جنگ ایران، احیای زغال سنگ؛ کشورها نیروگاه‌های خاموش را روشن کردند

حمل زغال سنگ در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. کشورها به دنبال جایگزینی برای نفت و گازی هستند که جنگ خاورمیانه عرضه آنها را مختل کرده است.

بر اساس گزارش جدید فایننشیال تایمز، حمل زغال سنگ معمولا در آوریل و مه (پایان فصل گرما در نیمکره شمالی) کاهش می‌یابد، اما در ماه‌های اخیر، زغال سنگ بزرگترین محموله از نظر حجم برای کشتی‌های با اندازه متوسط بوده است. طبق داده‌های آژانس قیمت‌گذاری «آرگوس»، نرخ کرایه این کشتی‌ها در ماه مه به طور متوسط ۵۰ درصد بیشتر از فوریه بوده است.

بر اساس داده‌های پلتفرم تحلیلی «کپلر»، انتظار می‌رود واردات جهانی زغال سنگ در این ماه به ۱۰۷ میلیون تن برسد. این سومین رقم بالای ماه مه از زمان شروع ثبت رکوردها در سال ۲۰۱۷ است.

«آنجلیکی فرانگو»، مدیرعامل شرکت کشتیرانی یونانی «ناویوس پارتنرز»، دراین‌باره می‌گوید: «به ازای هر یک تن گاز، می‌توانید آن را با دو تن زغال سنگ جایگزین کنید. ناگهان، زغال سنگی که فراموش کرده بودیم وجود دارد، اکنون به شدت موثر شده است.» او افزود که کشورهای زیادی به زغال سنگ روی آورده‌اند، چیزی که قبلا تصورس را نداشت.

کاهش شدید کشتیرانی از تنگه هرمز در نتیجه جنگ متجاوزانه با ایران، بسیاری از کشورها را مجبور به استفاده از سوخت‌های تولید شده در مناطق کم‌تنش کرده است.

افزایش نرخ کرایه از اندونزی و استرالیا

به گزارش آرگوس، نرخ کرایه از اندونزی، بزرگترین صادرکننده زغال سنگ جهان، در ماه مه نسبت به فوریه به طور متوسط ۶۰ تا ۷۵ درصد افزایش یافته است. هزینه حمل از استرالیا (دومین تولیدکننده بزرگ) نیز ۴۰ تا ۵۰ درصد بالا رفته است.

یک معامله‌گر زغال سنگ می‌گوید شوک انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه، تقاضا برای زغال سنگ را «فوق‌العاده» افزایش داده است. بازار زغال سنگ حرارتی (مصرفی در نیروگاه‌ها) پیش از آغاز جنگ به دلیل محدودیت‌های صادراتی اندونزی بسیار کم بود. از آن زمان، بازار با روی آوردن کشورها از گاز به زغال سنگ، حتی تنگ‌تر شده است.

بازگشت آسیا به زغال سنگ

تقاضای زغال سنگ به ویژه از طرف کشورهای آسیایی بالاست. این منطقه به شدت به گاز عبوری از خلیج فارس وابسته است. در حالی‌که بسیاری از کشورهای آسیایی مثل چین، هند و فیلیپین حتی پیش از بحران تنگه هرمز هم به زغال سنگ متکی بودند، کشورهای دیگری که در حال تنوع‌بخشی به منابع انرژی خود هستند نیز دوباره به این سوخت آلاینده بازگشته‌اند. آنها نیروگاه‌های زغال سنگ خاموش را روشن کرده و محدودیت‌های استفاده را برداشته‌اند.

برای مثال، تایلند نیروگاه‌های زغال سنگ خود را دوباره راه‌اندازی کرده است. در کره جنوبی، رئیس‌جمهور لی جائه‌میونگ قبلا متعهد به کنار گذاشتن بیشترِ ظرفیت زغال سنگ تا ۲۰۴۰ شده بود، اما دولت در ماه مارس سقف فصلی ۸۰ درصدی استفاده از نیروگاه‌های زغال سنگ را لغو کرد تا به طور موقت وابستگی به گاز طبیعی مایع را کاهش دهد. در شش هفته اول جنگ، کره جنوبی تولید برق از زغال سنگ را نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۴ گیگاوات افزایش داد. ویتنام و ژاپن نیز تولید برق زغال سنگ را در دو ماه گذشته افزایش داده‌اند.

به گزارش «بیمکو» (بزرگترین انجمن مالکان کشتی)، حمل زغال سنگ به ژاپن، کره جنوبی و اتحادیه اروپا در ماه آوریل نسبت به سال قبل ۲۷ درصد افزایش یافته است. فیلیپه گوویا، مدیر تحلیل کشتیرانی در بیمکو، می‌گوید مسافت حمل زغال سنگ از صادرکنندگان بزرگ به مقصد ژاپن، کره جنوبی و اروپا بسیار بیشتر از میانگین مسافت حمل محموله‌های زغال سنگ است. همین مسافت طولانی‌تر نیز نرخ کرایه کشتی‌ها را بالا برده است. آرگوس دلیل دیگر نرخ بالای ذغال سنگ را کمبود فزاینده سوخت کشتی می‌داند.

نقش چین و بازار رو به گرمای تابستان

محدودیت‌های صادراتی اندونزی، نیروگاه‌های بزرگترین مصرف‌کننده زغال سنگ جهان، یعنی چین را مجبور کرده از کشورهایی مانند استرالیا، روسیه و آفریقای جنوبی ذغال‌سنگ بخرند. تقاضای زغال سنگ چین همچنین به دلیل افزایش تولید و استفاده از «زغال سنگ برای تولید مواد شیمیایی» افزایش یافته است. جنگ خلیج فارس باعث کمبود جهانی محصولات پتروشیمی شده و چین تبدیل زغال سنگ به مواد شیمیایی را افزایش داده است.

در ماه مارس، تقاضای چین قیمت زغال سنگ آسیا را به بالاترین سطح در دو سال اخیر رساند، هرچند قیمت‌ها از آن زمان اندکی کاهش یافته است. فعالان بازار معتقدند با نزدیک شدن به فصل تابستان و افزایش تقاضا برای تهویه مطبوع، قیمت‌ها می‌تواند دوباره بالا رود. معمولا نیروگاه‌های نیمکره شمالی در اوایل ژوئیه پیش از «سوزش تابستان»، ذخیره‌سازی زغال سنگ را آغاز می‌کنند و این خریدها در حال مذاکره هستند.

تقاضای چین در ماه مارس قیمت زغال سنگ آسیا را به بالاترین سطح دو سال اخیر رساند، هرچند پس از آن قیمت‌ها اندکی کاهش یافت. فعالان بازار می‌گویند با نزدیک شدن تابستان و افزایش مصرف برق، قیمت‌ها دوباره بالا می‌رود. نیروگاه‌های نیمکره شمالی معمولا از اوایل ژوئیه، پیش از اوج مصرف تابستان، ذخیره‌سازی زغال سنگ را آغاز می‌کنند و هم‌اکنون این خریدها در حال مذاکره است.