کاهش ۱۲.۶ درصدی ازدواج در ایران؛ ثبت ۱۴۱ هزار مورد در چهار ماه نخست ۱۴۰۵
تعداد ازدواج‌های ثبت‌شده در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ با کاهش ۱۲.۶ درصدی به ۱۴۱ هزار و ۱۵۷ مورد رسید.
به گزارش آتیه آنلاین، آمارهای تازه سازمان ثبت احوال کشور از ادامه روند نزولی ازدواج در ایران حکایت دارد؛ به‌طوری که در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵، تعداد ازدواج‌های ثبت‌شده با کاهش ۱۲.۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۱۴۱ هزار و ۱۵۷ مورد رسیده است. این کاهش در حالی رخ می‌دهد که حدود ۱۴ میلیون جوان هرگز ازدواج‌نکرده در کشور وجود دارند و کارشناسان، علاوه بر مشکلات اقتصادی و مسکن، از تغییر نگرش نسل جوان، کاهش امید به آینده و ناکافی بودن سیاست‌های حمایتی به‌عنوان عوامل مؤثر بر این روند یاد می‌کنند.
کاهش ازدواج‌ها ادامه دارد؛ ثبت ۱۴۱ هزار واقعه در چهار ماه
به گزارش ایرنا، آمارهای سازمان ثبت احوال نشان می‌دهد در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵، تعداد ۱۴۱ هزار و ۱۵۷ واقعه ازدواج در کشور ثبت شده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۶۱ هزار و ۵۲۰ مورد بود. به این ترتیب، ازدواج‌های ثبت‌شده بیش از ۲۰ هزار مورد، معادل ۱۲.۶ درصد، کاهش یافته است.
مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، نیز در نشست دبیران ستادهای جوانی جمعیت دستگاه‌های اجرایی با اشاره به روند نزولی ازدواج اعلام کرد که در سال ۱۳۸۹ حدود ۸۹۰ هزار ازدواج در کشور به ثبت رسیده بود، اما این رقم در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۳۱ هزار مورد رسید. بر این اساس، تعداد ازدواج‌های سالانه طی حدود یک دهه و نیم تقریباً به نصف کاهش یافته است.
این روند در شرایطی ادامه دارد که بنا بر داده‌های دفتر برنامه‌ریزی و توسعه اجتماعی وزارت ورزش و جوانان، حدود ۱۴ میلیون جوان هرگز ازدواج‌نکرده در کشور زندگی می‌کنند. کاهش ازدواج علاوه بر تغییر در الگوی تشکیل خانواده، می‌تواند بر میزان ولادت و تحولات جمعیتی سال‌های آینده نیز اثر بگذارد.
دستجردی هشدار داده است که در صورت ادامه روند فعلی، جمعیت ایران در سال ۱۴۸۰ ممکن است به ۳۰ میلیون نفر برسد.
اقتصاد تنها عامل کاهش ازدواج نیست
افزایش هزینه‌های زندگی، دشواری تأمین مسکن، هزینه‌های رهن و اجاره، تهیه جهیزیه و مخارج اولیه زندگی مشترک، از مهم‌ترین موانع اقتصادی ازدواج جوانان به شمار می‌روند. جامعه‌شناسان حوزه خانواده و جمعیت‌پژوهان معتقدند این شرایط، ریسک‌پذیری جوانان برای آغاز زندگی مشترک را افزایش داده است.
با این حال، تحلیل کاهش ازدواج صرفاً از دریچه اقتصاد نمی‌تواند همه ابعاد این پدیده را توضیح دهد. تغییر نگرش جوانان به زندگی مشترک نیز در این روند نقش دارد. برخلاف نسل‌های پیشین که ازدواج را یکی از مسیرهای اصلی استقلال از خانواده و دستیابی به منزلت اجتماعی می‌دانستند، بخشی از نسل جدید اولویت‌هایی مانند استقلال شخصی، تحصیلات عالی، تثبیت موقعیت شغلی، رشد فردی و مهاجرت را در نظر می‌گیرد.
در این میان، امید به آینده نیز اهمیت دارد. مرضیه وحید دستجردی با تأکید بر نقش این عامل در افزایش تمایل به ازدواج و فرزندآوری، بر ضرورت کاهش موانع پیش روی جوانان تأکید کرده است.
