کاهش علاقه دانشآموزان به ریاضی، تهدیدی برای آینده مهندسی کشور
پژوهشی جدید با استناد به دادههای رسمی و بینالمللی هشدار میدهد افت آموزش ریاضیات، کاهش گرایش به رشته ریاضی و افت دانشجویان علوم پایه و مهندسی میتواند آینده تربیت نیروی متخصص کشور را با چالش جدی روبهرو کند.
به گزارش آتیه آنلاین، نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد آموزش ریاضیات در ایران با چالشهای متعددی روبهرو شده است؛ از کاهش استقبال دانشآموزان از رشته ریاضی ـ فیزیک گرفته تا افت عملکرد در آزمونهای بینالمللی و کاهش شمار دانشجویان علوم پایه و مهندسی. پژوهشگران معتقدند ادامه این روند میتواند بر تربیت نیروی انسانی متخصص و آینده علمی و صنعتی کشور تأثیرگذار باشد.
به گزارش ایسنا، این پژوهش با عنوان «ابعاد افت ریاضیات در ایران؛ زنگ خطری برای آینده آموزش علوم و مهندسی» با استفاده از دادههای رسمی، گزارشهای آماری، اسناد آموزشی و مصاحبه با کارشناسان، وضعیت آموزش ریاضیات و پیامدهای آن را بررسی کرده است.
کاهش استقبال از رشته ریاضی
بررسیهای این پژوهش نشان میدهد گرایش دانشآموزان به رشته ریاضی ـ فیزیک در سالهای اخیر به شکل محسوسی کاهش یافته است. اگرچه سهم این رشته در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ به حدود ۱۶ درصد دانشآموزان شاخه نظری رسیده و نسبت به برخی سالهای قبل اندکی افزایش داشته، اما همچنان فاصله زیادی با سهم این رشته در دهههای گذشته دارد.
پژوهشگران تغییر نگرش دانشآموزان و خانوادهها نسبت به رشتههای مهندسی، شرایط بازار کار، کاهش جذابیت برخی مشاغل فنی و همچنین فاصله میان دانشگاه و صنعت را از مهمترین عوامل این تغییر میدانند.
افت دانشجویان علوم پایه و مهندسی
بر اساس آمارهای مورد استناد این مطالعه، جمعیت دانشجویان علوم پایه در فاصله سالهای تحصیلی ۱۳۹۳-۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲-۱۴۰۱ حدود ۲۷ درصد کاهش یافته و تعداد فارغالتحصیلان این حوزه نیز نزدیک به ۳۹ درصد کمتر شده است. همچنین رشتههای فنی و مهندسی نیز در این بازه زمانی با کاهش تعداد دانشجو مواجه بودهاند.
به اعتقاد نویسندگان، این روند با کاهش علاقه دانشآموزان به رشته ریاضی ارتباط مستقیم دارد و در صورت تداوم، میتواند بر تأمین نیروی متخصص در حوزههای علمی، صنعتی و فناوری اثر منفی بگذارد.
عملکرد ضعیفتر از میانگین جهانی
بخش دیگری از این پژوهش به نتایج آزمون بینالمللی «تیمز» اختصاص دارد. بر اساس این گزارش، میانگین نمره دانشآموزان ایرانی پایه هشتم در آخرین دوره این آزمون ۴۲۳ بوده، در حالی که میانگین جهانی ۵۰۰ است. همچنین عملکرد دانشآموزان پایه چهارم نیز پایینتر از میانگین جهانی ارزیابی شده است.
پژوهشگران تأکید میکنند که علاوه بر پایین بودن میانگین نمرات، سهم دانشآموزان ایرانی در سطوح پیشرفته مهارتی نیز محدود است؛ موضوعی که نشاندهنده ضعف در یادگیری عمیق ریاضیات است.
لزوم بازنگری در آموزش ریاضی
در این مطالعه، ریاضیات به عنوان زیربنای آموزش علوم، مهندسی و فناوریهای نوین معرفی شده و بر نقش آن در پرورش مهارتهایی مانند تفکر تحلیلی، استدلال، مدلسازی و حل مسئله تأکید شده است.
نویسندگان با اشاره به تجربه کشورهای موفق در توسعه آموزش STEM، پیشنهاد کردهاند برنامههای درسی بازنگری شود، کیفیت آموزش ریاضیات ارتقا یابد، ارتباط دانشگاه با صنعت تقویت شود و آموزشهای میانرشتهای بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
به باور پژوهشگران، مجموعه این اقدامات میتواند به بهبود کیفیت آموزش ریاضیات، افزایش گرایش دانشآموزان به علوم پایه و مهندسی و تقویت تربیت نیروی انسانی متخصص در سالهای آینده کمک کند.