افزایش سن والد شدن در ایران؛ تهران یک گام جلوتر از بقیه
آمارهای سالنامه ۱۴۰۳ از افزایش سن فرزندآوری در تهران خبر میدهند؛ پدیدهای که یک جمعیتشناس آن را ناشی از ساختار سنی جمعیت میداند و نسبت به بسته شدن پنج سال زودتر پنجره جمعیتی پایتخت هشدار میدهد.
به گزارش آتیه آنلاین از ایسنا، انتشار دادههای سالنامه آماری زنان در سال ۱۴۰۳، بار دیگر بحثهای داغی را درباره تغییر الگوی باروری در ایران زنده کرده است. بر اساس این آمار، میانگین سن مادران در زمان تولد نخستین فرزند به ۲۷.۵ سال و میانگین سن پدران به ۳۲ سال رسیده است. این شاخص در تهران نگرانکنندهتر است؛ جایی که میانگین سن مادران ۳۰.۶ سال و پدران ۳۴.۷ سال ثبت شده و عملا تجربه والدگری در پایتخت را به خارج از مرزهای سن جوانی (۱۵ تا ۲۹ سال) رانده است. در این میان، گیلان با نرخ خام ولادت ۶.۷ در هزار، کمترین میزان زادوولد و سیستان و بلوچستان با ۲۵.۴ بیشترین میزان را به خود اختصاص دادهاند.
سهم ساختار جمعیت در تغییر اعداد
شهلا کاظمیپور، جمعیتشناس، با تعدیل برداشتهای شتابزده از این دادهها، تاکید میکند که بالا رفتن میانگین سن فرزندآوری بیش از آنکه ناشی از تغییر رفتار ناگهانی خانوادهها باشد، بازتابی از ساختار سنی کشور است. به گفته او، حضور نسل پرجمعیت دهه ۶۰ در سنین بالاتر باروری و ورود نسلهای کمجمعیتتر دهههای ۷۰ و ۸۰ به این چرخه، به طور طبیعی میانگین ریاضی سن مادری و پدری را بالا برده است. در واقع، این آمار به معنای آغاز فرزندآوری همه تهرانیها پس از دوران جوانی نیست، بلکه نشاندهنده توزیع آماری است که نیمی از جامعه قبل از این سن و نیمی بعد از آن اقدام به فرزندآوری میکنند.
تهران؛ پیشگام در بسته شدن پنجره جمعیتی
تفاوتهای استانی در این آمارها، آینه تمامنمای سطح توسعه و ترکیب سنی مناطق است. استانهای توسعهیافته و سالخوردهتری مانند تهران، گیلان و مازندران با میانگین سن ازدواج و باروری بالاتری روبهرو هستند، در حالی که مناطق جوانی چون سیستان و بلوچستان رفتاری متفاوت نشان میدهند. پیامد اصلی این روند برای پایتخت فراتر از سن باروری است؛ کاظمیپور هشدار میدهد که تهران به دلیل ساختار سالخورده خود، پنج سال زودتر از میانگین کشوری (یعنی حدود سال ۱۴۲۰) با بسته شدن پنجره جمعیتی و ورود به فاز سالمندی مواجه خواهد شد.