حمل و نقل عمومی رایگان در تهران چشم انتظار تصمیم شورا؛ مخالفان چه میگویند؟
شهرداری تهران با تمدید موقت رایگان شدن حمل و نقل عمومی، منتظر تصمیم نهایی شورای شهر است، اما کارشناسان ترافیک هشدار میدهند که حذف هزینه بلیت لزوماً به افزایش سهم سفرهای عمومی منجر نمیشود.
به گزارش آتیه آنلاین، شهرداری تهران اعلام کرده است که خدمات رایگان حمل و نقل عمومی در مترو و اتوبوس تا روز سهشنبه ۲۹ اردیبهشت ماه تمدید شده است. سخنگوی شهرداری، مطهر محمدخانی، در نشست خبری خود گفت که این اقدام به دلیل عدم برگزاری جلسه شورای شهر انجام شده تا شهروندان در این فاصله متضرر نشوند.
محمدخانی تاکید کرد که طرح رایگان شدن حمل و نقل عمومی از سوی ۱۰ نفر از اعضای شورای شهر مطرح شده و هدف آن حمایت از خانوادههای کمدرآمد و توسعه دسترسی به خدمات شهری است. وی افزود: «این موضوع از ابتدای دوره ششم مدیریت شهری مطرح بوده و اجرای آن نیازمند زیرساختهای مناسب و برنامهریزی دقیق است.»
طبق اعلام شهرداری، تاکنون بیش از ۲۵۰۰ خانواده رفاهکارت شهرداری را دریافت کردهاند که از این تعداد، ۹۵۸ خانواده تا سقف ۴۰۰ میلیون ریال کمک دریافت کردهاند و مابقی نیز هدیههایی تا سقفهای کمتر دریافت کردهاند.
اهداف و زیرساختهای اجرای طرح
محمدخانی توضیح داد که رایگان شدن حمل و نقل عمومی نه یک اقدام سیاسی، بلکه یک طرح فنی با اثرات اجتماعی قابل توجه است. به گفته او، توسعه ناوگان مترو و اتوبوس، افزایش تولید واگنهای داخلی و همکاری با شرکتهای خارجی در این حوزه، زمینه را برای اجرای موفق این طرح فراهم کرده است.
سخنگوی شهرداری یادآور شد: «زیرساختهای الکترونیک توسعه یافته و شهروندان از طریق سامانه شهرزاد بلیت خریداری میکنند. این امکانات، اجرای طرح رایگان شدن خدمات را آسانتر و شفافتر میکند.» همچنین پیشنهاد شد که رایگان بودن بلیت مترو و اتوبوس به مدت یک ماه تا ۱۵ خرداد ادامه یابد، اما مخالفت برخی اعضای شورا باعث شد که این طرح فعلاً به شکل تمدید یک هفتهای اجرا شود.
هشدار کارشناسان ترافیک: حذف کرایه به تنهایی کافی نیست
در سوی دیگر، کارشناسان حوزه ترافیک و حمل و نقل به پیامدهای احتمالی این طرح هشدار دادهاند. سیدمجتبی شفیعی، دبیر شورای عالی ترافیک کشور، در گفتوگو با ایسنا تأکید کرد که با نرخ کرایه کنونی، رایگان شدن بلیت احتمالاً تأثیر محسوسی بر افزایش سهم سفرهای عمومی نخواهد داشت.
وی افزود: «تصمیمگیری درباره چنین طرحهایی نیازمند مطالعه استاندارد و آنالیز حساسیت تقاضا به کرایه است تا مشخص شود تغییر در نرخ کرایه چه میزان به افزایش مسافران منجر میشود.» شفیعی با اشاره به تجربه جهانی یادآور شد که در شهرهایی با نرخ پایین کرایه، حذف هزینه بلیت اثر چندانی روی رفتار ترافیکی شهروندان نداشته و حتی گاهی موجب کاهش استفاده از حمل و نقل فعال مانند دوچرخه و پیادهروی شده است.
تبعات بلندمدت و ضرورت برنامهریزی کارشناسی
دبیر شورای عالی ترافیک کشور همچنین نسبت به تبعات بلندمدت رایگان شدن حمل و نقل عمومی هشدار داد. وی گفت: «اگر این سیاست به نتیجه نرسد و مجبور به بازگشت به دریافت کرایه شویم، هزینه اجتماعی و اقتصادی سنگینی برای مدیریت شهری آینده ایجاد خواهد شد.» به عنوان نمونه، تجربه حذف هزینه پارک حاشیهای در گذشته نشان داده که بازگرداندن آن با مقاومت اجتماعی مواجه میشود.
شفیعی پیشنهاد کرد که به جای رایگان کردن کامل بلیت، باید به توسعه و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی و ایجاد سامانههای حمل و نقل فوق سبک مانند دوچرخه و اسکوتر برقی اشتراکی توجه بیشتری شود. این اقدام هم هزینه کمتری دارد و هم در بهبود کلی حمل و نقل شهری مؤثر است.
رایگان شدن بلیت، اقدامی موقت یا مسیر بلندمدت؟
با وجود تمدید خدمات رایگان تا زمان تصمیمگیری شورای شهر، هنوز ابهامات و مخالفتهایی وجود دارد. از یک سو، شهرداری تهران هدف خود را حمایت از شهروندان کمدرآمد و گسترش دسترسی به خدمات شهری اعلام کرده است و زیرساختهای لازم برای اجرای طرح فراهم است. از سوی دیگر، کارشناسان حوزه ترافیک هشدار میدهند که رایگان شدن بلیت به تنهایی نمیتواند تحولی در الگوی سفرهای شهری ایجاد کند و نیازمند برنامهریزی کارشناسی و بلندمدت است.
به این ترتیب، آینده طرح رایگان شدن حمل و نقل عمومی در تهران به تصمیم نهایی شورای شهر بستگی دارد و شهروندان باید منتظر نتیجهگیری باشند؛ تصمیمی که هم آثار اجتماعی و اقتصادی و هم اثرات ترافیکی قابل توجهی خواهد داشت.