۱۴۰ هزار کودک بازمانده از تحصیل شناسایی شدند؛ ۴۸ هزار نفر به مدرسه بازگشتند
از حدود ۱۴۰ هزار کودک بازمانده از تحصیلِ آموزش‌پذیر در کشور، ۴۸ هزار نفر در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ جذب مدارس شدند؛ درحالی‌که فقر، موانع فرهنگی، نقص اطلاعات و کمبود منابع مالی همچنان از چالش‌های اصلی بازگشت و ماندگاری کودکان در مدرسه است.
به گزارش آتیه آنلاین، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش از شناسایی حدود ۱۴۰ هزار کودک بازمانده از تحصیلِ آموزش‌پذیر در داخل کشور خبر داد و اعلام کرد که در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵، تعداد ۴۸ هزار کودک با همکاری دستگاه‌های مختلف جذب مدارس و ثبت‌نام شده‌اند. به گفته رضوان حکیم‌زاده، بازماندگی از تحصیل پدیده‌ای چندوجهی است و مقابله با آن به همکاری دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حمایتی، دستگاه قضایی و گروه‌های مردمی نیاز دارد.
به گزارش ایرنا، رضوان حکیم‌زاده در نشست علمی و تخصصی «بازماندگان از تحصیل؛ چرخه معیوب و راه‌های برون‌رفت» با تأکید بر ضرورت شناسایی، جذب و نگهداشت کودکان در نظام آموزشی گفت که حل این مسئله صرفاً بر عهده آموزش و پرورش نیست و باید عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و جغرافیایی آن را در نظر گرفت.
پایه اول ابتدایی؛ نقطه کلیدی پیشگیری
حکیم‌زاده با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از کودکان بازمانده از تحصیل در سن ورود به پایه اول ابتدایی قرار دارند، ثبت‌نام به‌موقع کودکان شش‌ساله را یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از بازماندگی دانست.
به گفته او، هرچه فاصله کودک از مدرسه بیشتر شود، بازگرداندن او به آموزش به مداخلات گسترده‌تری نیاز خواهد داشت. ازاین‌رو، شناسایی کودکان پیش از ورود به دبستان و پیگیری وضعیت تحصیلی آنان باید در اولویت قرار گیرد.
ضرورت تقویت قوانین آموزش اجباری
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به قوانین مرتبط با آموزش اجباری و حمایت از اطفال و نوجوانان گفت که با وجود پیش‌بینی حمایت‌های قانونی و جرم‌انگاری ممانعت از تحصیل کودکان، تدوین قانونی جامع و متناسب با شرایط امروز ضروری است.
او افزود که موضوع تدوین لایحه آموزش اجباری با همکاری وزارت دادگستری پیگیری شده است تا پشتوانه حقوقی حمایت از حق تحصیل کودکان تقویت شود. همچنین در مواردی که خانواده‌ها از ثبت‌نام فرزندان خود امتناع می‌کنند، ظرفیت قانونی دادستانی‌ها می‌تواند برای پیگیری موضوع به کار گرفته شود.
سامانه شناسایی کودکان و مشکلات تبادل اطلاعات
حکیم‌زاده درباره فرایند شناسایی کودکان لازم‌التعلیم توضیح داد که آموزش و پرورش با دریافت اطلاعات کودکان واجد شرایط از سازمان ثبت احوال و تطبیق آن با آمار ثبت‌نام‌شدگان، فهرست اولیه کودکان ثبت‌نام‌نشده را تهیه می‌کند. سپس از طریق پیامک و پیگیری‌های استانی، وضعیت این کودکان بررسی می‌شود.
سامانه شهید محمودوند نیز برای ثبت و پیگیری اقدامات مربوط به هر کودک به کار گرفته شده است. با این حال، بخش مهمی از تبادل اطلاعات میان دستگاه‌ها همچنان از طریق مکاتبات اداری و به‌صورت دستی انجام می‌شود.
به گفته او، اتصال برخط این سامانه به اطلاعات سازمان ثبت احوال، سازمان بهزیستی، پلیس مهاجرت و گذرنامه و وزارت ارتباطات می‌تواند دقت آمارها را افزایش دهد و شناسایی و تعیین وضعیت تحصیلی کودکان را سرعت ببخشد. همچنین باید وضعیت کودکانی که در حوزه‌های علمیه، نهضت سوادآموزی و سایر مراکز آموزشی تحصیل می‌کنند، مشخص شود تا صرفاً به دلیل نقص اطلاعات در شمار بازماندگان از تحصیل قرار نگیرند.
فقر، اشتغال کودکان و موانع فرهنگی
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش مشکلات مالی خانواده‌ها، بیماری‌های صعب‌العلاج، مسائل روحی و روانی، ممانعت والدین از تحصیل، دوری مسیر مدرسه، کمبود امکانات رفت‌وآمد، اشتغال کودکان و دسترسی نداشتن به خدمات آموزشی ویژه را از عوامل بازماندگی از تحصیل برشمرد.
او همچنین به جابه‌جایی خانواده‌ها و به‌روز نبودن نشانی و شماره تماس آنان اشاره کرد و گفت این مسئله پیگیری وضعیت تحصیلی کودکان را دشوار می‌کند. الزام غیررسمی برخی مدارس به گذراندن دوره پیش‌دبستانی نیز می‌تواند مانعی برای ثبت‌نام کودکان در پایه اول باشد.
حکیم‌زاده با اشاره به نمونه‌ای در یکی از روستاهای استان اصفهان توضیح داد که تعدادی از کودکان پس از جابه‌جایی خانواده‌هایشان از سیستان و بلوچستان از تحصیل بازمانده بودند، اما با پیگیری مسئولان آموزش و پرورش زمینه بازگشت آنان به مدرسه فراهم شد.
کمبود اطلاعات و منابع مالی پایدار
حکیم‌زاده نبود بانک اطلاعاتی جامع و یکپارچه و فقدان منابع مالی مشخص و پایدار را دو چالش اساسی در مسیر جذب و نگهداشت کودکان بازمانده از تحصیل دانست.
به گفته او، مدیران و معلمان در برخی موارد با کمک خیران یا حتی از منابع شخصی خود، لوازم‌التحریر و نیازهای ضروری دانش‌آموزان را تأمین می‌کنند؛ درحالی‌که حمایت از این کودکان باید از پشتوانه مالی منسجم برخوردار باشد.
او پیشنهاد کرد ردیف اعتباری اختصاصی و پایداری در بودجه سالانه کشور برای این موضوع پیش‌بینی شود و اعتبارات مرتبط دستگاه‌های مختلف با هدف جلوگیری از پراکندگی و موازی‌کاری تجمیع شوند.
همکاری دستگاه‌ها برای بازگشت و ماندگاری در مدرسه
معاون آموزش ابتدایی، توجه رئیس‌جمهور و تعیین مسئولیت مشخص برای استانداران را از عوامل مؤثر در افزایش جذب کودکان بازمانده از تحصیل دانست. به گفته او، همکاری استانداری‌ها، شوراهای آموزش و پرورش، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حمایتی، قوه قضاییه، گروه‌های جهادی و مؤسسات خیریه باید در قالب برنامه‌ای هماهنگ ادامه پیدا کند.
حکیم‌زاده تأکید کرد که موفقیت این برنامه صرفاً با افزایش آمار ثبت‌نام سنجیده نمی‌شود، بلکه باید شرایطی فراهم شود که کودکان پس از بازگشت به مدرسه، از حمایت‌های لازم برای یادگیری مؤثر و ادامه تحصیل برخوردار باشند.