اجرای پایلوت طرح «افرا»؛ اعتبار خرید بهجای وام بانکی برای خانوارها
همزمان با آغاز اجرای طرح کالابرگ الکترونیک یکمیلیون تومانی در پی حذف ارز ترجیحی در ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، دولت از طراحی و اجرای یک بسته اعتباری جدید برای خانوارها خبر داد که سقف آن تا ۳۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است.
این اقدام در قالب «طرح ملی اعتبار ایرانیان» موسوم به «افرا» اجرایی میشود؛ طرحی که هدف آن اصلاح شیوههای تأمین مالی خرد و حرکت تدریجی اقتصاد کشور به سمت یک نظام اعتبارمحور عنوان شده است.
بر اساس اعلام وزارت امور اقتصادی و دارایی، اعتبار تخصیصیافته در قالب طرح افرا، ماهیت تسهیلات بانکی متعارف را ندارد و بهصورت اعتبار خرید در زنجیره تولید و توزیع مورد استفاده قرار میگیرد. در این سازوکار، خانوار پس از دریافت اعتبار، میتواند برای خرید کالاهای مورد نیاز، عمدتاً کالاهای زودمصرف، به فروشگاههای طرف قرارداد مراجعه کند. اعتبار مصرفشده در نهایت به تولیدکننده منتقل میشود تا از آن برای تأمین مواد اولیه و افزایش سرمایه در گردش استفاده کند؛ رویکردی که به گفته سیاستگذاران، همزمان از مصرفکننده و تولیدکننده حمایت میکند.
علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، هدف اصلی این طرح را توسعه و اصلاح رویههای تسهیلاتدهی خرد و کاهش پیچیدگیهای دریافت وام برای مردم عنوان کرده است. به گفته وی، فرآیندهای طولانی، ضامنمحور و پرهزینه فعلی، دسترسی بخش قابلتوجهی از جامعه به تسهیلات خرد را محدود کرده و طرح افرا در پی آن است که این خلأ را از طریق یک نظام اعتباری سادهتر و مبتنی بر رفتار مالی افراد جبران کند.
وزیر اقتصاد همچنین تأکید کرده است که دولت در تلاش است جهتگیری شبکه بانکی را از تمرکز بر تسهیلات کلان به بنگاههای بزرگ، به سمت تأمین مالی خرد و حقوق مصرفکنندگان تغییر دهد، هرچند این رویکرد به معنای قطع حمایت بانکی از بنگاههای بزرگ نیست و این بنگاهها نیز بهتدریج به سمت بازار سرمایه هدایت خواهند شد.
بر اساس سازوکار پیشبینیشده، اعتبار طرح افرا متناسب با میزان مصرف و بازپرداخت مجدد، برای افراد شارژ میشود. مهلت بازپرداخت در سطح کشور شش ماه تعیین شده و سقف اولیه اعتبار برای عموم مردم ۳۰ میلیون تومان است. همچنین خوشحسابی افراد و بهبود رتبه اعتباری آنها میتواند به افزایش سقف اعتبار منجر شود؛ امکانی که به گفته مسئولان، در مواجهه با شوکهای ناگهانی زندگی مانند هزینههای درمانی، نقش حمایتی مهمی ایفا میکند.
این طرح در حال حاضر بهصورت پایلوت و با محدودیت در مبلغ و تعداد فروشگاههای طرف قرارداد آغاز شده، اما به گفته وزیر اقتصاد، پس از دهه مبارک فجر در سراسر کشور اجرایی خواهد شد. در گام نخست، جامعه فرهنگیان بهعنوان گروه هدف اولیه، پس از انجام اعتبارسنجی، امکان دریافت اعتبار تا سقف ۳۰ میلیون تومان با دوره بازپرداخت ششماهه و نرخ سود حدود پنج درصد را خواهند داشت؛ طرحی که در صورت بازپرداخت موفق، قابلیت تمدید و افزایش اعتبار را نیز فراهم میکند.