تسهیلات ازدواج و فرزندآوری؛ حمایت‌هایی که کافی نیستند
دبیر ستاد ملی جمعیت از اختصاص ۴۷۰ همت برای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری خبر داده و خواستار همکاری دستگاه‌های اجرایی برای تسهیل تشکیل خانواده شده است. با وجود این، افزایش تورم و هزینه‌های مسکن باعث شده تسهیلات بانکی تنها بخش محدودی از هزینه‌های آغاز زندگی مشترک را پوشش دهد.
صف‌های انتظار دریافت وام و دشواری تأمین ضامن نیز در برخی موارد، دسترسی متقاضیان به این حمایت‌ها را کند می‌کند. از این رو، صرف اختصاص منابع مالی بدون اصلاح فرایند پرداخت و متناسب‌سازی حمایت‌ها با هزینه‌های واقعی زندگی، ممکن است نتواند اثر مورد انتظار را بر روند ازدواج بگذارد.
دستجردی توسعه مسکن استیجاری ارزان‌قیمت، رفع موانع پرداخت وام‌های ازدواج و فرزندآوری و بازنگری در میزان اثربخشی حمایت‌های موجود را از راهکارهای مهم برای بهبود وضعیت جمعیتی کشور می‌داند.
رسول صادقی: برخی سیاست‌ها با خانواده‌محوری سازگار نیستند
رسول صادقی، رئیس مؤسسه تحقیقات جمعیت‌شناسی و استاد تمام دانشگاه تهران، با تأکید بر نقش خانواده در استحکام جامعه می‌گوید برخی سیاست‌ها، ضوابط اجرایی و قوانین اداری، استخدامی و اقتصادی در عمل با رویکرد خانواده‌محوری همخوانی ندارند و مزیت محسوسی برای افراد متأهل در مقایسه با مجردها ایجاد نمی‌کنند.
این جمعیت‌پژوه معتقد است حمایت از خانواده در جهان امروز نباید صرفاً اقدامی حمایتی و مقطعی تلقی شود، بلکه به سرمایه‌گذاری راهبردی ملی با منابع مالی پایدار نیاز دارد.
صادقی همچنین با اشاره به شرایط حساس و بحران‌های پیش روی کشور، بر ضرورت تدوین بسته‌ای ویژه و اضطراری برای حمایت از خانواده تأکید می‌کند. به اعتقاد او، چنین بسته‌ای باید به کاهش نااطمینانی جوانان نسبت به آینده کمک کند.
او اجرای طرح‌های مستقیم حمایتی از مادران، از جمله «کارت امید مادر»، را یکی از ابتکارهایی می‌داند که می‌تواند در کنار تسهیل دسترسی به وام‌های قرض‌الحسنه و رفع موانع مربوط به ضامن بانکی، به بهبود شرایط اقتصادی زوج‌های جوان کمک کند.
مسکن، اشتغال و امید اجتماعی؛ سه محور سیاست‌های جمعیتی
مرضیه وحید دستجردی با هشدار درباره افزایش سن ازدواج و تأخیر در فرزندآوری، تأکید کرده است که ازدواج باید در اولویت سیاست‌های جمعیتی قرار گیرد. به گفته او، امید اجتماعی، ازدواج و فرزندآوری سه محور اساسی این سیاست‌ها هستند.
دستجردی اشتغال پایدار و مسکن را از عوامل کلیدی تسهیل ازدواج دانسته و بر لزوم همکاری دستگاه‌های مختلف برای بهبود وضعیت اشتغال جوانان تأکید کرده است. در حوزه مسکن نیز به اعتقاد او، می‌توان با برنامه‌ریزی هدفمند برای توسعه مسکن استیجاری ارزان‌قیمت، بخشی از موانع تشکیل خانواده را کاهش داد.
او همچنین استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای، از جمله فیلم، سریال و پادکست، را برای تقویت امید اجتماعی ضروری می‌داند.
مجموع این آمارها و دیدگاه‌ها نشان می‌دهد کاهش ازدواج در ایران، مسئله‌ای چندبعدی است که در کنار شرایط اقتصادی، با نگرش‌های اجتماعی، امنیت شغلی، دسترسی به مسکن و اعتماد جوانان به آینده ارتباط دارد. به همین دلیل، کارشناسان بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی و هماهنگی بیشتر دستگاه‌های اجرایی برای کاهش موانع تشکیل خانواده تأکید می‌کنند.