خوزستان در محاصره دود؛ سلامت و آموزش در وضعیت اضطرار
در خوزستان، تداوم آلودگی شدید هوا باعث افزایش بیماریهای تنفسی و مرگومیر، تعطیلی گسترده مدارس و نابرابری آموزشی شده و ناکامی در مهار منابع آلاینده، بحران را به مرحله هشدار عمومی رسانده است.
به گزارش آتیه آنلاین، آلودگی هوای خوزستان از یک بحران زیستمحیطی فراتر رفته و اکنون سلامت، آموزش و زندگی روزمره مردم را به چالشی فراگیر بدل کرده است. افزایش بیماران تنفسی، تعطیلی مکرر مدارس، ضعف در اطلاعرسانی و ناتوانی در کنترل منابع آلاینده، تصویری از استانی ارائه میدهد که در غبار و دود، میان سلامت و معیشت گرفتار مانده است.
در بخشی از گزارش روزنامه شرق درباره آلودگی هوا در خوزستان آمده که، آمارهای رسمی و روایتهای میدانی نشان میدهد خوزستان با بحرانی کمسابقه در زمینه آلودگی هوا مواجه است؛ بحرانی که سلامت مردم، آموزش و زندگی روزمره را بهطور جدی مختل کرده است. بر اساس گزارشهای وزارت بهداشت، در سال گذشته بیش از ۱۶۲۴ مرگ مرتبط با آلودگی هوا در استان ثبت شده و تنها در یک روز آلوده، ۷۰۰ مراجعه اورژانسی به بیمارستانهای اهواز گزارش شده است.
فعالان اجتماعی میگویند ابعاد بحران فراتر از آمارهای رسمی است و حتی روستاها نیز زیر لایهای از دود و گردوغبار پوشیده شدهاند. اطلاعرسانی نهادهای مسئول پراکنده و دیرهنگام است و تعطیلی مدارس غالباً با فشار جامعه مدنی اجرا میشود. میلاد منصوری، فعال اجتماعی، علت بیتوجهی را نگاه اقتصادی به خوزستان میداند و پیشنهاد کرده است برای کاهش آسیب، زمان کاری و آموزشی تغییر یافته و کلاسها در ساعات کمخطر برگزار شود. او همچنین بر ایجاد مرکز تخصصی تنفسی مجهز در استان تأکید دارد.
از منظر آموزشی، معلمان خوزستانی از افت شدید کیفیت یادگیری و افزایش نابرابری دیجیتال گلایه دارند. به گفته آنان، آموزش غیرحضوری بهدلیل سرعت پایین اینترنت، ضعف سامانه شاد و کمبود تجهیزات، کارآمد نیست و موجب افت تحصیلی و انزوای اجتماعی دانشآموزان شده است. معلمان پیشنهاد دادهاند کلاسها به دستگاه تصفیه هوا مجهز و اینترنت پرسرعت رایگان برای معلمان و دانشآموزان فراهم شود تا آموزش از تعطیلیهای طولانی آسیب نبیند.
کارشناسان محیطزیست، منشأ اصلی آلودگی را آتشسوزیهای مزارع و تالابهای عراق، فلرهای نفتی و سوزاندن مزارع نیشکر میدانند. شبنم قنواتی، مدیر انجمن دیدهبان جلگه سبز، معتقد است ضعف نظارت و جریمههای ناچیز به تداوم تخلفات زیستمحیطی انجامیده و کنترل منابع آلاینده ناکام مانده است. او خواستار تأمین حقابه تالاب هورالعظیم، توقف سدسازیهای بالادست و جمعآوری فلرهای نفتی شد.
فعالان مدنی از دادستانی خواستهاند بهعنوان مدعیالعموم وارد عمل شود تا با آلایندگان برخورد و ستاد ویژه مدیریت بحران آلودگی هوا در استان تشکیل شود.
به گفته علیرضا عامری، استاد دانشگاه، آثار این آلودگی فراتر از مشکلات تنفسی است و افزایش سرطانها، بیماریهای ریوی و ناهنجاریهای مادرزادی زنگ خطر جدی برای سلامت عمومی بهصدا درآورده است. او همچنین از انحراف منابع «حق آلایندگی» از اهداف زیستمحیطی انتقاد میکند و خواستار مطالبهگری مداوم جامعه مدنی است.
در مجموع، خوزستان امروز با بحرانی چندبعدی مواجه است که از سطح زیستمحیطی فراتر رفته و به مسئلهای سلامتی، آموزشی و اجتماعی تبدیل شده است؛ بحرانی که بدون اراده جدی حاکمیتی و مشارکت فعال مردم، چشماندازی برای مهار آن متصور نیست.