هشدار بهزیستی درباره سالمندی شتابان ایران؛ باروری به ۱.۳ فرزند رسید
سازمان بهزیستی با هشدار درباره شتاب سالمندی جمعیت ایران اعلام کرد کاهش نرخ باروری به حدود ۱.۳ فرزند و افت تولدها به کمتر از ۹۰۰ هزار مورد، کشور را زودتر از پیشبینیهای رسمی به سمت سالمندی شدید و احتمال کاهش مطلق جمعیت سوق میدهد.
به گزارش آتیه آنلاین، سازمان بهزیستی کشور با هشدار درباره تحولات جمعیتی ایران اعلام کرد کشور با سرعتی بیشتر از پیشبینیهای رسمی در مسیر سالمندی قرار گرفته است.
به گزارش ایرنا، کاهش نرخ باروری، افزایش امید به زندگی و تغییر ساختار سنی جمعیت از مهمترین نشانههای این تحول هستند؛ روندی که میتواند در سالهای آینده بازار کار، اقتصاد، نظام بازنشستگی، خدمات سلامت و ساختار رفاهی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش باروری فراتر از پیشبینیها
براساس گزارش سازمان بهزیستی و پژوهش منتشرشده از سوی شورای ملی سالمندان، نرخ باروری کل کشور در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ به ترتیب حدود ۱.۵، ۱.۶، ۱.۶ و ۱.۳ فرزند به ازای هر زن بوده است. این در حالی است که مرکز آمار ایران در بازنگری پیشبینیهای جمعیتی سال ۱۴۰۰، نرخ ۱.۶ فرزند را محتملترین سناریو برای آینده در نظر گرفته بود.
رسیدن نرخ باروری به حدود ۱.۳ فرزند در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد روند واقعی از سناریوی محتمل فاصله گرفته و به سناریوی بدبینانه نزدیک شده است. پژوهشگران این وضعیت را نشانه شتاب گرفتن کاهش باروری فراتر از پیشبینیهای رسمی میدانند.
تولدها برای نخستین بار زیر ۹۰۰ هزار نفر
آمارهای ثبت احوال نیز کاهش باروری را تأیید میکند. در سال ۱۴۰۳ تعداد ۹۷۹ هزار و ۹۲۹ تولد در کشور ثبت شد و در همین سال ۴۵۸ هزار و ۸۷۳ مورد فوت به ثبت رسید. روند کاهش تولدها در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت و شمار موالید برای نخستین بار به کمتر از ۹۰۰ هزار نفر رسید.
بهزیستی این وضعیت را زنگ خطری جدی برای آینده جمعیتی کشور میداند؛ چراکه کاهش تولدها در کنار افزایش سهم سالمندان، ساختار سنی جمعیت را در مدت کوتاهی تغییر خواهد داد.
اقتصاد و معیشت؛ عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری
براساس این گزارش، تغییرات سریع اقتصادی و اجتماعی یکی از دلایل اصلی فاصله گرفتن آمارهای واقعی از پیشبینیهای رسمی است. تورم، کاهش قدرت خرید، نااطمینانی اقتصادی و فشارهای معیشتی میتوانند تصمیم خانوادهها برای فرزندآوری را سریعتر از آنچه مدلهای جمعیتی پیشبینی میکنند، تغییر دهند.
افزایش سن ازدواج، تغییر سبک زندگی، افزایش تمایل به تکفرزندی یا بیفرزندی و کاهش گرایش به تشکیل خانوادههای پرجمعیت نیز از دیگر عوامل مؤثر بر کاهش باروری عنوان شده است. در کنار این عوامل، سیاستهای حمایتی جمعیتی نیز تاکنون نتوانستهاند روند نزولی باروری را متوقف یا به شکل محسوسی کند کنند.
سالمندی چه فشاری به کشور وارد میکند؟
سالمندی جمعیت تنها به معنای افزایش تعداد سالمندان نیست، بلکه پیامدهای گستردهای برای ساختار اقتصادی و اجتماعی کشور دارد. افزایش جمعیت سالمند به معنای رشد نیاز به خدمات درمانی، مراقبتی، توانبخشی، بیمههای بازنشستگی و حمایتهای بهداشتی است.
از سوی دیگر، کاهش سهم جمعیت در سن کار میتواند به کاهش نیروی انسانی، فشار بیشتر بر صندوقهای بازنشستگی، افزایش بار تکفل سالمندان و کاهش ظرفیت رشد اقتصادی منجر شود.
احتمال کاهش مطلق جمعیت پیش از ۱۴۳۰
گزارش سازمان بهزیستی هشدار میدهد اگر نرخ باروری در سطح حدود ۱.۳ فرزند تثبیت شود، ایران ممکن است زودتر از سناریوهای رسمی وارد مرحله سالمندی شدید شود. حتی احتمال دارد کشور پیش از افق ۱۴۳۰ وارد دوره کاهش مطلق جمعیت شود.
در چنین شرایطی، چالشهایی مانند کمبود نیروی کار، افزایش هزینههای سلامت و بازنشستگی و فشار بر منابع عمومی زودتر از زمان پیشبینیشده نمایان خواهد شد. از این رو، تحولات جمعیتی دیگر صرفاً موضوعی برای جمعیتشناسان نیست و به یکی از مسائل مهم سیاستگذاری اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده است.