هر ۱۷ دقیقه یک مرگ؛ تهران در محاصره قاتل خاموش

 «در سال ۱۴۰۳، در تهران ۷۳۴۲ نفر فقط به‌دلیل تنفس ذرات معلق جان خود را از دست دادند.»این یعنی هر روز ۲۰ نفر، بی‌آنکه صدایی بشنوند یا زخمی بر تن‌شان دیده شود، قربانی خاموش هوایی شده‌اند که قرار بود مایه زندگی باشد.

به تازگی عباس شاهسونی، معاون مرکز تحقیقات کیفیت هوا و تغییر اقلیم دانشگاه شهید بهشتی، اعلام کرده است:در سال ۱۴۰۳، فقط در تهران، ۷۳۴۲ مرگ منتسب به مواجهه طولانی‌مدت با ذرات معلق ثبت شده است؛ رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۲ افزایش عددی و درصدی داشته و با افزایش ۲ میکروگرمی غلظت ذرات معلق در هوا ارتباط مستقیم دارد.

او با استناد به گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت گفت: در تهران، فقط ۱۵ روز در سال گذشته هوا مطابق با رهنمودهای این سازمان بوده؛ به‌عبارتی، تهرانی‌ها در ۳۵۰ روز سال هوای آلوده تنفس کرده‌اند.

 راهکار مدیران و تصمیم گیران دراین سال ها در برابر آلودگی هوا تعطیلی بوده و دعا برای وزش باد . به تازگی دوباره طرح تعطیلی زمستانه مدارس از سوی برخی نمایندگان مجلس مطرح شده، شاهسونی دراین رابطه با تأکید گفت: تعطیلی مدارس نه برای کاهش آلودگی، بلکه برای محافظت از کودکان در برابر آن است. واژه "تعطیلی" هم نادرست است؛ کلاس‌ها صرفاً مجازی می‌شوند، نه متوقف.

او با طرح این  پرسش ادامه داد:چطور می‌توان از حالا زمان دقیق آلودگی دی یا بهمن را پیش‌بینی کرد؟ آلودگی هوا قابل برنامه‌ریزی نیست که برایش تقویم تعیین کنیم.

از سال ۱۳۹۶ که قانون هوای پاک تصویب شد، تاکنون هیچ بهبود ملموسی در کاهش ذرات معلق مشاهده نشده شاهسونی می‌پرسد: چرا مجلس، با وجود اطلاع از ترک‌فعل دستگاه‌ها، اقدامی نکرده است؟ چرا تمرکز بر اجرای قانون وجود ندارد و به جای آن، راه‌حل‌هایی مانند تعطیلی مدارس مطرح می‌شود؟

طبق گزارش رسمی، در سال ۱۴۰۳، بیش از ۳۰ هزار نفر در ایران به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست دادند.یعنی هر ۱۷ دقیقه، یک نفر.در سطح جهانی نیز، آلودگی هوا در سال ۲۰۲۱ عامل مرگ ۸.۱ میلیون نفر بوده و پس از فشار خون بالا، دومین عامل مرگ‌ومیر در جهان محسوب می‌شود.یونیسف هشدار داده در سال ۲۰۲۱، ۷۰۰ هزار کودک زیر ۵ سال در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست دادند؛ از جمله بیش از ۵۰۰ هزار کودک به‌دلیل استفاده از سوخت‌های آلوده در خانه‌ها.به گفته مرکز پژوهش‌های مجلس و بانک جهانی، آلودگی هوا سالانه ۲.۶ میلیارد دلار خسارت اقتصادی فقط به شهروندان تهران وارد می‌کند؛ معادل ۳۰۰ دلار به ازای هر نفر.

همچنین، برآوردهای دیگر نشان می‌دهد که مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا در سال ۱۴۰۲، رقمی معادل ۱۱.۳ میلیارد دلار خسارت اقتصادی به کشور تحمیل کرده است.

مجید مختاری، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، درخصوص منشا آلودگی هوا اعلام کرد که حدود ۸۰ درصد آلودگی کلانشهرها ناشی از خودروها و موتورسیکلت‌هاست. او تأکید کرد که خودروسازی داخلی از استانداردهای ضدآلایندگی عقب مانده و بدون ورود جدی خودروهای برقی، این بحران مهارشدنی نیست.او هشدار داد: حداقل ۳ هزار مرگ سالانه به‌طور مستقیم با آلودگی هوا در ارتباط است. اما عدد واقعی، بسیار بیشتر و در حدود ۳۰ هزار مرگ در سال است.

در خیابان‌های پرهیاهوی تهران، دیگر نفس کشیدن به‌سادگی گذشته نیست. سالمندانی که برای یک پیاده‌روی ساده از خانه بیرون می‌زنند، شاید دیگر بازنگردند.میلیون ها عابر هر روز دراین خیابان ها سم تنفس می کنند و هر هر نفسی که فرو می‌رود ممد حیات نیست بلکه قاتلی است بی‌چهره و بی‌رحم که همه را هدف گرفته؛ از نوزاد تا بازنشسته، از عابر پیاده تا راننده تاکسی.