هشدار درباره «هانتاویروس»؛ موشهای ناقل با جوندگان شهری تفاوت دارند
مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران با اشاره به نگرانیهای مطرحشده درباره هانتاویروس اعلام کرد که عامل اصلی انتقال این ویروس، موشهای «پاسفید» یا «آهویی» هستند؛ جوندگانی که با موشهای رایج شهری تفاوت دارند. همزمان وزارت بهداشت نیز تأکید کرده است که تاکنون موردی از این بیماری در ایران گزارش نشده و هانتاویروس در جهان نیز بهصورت پراکنده مشاهده میشود، نه یک پاندمی گسترده.
در حالی که انتشار اخبار مرتبط با هانتاویروس در روزهای اخیر نگرانیهایی درباره خطر شیوع این بیماری ایجاد کرده، مسئولان شهری و وزارت بهداشت میگویند عامل انتقال این ویروس، جوندگانی متفاوت از موشهای متداول شهری هستند و تاکنون هیچ موردی از ابتلا در ایران ثبت نشده است. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که حضور جوندگان در محیطهای شهری و طبیعی، همواره احتمال شکلگیری چرخه انتقال بیماری را به همراه دارد.
محمد صابر باغخانیپور، مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران، توضیح داد که موشهای خانگی، موش سیاه و موش قهوهای رایجترین جوندگان شهری محسوب میشوند اما «موش پا سفید» یا «موش آهویی» که عامل انتقال هانتاویروس شناخته میشود، گونهای متفاوت است. به گفته او این جوندگان بیشتر در انبارهای شلوغ، فضاهای متروکه، چمنزارها و جنگلها زندگی میکنند و در فصل سرما برای یافتن غذا به فضاهای گرم و بسته پناه میآورند.
او با تشریح ویژگیهای ظاهری این گونه گفت موشهای پا سفید جثهای کوچک، گوشهایی بزرگ، خز قهوهای مایل به قرمز و پاهایی سفید دارند و برخلاف بسیاری از موشهای شهری، بیشتر در محیطهای طبیعی و نیمهمتروکه دیده میشوند.
باغخانیپور درباره راههای انتقال هانتاویروس هشدار داد که استنشاق ذرات آلوده ناشی از ادرار، بزاق و مدفوع جوندگان، تماس مستقیم با لانه یا لاشه آنها و در موارد نادر گزش حیوان میتواند زمینه انتقال ویروس را فراهم کند؛ ویروسی که در برخی کشورها موجب بیماریهای شدید ریوی و کلیوی شده است.
مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران همچنین از اجرای اقدامات پیشگیرانه توسط مدیریت شهری خبر داد و گفت ضدعفونی محلهای آلوده، جمعآوری ایمن لاشه جوندگان، استفاده از مواد شوینده قوی، کنترل جمعیت موشها و توصیه به استفاده از ماسک و دستکش هنگام پاکسازی محیطها از جمله اقداماتی است که برای جلوگیری از خطر انتقال بیماری انجام میشود.
همزمان رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت نیز با تأکید بر نادر بودن عفونتهای هانتاویروسی در جهان اعلام کرد این بیماری تاکنون بهعنوان یک وضعیت اضطراری جهانی یا پاندمی شناخته نشده است. قباد مرادی گفت موارد ابتلا عمدتاً بهصورت پراکنده و مرتبط با افزایش جمعیت جوندگان گزارش میشود و انتقال انسان به انسان نیز بسیار نادر است.
این اپیدمیولوژیست با اشاره به آمار جهانی افزود میزان مرگومیر ناشی از این ویروس در آسیا و اروپا بین یک تا ۱۵ درصد و در برخی کشورهای قاره آمریکا تا حدود ۵۰ درصد گزارش شده است. او همچنین گفت سالانه بین ۱۰ هزار تا بیش از ۱۰۰ هزار نفر در جهان به این ویروس مبتلا میشوند که بیشترین موارد در آسیا و اروپا ثبت شده است.
به گفته مرادی، ایالات متحده سالانه حدود ۲۰ تا ۵۰ مورد ابتلا ثبت میکند و چین نیز با حدود هزار مورد در سال، یکی از کشورهایی است که بیشترین آمار ابتلا را دارد. روسیه، کرهجنوبی، شیلی، آرژانتین، آلمان و فنلاند نیز از جمله کشورهایی هستند که مواردی از ابتلا به هانتاویروس در آنها گزارش شده است.
کارشناسان معتقدند تغییر اقلیم، افزایش جمعیت جوندگان و حضور انسان در فضاهای آلوده میتواند احتمال بروز دورهای این بیماری را افزایش دهد؛ موضوعی که ضرورت رعایت اصول بهداشتی، کنترل زیستگاه جوندگان و مراقبت در مواجهه با محیطهای متروکه را بیش از پیش برجسته میکند.