هشدار سازمان ملل: جهان باید تا چهار سال آینده انتشار گازهای گلخانه‌ای را ۱۸ درصد کاهش دهد
برنامه محیط‌زیست سازمان ملل هشدار داده است که برای محدودکردن گرمایش زمین به حدود ۱.۷ درجه سانتی‌گراد، انتشار گازهای گلخانه‌ای باید تا سال ۲۰۳۰ به میزان ۱۸ درصد و تا سال ۲۰۴۵ حدود ۴۵ درصد کاهش یابد.
جهان برای جلوگیری از عبور فاجعه‌بار از اهداف اقلیمی باید انتشار گازهای گلخانه‌ای را طی چهار سال آینده نزدیک به یک‌پنجم و طی یک دهه آینده تقریبا به نصف کاهش دهد. با این حال، گزارش تازه برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد (UNEP) نشان می‌دهد که کشورها هنوز نتوانسته‌اند اهداف بلندمدت خود برای کاهش انتشار را به اقدامات عملی و فوری تبدیل کنند.
بر اساس این گزارش درباره شکاف میان اهداف اقلیمی و سیاست‌های اجرایی، فرصت محدودکردن افزایش دمای زمین به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نسبت به دوران پیشاصنعتی، مطابق توصیه‌های علمی، عملا از دست رفته است. با این حال، سازمان ملل تاکید می‌کند که هنوز می‌توان مدت و میزان عبور از این آستانه را محدود کرد و مانع وخیم‌ترشدن پیامدهای تغییر اقلیم شد.
انتشار جهانی کربن در سال ۲۰۲۵ تقریبا در سطح سال قبل باقی ماند، اما تحلیلگران سازمان ملل نسبت به تعبیر این وضعیت به‌عنوان رسیدن انتشار به اوج یا تثبیت بلندمدت آن هشدار داده‌اند. عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی و افزایش اتکا به سوخت‌های فسیلی، با وجود رشد چشمگیر انرژی‌های تجدیدپذیر، همچنان چشم‌انداز را نامطمئن کرده است.
طبق برآورد این سازمان، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به میزان ۱۸ درصد تا سال ۲۰۳۰ و ۴۵ درصد تا سال ۲۰۴۵، شانس مناسبی برای محدودکردن افزایش دمای زمین به ۱.۷ درجه سانتی‌گراد فراهم می‌کند. حتی در این سناریو هم موج‌های گرمای شدید، مانند رویدادهای ثبت‌شده در ماه‌های اخیر، ممکن است به پدیده‌هایی پرتکرار تبدیل شوند؛ اما کاهش انتشار می‌تواند از تشدید بیشتر آن‌ها جلوگیری کند.
«اینگر اندرسن»، مدیر اجرایی برنامه محیط‌زیست سازمان ملل، گفت دولت‌ها سال‌هاست درباره محدودبودن زمان برای مهار گرمایش زمین هشدار دریافت کرده‌اند، اما تلاش لازم انجام نشده است. او با اشاره به بسته‌شدن فرصت حفظ سقف ۱.۵ درجه‌ای گفت: «ما تعلل کردیم و اکنون می‌گوییم این پنجره بسته شده است.»
با این حال، اندرسن تاکید کرد که نباید هدف ۱.۵ درجه‌ای، که محور اصلی توافق اقلیمی پاریس است، کنار گذاشته شود. به گفته او، هنوز می‌توان مدت عبور از این آستانه را تا حد امکان کوتاه کرد و برای بازگشت به مسیر مناسب تلاش کرد.
تعهدات ناکافی و نقش قدرت‌های بزرگ
ایالات متحده، دومین تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانه‌ای پس از چین، در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ از توافق اقلیمی پاریس خارج شده و سیاست‌های دولت این کشور احتمال بازگشت روند کاهش انتشار را با تردید مواجه کرده است.
«بیل هِر»، مدیر اجرایی اندیشکده «کلایمت آنالیتیکس»، معتقد است همه دولت‌ها مسئولیت دارند، اما تولیدکنندگان بزرگ سوخت‌های فسیلی، از جمله آمریکا و عربستان سعودی که مجموعا ۲۰ تا ۲۵ درصد سوخت‌های فسیلی جهان را تولید می‌کنند، باید به‌جای سیاسی‌کردن مسئله، واقعیت علمی بحران را بپذیرند.
در اجلاس اقلیمی کاپ ۳۰ در برزیل در نوامبر گذشته، کشورها موظف بودند تعهدات تازه‌ای برای کاهش انتشار ارائه کنند، اما تحلیل سازمان ملل این تعهدات را به‌وضوح ناکافی ارزیابی کرده است. حتی اگر تمام تعهدات به‌روزشده اجرا شوند، دمای زمین همچنان ممکن است به ۲.۶ درجه بالاتر از سطح پیشاصنعتی برسد. بر اساس سیاست‌های فعلی کشورها، این افزایش می‌تواند به ۲.۸ درجه برسد.
«محمد آدو»، مدیر اندیشکده «پاور شیفت» آفریقا، می‌گوید راه‌حل‌های فنی در دسترس‌اند و انرژی خورشیدی و بادی سریع‌تر از پیش‌بینی‌ها رشد می‌کنند، اما دولت‌ها همچنان در کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی کند عمل می‌کنند.
در همین حال، اختلاف‌ها درباره زمان انتشار گزارش تازه هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم سازمان ملل، ارزیابی پیشرفت کشورها پیش از مرحله بعدی «ارزیابی جهانی» در سال ۲۰۲۸ را با تردید مواجه کرده است.
«یوهان روکستروم»، مدیر «موسسه پژوهش تاثیرات اقلیمی پوتسدام»، هشدار داد که اجرای تعهدات کنونی، انتشار سالانه را تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۵۰ میلیارد تن معادل دی‌اکسید کربن می‌رساند؛ در حالی که این رقم باید کمتر از ۳۵ میلیارد تن باشد. او تاکید کرد که بستن این شکاف به اراده سیاسی نیاز دارد، نه شواهد علمی بیشتر.
برنامه محیط‌زیست سازمان ملل همچنین کاهش انتشار متان را یکی از راه‌های سریع مهار گرمایش زمین می‌داند؛ گازی که در بازه زمانی ۲۰ ساله حدود ۸۰ برابر قوی‌تر از دی‌اکسید کربن در به‌دام‌انداختن گرما عمل می‌کند.