هشدار درباره اشعه فرابنفش و ازن در تهران؛ چه ساعتی از خانه خارج نشویم؟

به گزارش آتیه آنلاین، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به افزایش دمای هوا در روزهای اخیر، نسبت به تشدید تابش اشعه فرابنفش (UV) و احتمال افزایش غلظت آلاینده ازن در روزهای گرم و آفتابی هشدار داد و تأکید کرد که اگرچه این دو پدیده معمولاً هم‌زمان شدت می‌گیرند، اما افزایش یکی الزاماً به معنای افزایش دیگری نیست.

فاطمه کریمی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: اشعه فرابنفش و آلاینده ازن هر دو تحت تأثیر تابش خورشید قرار دارند، اما عوامل محیطی و جوی مختلفی در میزان آن‌ها نقش دارند. به همین دلیل نمی‌توان صرفاً با افزایش دمای هوا درباره شدت این دو پدیده قضاوت کرد.

اشعه فرابنفش چیست و چرا خطرناک است؟

به گفته کریمی، اشعه فرابنفش بخشی از تابش خورشید است که با چشم دیده نمی‌شود و می‌تواند آثار قابل توجهی بر سلامت انسان داشته باشد. این اشعه بر پوست، چشم و حتی سیستم ایمنی بدن تأثیر می‌گذارد و بر اساس طول موج به سه نوع UVC، UVB و UVA تقسیم می‌شود که هر کدام ویژگی‌های متفاوتی دارند.

وی افزود: برای سنجش میزان خطر این اشعه از «شاخص فرابنفش» (UVI) استفاده می‌شود که یک استاندارد بین‌المللی برای اندازه‌گیری شدت تابش در یک زمان و مکان مشخص است. هرچه این شاخص عدد بالاتری را نشان دهد، احتمال آسیب به پوست و چشم در مدت زمان کوتاه‌تری افزایش می‌یابد.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به طبقه‌بندی این شاخص گفت: اعداد صفر تا ۲ نشان‌دهنده خطر کم، ۳ تا ۵ خطر متوسط، ۶ تا ۷ خطر زیاد، ۸ تا ۱۰ خطر بسیار زیاد و شاخص ۱۱ و بالاتر بیانگر شرایط بسیار خطرناک است که رعایت توصیه‌های حفاظتی در آن ضروری خواهد بود.

اوج تابش در ساعات میانی روز

کریمی با بیان اینکه شدت اشعه فرابنفش معمولاً در ساعات میانی روز به بیشترین میزان خود می‌رسد، اظهار کرد: در بیشتر روزها فاصله زمانی ساعت ۱۰ تا ۱۷ و به‌ویژه بین ساعت ۱۲ تا ۱۴ بیشترین میزان تابش ثبت می‌شود. البته عواملی مانند فصل، عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا، میزان ابرناکی و بازتاب سطح زمین نیز بر شدت این اشعه اثرگذار هستند.

ازن مفید و ازن مضر را اشتباه نگیرید

وی در ادامه با اشاره به تفاوت ازن موجود در لایه‌های بالایی جو با ازن سطح زمین گفت: ازن استراتوسفری نقش محافظتی دارد و مانع ورود بخش زیادی از اشعه فرابنفش زیان‌آور به زمین می‌شود، اما ازنی که در نزدیکی سطح زمین تشکیل می‌شود، یک آلاینده خطرناک است.

به گفته کریمی، ازن سطح زمین در نتیجه واکنش شیمیایی میان اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار در حضور نور خورشید و گرما تولید می‌شود و می‌تواند باعث تحریک گلو، سرفه، تنگی نفس، کاهش عملکرد ریه و تشدید بیماری‌هایی مانند آسم شود.

گرمای هوا تنها عامل افزایش UV و ازن نیست

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران تأکید کرد که گرمای هوا به‌تنهایی عامل افزایش اشعه فرابنفش یا غلظت ازن نیست. در شکل‌گیری این دو پدیده، عواملی مانند شدت تابش خورشید، شرایط جوی، میزان انتشار آلاینده‌ها، سرعت و جهت باد، پایداری جو و پراکندگی آلاینده‌ها نیز نقش تعیین‌کننده دارند.

وی در پایان از شهروندان خواست در روزهای گرم، فعالیت‌های ورزشی و کارهای سنگین را به ساعات ابتدایی صبح یا پس از غروب آفتاب موکول کنند و از حضور غیرضروری در فضای باز بین ساعات ۱۰ تا ۱۶ بپرهیزند. استفاده از کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی استاندارد، لباس مناسب و کرم ضدآفتاب نیز از مهم‌ترین راهکارهای کاهش آسیب ناشی از اشعه فرابنفش عنوان شد. همچنین در روزهایی که غلظت آلاینده ازن افزایش می‌یابد، کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و ریوی باید از فعالیت شدید در فضای باز خودداری کرده و آخرین وضعیت کیفیت هوا را از منابع رسمی دنبال کنند.