هانتاویروس، تهدیدی جدی اما نه در آستانه یک همهگیری جهانی
شیوع هانتاویروس در یک کشتی کروز با وجود مرگ سه نفر و قرنطینه گسترده مسافران، نگرانیهایی ایجاد کرده اما کارشناسان خطر همهگیری جهانی آن را پایین میدانند.
به گزارش آتیه آنلاین، شیوع اخیر هانتاویروس در یک کشتی کروز در مسیر آرژانتین به کیپورد، که به مرگ سه نفر انجامید، بار دیگر نام این ویروس کمترشناختهشده اما مرگبار را در صدر اخبار بهداشتی جهان قرار داده است. با این حال، مقامات بهداشتی بینالمللی تأکید دارند که این رویداد به معنای آغاز یک بحران جهانی مشابه کووید-۱۹ نیست.
تخلیه مسافران و قرنطینه پیشگیرانه
در تازهترین تحولات، مقامات اسپانیا اعلام کردند مسافران اسپانیایی کشتی تفریحی که شیوع هانتاویروس در آن گزارش شده بود، پس از پهلو گرفتن کشتی در نزدیکی «تنریف» در جزایر قناری تخلیه شدند. این مسافران در گروههای پنجنفره با قایقهای کوچک به ساحل منتقل شدند و سپس با اتوبوس به فرودگاه محلی رفتند.
بر اساس اعلام مقامات اسپانیایی، مسافرانی که هیچ علامتی از بیماری ندارند با یک هواپیمای نظامی به مادرید منتقل شده و برای قرنطینه به بیمارستان خواهند رفت. همچنین تأکید شده است که این افراد تا پایان دوره نظارت پزشکی با عموم مردم تماس نخواهند داشت.
آژانس بهداشت عمومی اروپا نیز اعلام کرده است که بهعنوان یک اقدام احتیاطی، همه مسافران کشتی «MV Hondius» در گروه پرخطر قرار میگیرند؛ هرچند در حال حاضر خطر این ویروس برای عموم مردم پایین ارزیابی میشود. سازمان جهانی بهداشت نیز توصیه کرده است مسافران این کشتی به مدت ۴۲ روز در قرنطینه بمانند.
هانتاویروس چیست؟
هانتاویروس در واقع نام یک خانواده از ویروسهاست که نخستینبار در حوالی رودخانه «هانتا» در کره جنوبی شناسایی شد. این ویروسها عمدتاً از طریق جوندگان به انسان منتقل میشوند. تماس با ادرار، بزاق یا مدفوع جوندگان آلوده یا استنشاق ذرات آلوده در محیط، از مهمترین راههای انتقال به شمار میرود.
کشتی کروز در زمان وقوع این حادثه در حال بازدید از مناطق دورافتاده حیاتوحش بوده است و کارشناسان احتمال میدهند یکی از مسافران در این مناطق یا پیش از سوار شدن به کشتی با ویروس تماس پیدا کرده باشد.
اگرچه انتقال انسان به انسان در اغلب گونههای هانتاویروس گزارش نشده یا بسیار نادر است، اما کارشناسان میگویند در برخی موارد مربوط به سویه «آند» در آمریکای جنوبی، انتقال از طریق تماس بسیار نزدیک انسانی نیز مشاهده شده است. به گفته متخصصان، فضای نسبتاً محدود کشتیهای کروز میتواند شرایط انتقال عفونت را آسانتر کند.
علائم و میزان مرگومیر
عفونت با هانتاویروس میتواند به دو سندرم اصلی منجر شود: سندرم کلیوی همراه با تب هموراژیک در آسیا و اروپا و سندرم ریوی ناشی از هانتاویروس در قاره آمریکا.
علائم بیماری معمولاً دو تا چهار هفته پس از تماس با ویروس ظاهر میشود، اما در برخی موارد ممکن است بیش از یک ماه طول بکشد. بیماران اغلب در ابتدا علائمی شبیه آنفلوآنزا از جمله تب، خستگی و درد عضلانی دارند. در مراحل پیشرفتهتر ممکن است تنگی نفس، درد شکم، تهوع، استفراغ یا اسهال نیز بروز کند.
میزان مرگومیر بسته به گونه ویروس متفاوت است؛ در برخی مناطق بین ۱ تا ۱۵ درصد گزارش شده و در گونههای ریوی قاره آمریکا حتی به حدود ۳۸ تا ۵۰ درصد میرسد. آزمایشهایی برای تشخیص بیماری وجود دارد اما هنوز درمان اختصاصی یا واکسن تأییدشدهای برای آن در دسترس نیست و درمانها عمدتاً حمایتی است. با این حال، مراقبت پزشکی زودهنگام در بیمارستان میتواند شانس زنده ماندن بیماران را افزایش دهد.
اقدامات نظارتی و ردیابی تماسها
کشورهایی که مسافران این کشتی به آنها بازگشتهاند، اقدامات گستردهای برای نظارت و ردیابی تماسها آغاز کردهاند. مقامهای بریتانیا اعلام کردهاند شهروندانی که در این سفر حضور داشتهاند باید بهطور احتیاطی ۴۵ روز در قرنطینه خانگی بمانند.
پروفسور رابین می، مقام ارشد علمی آژانس امنیت سلامت بریتانیا، گفته است عملیات ردیابی تماسها بسیار گسترده بوده و احتمالاً برای مدتی ادامه خواهد داشت. با این حال او تأکید کرده است که برای عموم مردم که ارتباطی با این کشتی نداشتهاند، خطر ابتلا «تقریباً ناچیز» است.
وضعیت ایران و ارزیابی کارشناسان
در ایران، مسئولان حوزه بهداشت اعلام کردهاند که تاکنون موردی از ابتلا گزارش نشده است. مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی، با بیان اینکه «هانتا مانند کووید بهسرعت جهانگیر نمیشود»، تأکید کرده است که انتقال انسان به انسان در این بیماری بسیار نادر است و جای نگرانی عمومی وجود ندارد.
حمید سوری، اپیدمیولوژیست نیز با اشاره به مرگ سه نفر در این حادثه گفته است: «در حال حاضر نمیتوان از یک نگرانی جهانی سخن گفت، اما موضوع جدی است و نظام سلامت باید هوشیار باشد.» به گفته او، دوره نهفتگی بیماری ممکن است تا حدود پنج هفته طول بکشد و لازم است مسافران دارای علائم بهدقت شناسایی و رصد شوند.
آیا خطر یک پاندمی جدید وجود دارد؟
پرسش مهم این است که آیا جهان در آستانه یک همهگیری جدید قرار دارد یا نه. کارشناسان میگویند اگرچه احتمال بروز پاندمیهای جدید همیشه وجود دارد، اما هر شیوع منطقهای الزاماً به یک بحران جهانی تبدیل نمیشود.
هانتاویروس به دلیل وابستگی به مخزن حیوانی یعنی جوندگان و همچنین الگوی انتقال محدود میان انسانها، در شرایط فعلی ظرفیت ایجاد یک همهگیری گسترده مانند کووید-۱۹ را ندارد. با این حال، نبود واکسن و درمان قطعی باعث شده است که نظامهای سلامت با دقت بیشتری موارد مشکوک را رصد کنند.