خاموشیهای بیخبر
دبیر کمیسیون انرژی مجلس در واکنش به قطع برق بدون اطلاعرسانی در برخی از شهرهای کشور گفت که برآوردها نشان میدهد ناترازی برق امسال نسبت به سال گذشته کمتر شده و به همین دلیل پیشبینی میشود میزان خاموشیهای خانگی نیز کاهش پیدا کند اما اگر قرار باشد برق مشترکان خانگی قطع شود باید این موضوع از قبل اطلاعرسانی شود.
قرار بود تابستان ۱۴۰۵ تابستان خاموشیهای خانگی نباشد. مسئولان از کاهش ناترازی برق گفتند و وعده دادند اگر هم محدودیتی اعمال شود مردم از قبل در جریان قرار میگیرند. اما ظهر داغ ۲۰ تیر در حالی که دمای تهران به ۴۲ درجه رسید برق در بخشهایی از پایتخت بدون هیچ اطلاع قبلی قطع شد.
خاموشیهایی که در برخی مناطق تا چهار ساعت ادامه داشت و این نگرانی را ایجاد کردکه آیا خاموشیهای برنامهریزی نشده جای خاموشیهای برنامهریزی شده را گرفتهاند. ظهر شنبه تلفنهای سامانه ۱۲۱ یکی پس از دیگری زنگ میخورد. شهروندان از ولیعصر و مطهری تا قائممقام فراهانی و بخشهایی از شرق تهران از قطع برق خبر میدادند. آسانسورها از حرکت ایستاده بودند. کولرها خاموش شده بودند و مغازهداران در اوج گرمای تابستان چشم به بازگشت برق دوخته بودند. تفاوت این خاموشی با سالهای گذشته فقط در مدت زمان آن نبود. این بار خبری از جدول خاموشی هم نبود. برق رفت اما هیچ پیامکی ارسال نشد و هیچ اطلاعیهای پیش از آن منتشر نشد.
چند ساعت بعد شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ دلیل این اتفاق را افزایش بار شبکه و بروز اشکال فنی در یکی از خطوط نیرورسانی اعلام کرد. در اطلاعیه شرکت تأکید شد شبکه برق تهران پایدار است و خاموشی برنامهریزی شدهای در پایتخت وجود ندارد. اما برای شهروندی که چهار ساعت در گرمای ۴۲ درجه بدون برق مانده تفاوتی میان خاموشی ناشی از اشکال فنی و خاموشی ناشی از مدیریت بار وجود ندارد، مسئله اصلی بیاطلاعی است و این که آیا این قطعی ها ادامه دارد؟
رضا سپهوند دبیر کمیسیون انرژی می گوید: «ناترازی برق امسال نسبت به سال گذشته کمتر است و پیشبینی میشود خاموشی بخش خانگی نیز کمتر باشد.» به گفته او قرار بود امسال برق خانگی قطع نشود و اگر هم قرار بر اعمال محدودیت باشد ابتدا بخش صنعت و کشاورزی در اولویت قرار دارند. سپهوند همچنین تأکید کرد اگر قرار باشد خاموشی خانگی اعمال شود باید از قبل اطلاعرسانی شود و چون چنین اطلاعرسانی انجام نشده احتمالاً این اتفاق از قبل پیشبینی نشده بود.
او همچنین درباره نیروگاههایی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند میگوید هنوز زمان دقیق بازگشت کامل آنها به مدار تولید مشخص نیست و این موضوع همچنان یکی از ابهامهای مهم صنعت برق به شمار میرود.
یک اشکال فنی یا نشانهای از فشار شبکه
چند ساعت پس از آغاز خاموشیها شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ اطلاعیهای منتشر کرد و دلیل قطع برق را افزایش بار شبکه و بروز اشکال فنی در یکی از خطوط نیرورسانی محدوده ولیعصر و قائممقام اعلام کرد.
در این اطلاعیه تأکید شد گروههای عملیاتی بلافاصله وارد عمل شدند و پس از رفع نقص جریان برق دوباره برقرار شد. ساعتی بعد شرکت برق منطقهای تهران نیز از رفع کامل اختلال در پست برق شرق تهران خبر داد و اعلام کرد شبکه در وضعیت پایدار قرار گرفته است. افزایش بار شبکه خود نتیجه مستقیم رشد مصرف برق در روزهای بسیار گرم سال است. به بیان دیگر حتی اگر خاموشیها ناشی از نقص فنی باشد این نگرانی وجود دارد که آیا تجهیزات شبکه توان تحمل بار مصرف روزهای آینده را دارند یا خیر. به ویژه آنکه مسئولان صنعت برق خود بارها نسبت به سختترین روزهای تابستان هشدار دادهاند.
روزهای سخت هنوز نرسیدهاند
بررسی اظهارات مسئولان وزارت نیرو نشان میدهد آنچه روز گذشته رخ داد ممکن است آغاز دورهای باشد که صنعت برق از هفتهها قبل درباره آن هشدار داده بود. مصطفی رجبی مشهدی معاون برق و انرژی وزارت نیرو اعلام کرده بر اساس تحلیل آماری ۱۶ سال گذشته بیشترین احتمال ثبت اوج بار سراسری برق امسال حوالی پنجم مرداد خواهد بود. تهران نیز حدود ۲۹ تیر به بیشترین مصرف خود میرسد و بازه زمانی ۲۰ تیر تا ۱۵ مرداد حساسترین دوره شبکه برق کشور خواهد بود.
به گفته او امسال علاوه بر گرمای کمسابقه یک عامل دیگر نیز فشار مضاعفی بر شبکه وارد کرده است. بخشی از نیروگاههای صنایع و مجتمعهای پتروشیمی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند هنوز به مدار بازنگشتهاند و شبکه سراسری ناچار است برق این واحدها را نیز تأمین کند. همین مسئله شرایط بهرهبرداری از شبکه را نسبت به سال گذشته دشوارتر کرده است. رجبی مشهدی البته تأکید میکند همه گروههای عملیاتی صنعت برق در آمادهباش کامل قرار دارند اما همزمان هشدار میدهد اگر مصرف از ظرفیت تولید فراتر برود یا حادثهای پیشبینینشده در تجهیزات رخ دهد ممکن است برای حفظ پایداری شبکه ناچار به اجرای مدیریت بار در برخی مناطق شوند. او تصریح میکند در چنین شرایطی شرکتهای برق موظف هستند محدودیتهای احتمالی را با اطلاعرسانی قبلی اجرا کنند.
خاموشی بیبرنامه اعتماد را خاموش میکند
مسئله اصلی شاید فقط چند ساعت قطع برق نباشد. تجربه سالهای گذشته نشان داده مردم با خاموشیهای زمانبندی شده کنار میآیند اما خاموشی بدون اطلاع قبلی شرایط متفاوتی ایجاد میکند. کسبوکارها برنامهریزی خود را از دست میدهند. آسانسورها از کار میافتند. تجهیزات برقی آسیب میبینند و مهمتر از همه اعتماد عمومی نسبت به وعدههای مسئولان کاهش پیدا میکند.
صنعت برق در آستانه گرمترین هفتههای سال قرار دارد. مسئولان از کاهش ناترازی سخن میگویند اما همزمان درباره اوج بار مرداد هشدار میدهند. شرکتهای برق تأکید میکنند خاموشی برنامهریزیشدهای وجود ندارد اما قطعیهای چندساعته بدون اطلاع قبلی شهروندان را نگران کرده و می خواهند بدانند اگر خاموشی اجتنابناپذیر باشد آیا این بار مردم پیش از خاموش شدن چراغها از آن باخبر خواهند شد یا نه.