خانه فروغ؛ میراثی که هنوز در انتظار تولدی دیگر است

خانه‌ای که روزی پناه شاعر «تولدی دیگر» بود، امروز میان وعده‌های مرمت و سایه تخریب گرفتار مانده است. «خانه سیاه است…»؛ این عنوان فیلم از فروغ فرخزاد امروز بیش از هر زمان دیگری به خانه پدری‌اش شباهت دارد. خانه‌ای که در کوچه خادم آزاد تهران همچنان ایستاده، اما رنگ در چوبی‌اش از سبز به قهوه‌ای چرک مرده بدل شده و دیوارهایش فرسوده‌تر از آن است که یادآور شکوه شاعر باشد.
کوچه باریک است و ساکت. رهگذران کمتر می‌ایستند، جز آنهایی که به دنبال ردی از شاعرند. همسایه‌ای قدیمی می گویند زمانی این خانه به پاتوق معتادان تبدیل شده بود . 
براساس اسناد وزارت کشور، محمد فرخزاد عراقی، پدر فروغ، دو عمارت در تهران داشت؛ یکی در خیابان عین‌الدوله که تخریب شد و دیگری همین خانه در کوچه خادم آزاد که فروغ در آن بزرگ شد. این خانه ۳۴۲ متر مساحت دارد و در سال ۱۳۳۵ ساخته شد. مالکیتش بارها تغییر کرد، نقشه‌های تخریب و نوسازی بارها روی میز رفت، اما هیچ‌گاه به سرانجام نرسید.
سال ۱۳۹۷ خانه به ثبت ملی رسید، اما به جای مرمت، «فریز» شد. نه اجازه تخریب صادر شد و نه سرمایه‌ای جدی برای بازسازی فراهم آمد. همین بلاتکلیفی بود که به گفته برخی همسایگان، خانه را به پناهگاه آسیب‌های اجتماعی تبدیل کرد.
ناصر رضوی، مدیرعامل شرکت توسعه فضای فرهنگی شهرداری تهران، می‌گوید: نقشه‌های مرمت تأیید شده و پیمانکار به‌زودی مستقر می‌شود. زمان اجرای پروژه حدود شش ماه برآورد شده است. اما تجربه خانه‌های مشابه، مانند خانه آیت‌الله طالقانی، نشان داده که این وعده‌ها همیشه سریع به نتیجه نمی‌رسند.
علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای شهر تهران، می‌گوید مشکل اصلی در این‌گونه خانه‌ها «فریزشدگی پروژه‌ها»ست. بناها نه آن‌قدر قدیمی‌اند که در رده آثار تاریخی با بودجه‌های مشخص مرمت شوند، و نه آن‌قدر جدید که بی‌اهمیت باشند. همین «میان‌بودگی» آنها را قربانی کرده است.
خانه فروغ نمونه‌ای است از سرنوشت خانه‌های بسیاری در تهران از مدرسه خسروخاور و کافه نادری گرفته تا خانه گلستان. مکان‌هایی که می‌توانستند حلقه‌های یک گردشگری ادبی زنده باشند.
مدیرعامل شرکت توسعه فضای فرهنگی شهرداری تهران اما امیدوار است که تا 6 ماه دیگر مرمت خانه فروغ تمام شود . وعده ای که بارها تکرار شده اما او این بار می گوید: بعد از پیگیری‌های زیاد و همکاری‌های مستمر با میراث فرهنگی، توافقات اولیه برای مرمت خانه موزه فروغ فرخزاد انجام شده است. نقشه‌های اولیه تأیید شده و پس از ابلاغ، پیمانکاران مستقر خواهند شد و کار ادامه پیدا می‌کند.

خانه فروغ فرخزاد امروز میان وعده‌های مرمت و سایه نابودی ایستاده است. شاید روزی به خانه‌موزه بدل شود، شاید هم همچنان در انتظار تصمیمی بماند.