خودروسازان چینی تولید را به خارج از مرزها منتقل می‌کنند
شرکت‌های چینی که حدود یک‌چهارم خودروهای جهان را تولید می‌کنند، در بسیاری از بازارها رقبای سنتی را تحت فشار قرار داده‌اند و در حال انتقال تولید خود به خارج از مرزهای چین هستند.
شدت رقابت در بازار داخلی چین، که انتظار می‌رود امسال حدود ۱۰ درصد کوچک‌تر شود، شرکت‌ها را به افزایش صادرات سوق داده است. طی پنج سال گذشته سهم خودروسازان خارجی در بازار چین تقریبا نصف شده، در حالی که صادرات خودرو از این کشور هفت برابر افزایش یافته است. برندهای چینی حدود چهارپنجم صادرات خودرو چین را تشکیل می‌دهند و برآوردها نشان می‌دهد صادرات خودرو این کشور در سال ۲۰۲۶ می‌تواند به ۱۰ میلیون دستگاه برسد؛ رقمی بیش از ۴۰ درصد بالاتر از سال گذشته.
با وجود رشد صادرات، تولید در نزدیکی بازارهای خارجی همچنان مزایای مهمی دارد. خودروسازان با ایجاد کارخانه‌های محلی می‌توانند هزینه حمل خودروهای کامل را کاهش دهند، از تعرفه‌های گمرکی دوری کنند، خودروهای خود را با سلیقه مصرف‌کنندگان و مقررات محلی هماهنگ کنند و از مشوق‌های دولتی برای ایجاد کارخانه و اشتغال بهره ببرند.
شرکت‌های چینی هم‌اکنون در بخش‌هایی از جهان در حال توسعه، از اندونزی و قزاقستان گرفته تا آفریقای جنوبی، مصر، برزیل و مکزیک، خطوط مونتاژ یا برنامه‌های تولید دارند. اما بازار اروپا بزرگ‌ترین هدف آنهاست. با وجود تعرفه‌هایی که اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ بر واردات خودروهای چینی اعمال کرد، حضور این شرکت‌ها در اروپا کاهش نیافته است. طبق داده‌های موسسه Schmidt Automotive Research، خودروسازان چینی در سه‌ماهه دوم سال جاری ۱۱ درصد از فروش خودرو در اروپای غربی را به دست آوردند و از رقبای ژاپنی پیشی گرفتند.
در واکنش به این روند، اتحادیه اروپا در حال بررسی مقررات جدیدی است که می‌تواند پرداخت یارانه‌های خرید و معافیت‌های مالیاتی برای ناوگان‌های شرکتی را به میزان استفاده از قطعات و تولید داخلی وابسته کند. این تحولات باعث شده شرکت‌های چینی برنامه‌های خود را برای حضور صنعتی در اروپا سرعت ببخشند.
شرکت BYD، بزرگ‌ترین خودروساز برقی چین، در آستانه افتتاح کارخانه‌ای در مجارستان است که ظرفیت تولید سالانه آن می‌تواند به ۳۰۰ هزار خودرو برسد. این شرکت همچنین احداث کارخانه‌ای در ترکیه را متوقف کرده و به دنبال خرید یک سایت صنعتی موجود در اسپانیا یا فرانسه است؛ زیرا بازسازی کارخانه‌های موجود سریع‌تر و ارزان‌تر از ساخت کارخانه جدید است.
یکی دیگر از مسیرهای ورود خودروسازان چینی به اروپا، استفاده از ظرفیت‌های بلااستفاده کارخانه‌های موجود است. شرکت چری با نیسان برای استفاده از بخشی از کارخانه ساندرلند در بریتانیا توافق کرده و شرکت جیلی هم اجازه یافته خودروهای برقی خود را در کارخانه فورد در والنسیا تولید کند. با این حال، کارشناسان معتقدند این راهکارها موقتی هستند و مرحله بعدی، ایجاد کارخانه‌های مستقل توسط شرکت‌های چینی خواهد بود.
مزیت اصلی خودروسازان چینی تنها به هزینه پایین نیروی کار محدود نمی‌شود. ساختارهای مدیریتی ساده‌تر، تولید یکپارچه، زنجیره تامین گسترده و توانایی توسعه سریع خودرو از مهم‌ترین عوامل برتری آنهاست. خودروهای چینی معمولا از حدود هزار تا دو هزار قطعه تشکیل شده‌اند، در حالی که رقبای اروپایی همچنان با سه هزار تا ۱۰ هزار قطعه کار می‌کنند.
چین همچنین در زمینه خودروهای مبتنی بر نرم‌افزار پیشرفت زیادی کرده است؛ خودروهایی که بسیاری از عملکردهای آنها توسط یک رایانه مرکزی کنترل می‌شود، در حالی که خودروهای سنتی غربی معمولا از ده‌ها کنترل‌کننده جداگانه استفاده می‌کنند. این ساختار باعث کاهش هزینه و افزایش سرعت توسعه خودروهای جدید شده است. شرکت‌های چینی معمولا می‌توانند یک مدل جدید را طی حدود دو سال توسعه دهند؛ زمانی که برای بسیاری از رقبای خارجی دست‌کم دو برابر است. این پدیده در صنعت خودرو با عنوان «سرعت چین» شناخته می‌شود.
انتقال تولید به خارج از چین بخشی از این مزیت‌ها را حفظ خواهد کرد، زیرا تحقیق و توسعه همچنان در چین باقی می‌ماند و روش‌های تولید آزمایش‌شده در داخل کشور به کارخانه‌های خارجی منتقل می‌شود. البته شرکت‌های چینی با هزینه‌های جدیدی نیز مواجه خواهند شد؛ از جمله ایجاد شبکه‌های فروش و خدمات پس از فروش در بازارهای مختلف و استفاده از برخی تامین‌کنندگان محلی.
با این حال، خودروسازان چینی می‌توانند محل تولید خود را با دقت انتخاب کنند و به جای کشورهای پرهزینه‌ای مانند آلمان، به کشورهایی مانند مجارستان و اسلواکی روی بیاورند. همچنین توسعه کارخانه‌های کاملا خودکار در چین، که به «کارخانه‌های تاریک» معروف شده‌اند، می‌تواند اهمیت هزینه نیروی کار را در آینده کاهش دهد.
بر اساس برآورد موسسه AlixPartners، ظرفیت تولید خودروهای چینی در خارج از کشور تا سال ۲۰۳۰ از ۱.۲ میلیون دستگاه در سال گذشته به ۳.۴ میلیون دستگاه خواهد رسید. برخی پیش‌بینی‌ها این رقم را حتی تا ۶ میلیون دستگاه افزایش می‌دهند. آنچه روشن است این است که گسترش جهانی خودروسازان چینی و «سرعت چین» در صنعت خودرو به این زودی متوقف نخواهد شد.
منبع: اکونومیست