج آزمایشگاهی، آنفلوانزای نوع B با سهم ۷۳.۴ درصدی از موارد مثبت، نوع غالب ویروس در گردش کشور بوده است؛ در حالی که در مقطع مشابه سال گذشته، نوع A غالب بود. این تغییر، یکی از تفاوت‌های مهم الگوی گردش آنفلوانزا در سال جاری نسبت به سال گذشته محسوب می‌شود.
همچنین اختلاف میان درصد مثبت آنفلوانزا در نظام مراقبت دیده‌وری، معادل ۷.۱ درصد، و نظام غیردیده‌وری آزمایشگاهی، معادل ۳.۶ درصد، باید با توجه به تفاوت جامعه نمونه‌گیری و شیوه درخواست آزمایش تفسیر شود.
وزارت بهداشت اعلام کرده است که داده‌های نظام مراقبت غیردیده‌وری تحت تأثیر تصمیم پزشکان برای درخواست آزمایش و میزان دسترسی به کیت‌های تشخیصی قرار دارد.
نتایج بررسی پاتوژن‌های تنفسی
در بخش دیگری از گزارش وزارت بهداشت، نتایج نظام دیده‌وری ۲۱ عامل بیماری‌زای تنفسی در مهرماه منتشر شده است، از میان ۱۲۱ نمونه تنفسی مربوط به دانشگاه‌های علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، هرمزگان و ایران، رینوویروس با ۲۰.۷ درصد بیشترین سهم شناسایی را داشته است. پس از آن، کووید-۱۹ با ۱۴ درصد و انتروویروس با ۸.۳ درصد قرار گرفته‌اند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد گردش ویروس‌های تنفسی در کشور محدود به کرونا و آنفلوانزا نیست و عوامل دیگری نیز در بروز بیماری‌های تنفسی نقش دارند.
با توجه به همپوشانی علائم بالینی بسیاری از عفونت‌های ویروسی تنفسی، تفکیک عامل بیماری صرفاً بر اساس نشانه‌های بالینی همواره امکان‌پذیر نیست و مراقبت آزمایشگاهی در شناسایی الگوی گردش ویروس‌ها اهمیت دارد.
هشدار جهانی درباره افزایش فعالیت آنفلوانزا در آسیا
گزارش وزارت بهداشت علاوه بر وضعیت داخلی، به روند گردش ویروس‌های تنفسی در جهان نیز پرداخته است.
بر اساس داده‌های جهانی مربوط به هفته چهلم سال ۲۰۲۶، فعالیت کووید-۱۹ در سطح جهان عمدتا پایین و نسبتا پایدار بوده، اما در برخی مناطق آمریکای مرکزی و کارائیب، جنوب غربی و شمال اروپا و بخش‌هایی از شرق و جنوب شرقی آسیا، درصد نمونه‌های مثبت کرونا بالاتر از ۱۰ درصد گزارش شده است.
در مورد آنفلوانزا نیز اگرچه سطح شناسایی جهانی پایین اعلام شده، در برخی کشورهای جنوب و جنوب شرقی آسیا درصد نمونه‌های مثبت از ۳۰ درصد فراتر رفته است.
مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، افزایش فعالیت آنفلوانزا در جنوب و جنوب شرقی آسیا را مهم‌ترین سیگنال منطقه‌ای پیش‌نگر برای ایران معرفی کرده است.
همچنین در بسیاری از کشورهای اروپایی، موارد عفونت‌های حاد تنفسی روند افزایشی داشته‌اند؛ هرچند سطح کلی مراجعه همچنان پایین گزارش شده است.
این داده‌ها نشان می‌دهد تغییرات گردش ویروس‌های تنفسی در کشورهای مختلف همزمان و یکسان نیست و پایش روندهای منطقه‌ای می‌تواند در ارزیابی وضعیت هفته‌های آینده ایران اهمیت داشته باشد.
کاهش کرونا به معنای پایان روند افزایشی نیست
به گفته مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، تداوم گردش ویروس، روند افزایشی سندرم‌های تنفسی و نبود تغییر قابل‌توجه در واریانت غالب کووید-۱۹، موسوم به RV.1، ضرورت ادامه پایش را افزایش داده است.
این مرکز همچنین بر تقویت اطلاع‌رسانی عمومی، تشدید مراقبت‌های بهداشتی و استفاده از ماسک در بخش‌های پرخطر بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، آسایشگاه‌های سالمندان و وسایل حمل‌ونقل عمومی تأکید کرده است.
در مجموع، داده‌های وزارت بهداشت نشان می‌دهد کشور در آغاز فصل سرد با گردش همزمان چند ویروس تنفسی، افزایش درصد نمونه‌های مثبت آنفلوانزا نسبت به سال گذشته و تفاوت قابل‌توجه وضعیت استان‌ها مواجه است؛ شرایطی که مراقبت مستمر از روند بیماری‌ها و توجه ویژه به گروه‌های سنی و مناطق دارای هشدار را ضروری می‌کند.