هشدار درباره یک میلیون چاه آب؛ فرونشست زمین ایران را تهدید میکند
یک کارشناس حوزه آب با هشدار درباره وجود ۴۵۰ هزار چاه غیرمجاز، اعلام کرد ادامه برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی، فرونشست زمین را به بحرانی برگشتناپذیر در بسیاری از استانهای کشور تبدیل کرده است.
به گزارش آتیه آنلاین، یک کارشناس حوزه آب با هشدار نسبت به روند نگرانکننده برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، اعلام کرد که وجود نزدیک به یک میلیون حلقه چاه در کشور، که حدود ۴۵ درصد آنها غیرمجاز هستند، به یکی از عوامل اصلی تشدید فرونشست زمین تبدیل شده است؛ پدیدهای که به گفته او، در بسیاری از مناطق کشور برگشتناپذیر بوده و امنیت سکونت و توسعه را تهدید میکند.
عباس کشاورز در گفتوگو با ایسنا با اشاره به روند افزایش برداشت از منابع زیرزمینی اظهار کرد: تا دهه ۶۰ تعداد چاههای کشور کمتر از ۵۰ هزار حلقه بود و برداشت آب تقریباً با میزان تغذیه سفرههای زیرزمینی برابری میکرد، اما توسعه فناوریهای حفاری، صدور مجوزهای گسترده و ناتوانی در کنترل چاههای غیرمجاز باعث شد تعداد چاهها در چند دهه گذشته به حدود یک میلیون حلقه برسد.
۴۵۰ هزار چاه غیرمجاز و اختلاف آمارها
وی با بیان اینکه حدود ۴۵۰ هزار حلقه از چاههای کشور فاقد مجوز هستند، گفت: بخش قابل توجهی از این چاهها بدون نظارت حفر شدهاند و همین موضوع فشار سنگینی بر منابع آب زیرزمینی وارد کرده است.
کشاورز همچنین به اختلاف میان آمارهای رسمی و پژوهشهای دانشگاهی درباره میزان اضافهبرداشت از سفرههای زیرزمینی اشاره کرد و افزود: در حالی که وزارت نیرو میزان اضافهبرداشت تجمعی تا سال ۱۴۰۰ را حدود ۱۵۰ میلیارد مترمکعب اعلام کرده، برخی مطالعات دانشگاهی این رقم را تا ۳۶۰ میلیارد مترمکعب برآورد کردهاند. همچنین درباره میزان برداشت سالانه نیز اختلاف قابل توجهی میان آمارهای رسمی و نتایج تحقیقات وجود دارد.
فرونشست؛ بحرانی بدون بازگشت
این کارشناس حوزه آب با تشریح پیامدهای برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی گفت: با تخلیه آب از لایههای زیرزمینی، خاک توان تحمل وزن خود و سازههای روی آن را از دست میدهد و زمین به تدریج دچار نشست میشود. برخلاف تصور برخی، این پدیده با بازگشت بارندگی یا تغذیه دوباره سفرههای آب زیرزمینی قابل جبران نیست و در بسیاری از موارد، فرونشست برای همیشه باقی میماند.
به گفته وی، استانهایی مانند اصفهان، کرمان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، گلستان، مرکزی و همدان بیش از سایر مناطق در معرض خطر قرار دارند و ادامه این روند میتواند به مهاجرت اجباری ساکنان و آسیب به زیرساختها منجر شود.
ضرورت اقدام فوری برای نجات منابع آب
کشاورز با انتقاد از رویکردهای مدیریتی گذشته، دریافت جریمه نقدی برای اضافهبرداشت از منابع آب را ناکافی دانست و تأکید کرد که حل بحران آب نیازمند اجرای کامل قوانین، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز و شکلگیری ارادهای ملی است.
وی همچنین یادآور شد که بر اساس برنامه هفتم توسعه باید برداشت از منابع آب زیرزمینی ۱۵ میلیارد مترمکعب کاهش یابد، اما تاکنون پیشرفت محسوسی در اجرای این هدف مشاهده نشده است. به گفته او، بخش کشاورزی نیز باید طی ۱۰ سال آینده دستکم ۳۰ میلیارد مترمکعب از مصرف آب خود بکاهد تا بتوان از تشدید بحران فرونشست جلوگیری کرد.