افزایش بیکاری جوانان؛ کار شایسته دورتر از همیشه
گزارش جدید سازمان بینالمللی کار نشان میدهد نرخ بیکاری جوانان در جهان افزایش یافته است؛ در حالی که در برخی اقتصادهای پردرآمد، این افزایش شدیدتر بوده و شمار جوانانی که نه شاغلاند، نه در حال تحصیل یا مهارتآموزی، بیشتر شده است.
بر اساس گزارش جدید سازمان بینالمللی کار، رکود رشد اقتصادی و ضعف در ایجاد فرصتهای شغلی، موانع ورود جوانان به بازار کار را افزایش داده و شمار بیشتری از آنان را از اشتغال، آموزش یا مهارتآموزی خارج کرده است.
گزارش «روندهای جهانی اشتغال جوانان ۲۰۲۶: بازگشت به آینده» نشان میدهد نرخ بیکاری جهانی جوانان در سال ۲۰۲۵ به ۱۲.۴ درصد رسیده است؛ رقمی معادل ۶۷ میلیون نفر بیکار در گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال.
همزمان، سهم جوانانی که نه در اشتغال هستند، نه در آموزش و نه در دورههای مهارتآموزی (NEET)، اندکی افزایش یافته و به ۲۰ درصد رسیده است؛ یعنی بیش از ۲۵۷ میلیون جوان در سراسر جهان.
بر اساس این گزارش، برخی از شدیدترین افزایش بیکاری جوانان در اقتصادهای پردرآمد رخ داده است؛ موضوعی که میلیونها جوان را در آغاز مسیر کاری خود با کاهش فرصتها و تضعیف چشمانداز آینده روبهرو کرده است.
بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، نرخ بیکاری جوانان در هشت منطقه از ۱۱ منطقه فرعی جهان افزایش یافت. کاهش سرعت رشد اقتصادی، ضعف ایجاد شغل، تنشهای ژئوپلیتیکی و تغییرات سریع فناوری، کشورها را به سمت یک بحران جدید در اشتغال جوانان سوق داده است.
گیلبرت اف. هونگبو، مدیرکل سازمان بینالمللی کار در این باره گفت: «نسلی که نمیتواند کار شایسته پیدا کند، نمیتواند با اطمینان آینده خود را بسازد. وقتی جوانان از دسترسی به اشتغال باکیفیت محروم میشوند، کشورها استعداد، بهرهوری و انسجام اجتماعی را از دست میدهند. ایجاد مشاغل شایسته برای جوانان فقط یک ضرورت اجتماعی نیست، بلکه یکی از هوشمندانهترین سرمایهگذاریهایی است که یک کشور میتواند انجام دهد.»
چشمانداز اشتغال جوانان در اقتصادهای پردرآمد بدتر شده است
در آمریکای شمالی، نرخ بیکاری جوانان بهطور قابل توجهی افزایش یافت و از ۸.۳ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۹.۸ درصد در سال ۲۰۲۵ رسید.
در شمال، جنوب و غرب اروپا هم نرخ بیکاری جوانان در سال ۲۰۲۵ همچنان بالا و برابر با ۱۵ درصد بود. از میان ۲۹ کشور این منطقه، ۲۰ کشور کاهش فرصتهای شغلی برای جوانان را گزارش کردهاند.
گزارش سازمان بینالمللی کار نشان میدهد کاهش مشاغل با مهارت متوسط، یافتن مسیرهای شغلی باثبات را برای جوانان دشوارتر کرده است.
مشاغلی که بهطور سنتی نقطه ورود جوانان به بازار کار محسوب میشدند ــ از جمله مشاغل اداری و دفتری، خدمات و فروش، برخی مشاغل صنعتی و تعدادی از مشاغل فنی ــ در حال کاهش هستند.
کمبود مشاغل شایسته در اقتصادهای در حال توسعه
در اقتصادهای در حال توسعه، چالش اصلی ایجاد تعداد کافی شغل شایسته برای جذب جمعیت جوان رو به رشد است.
نرخهای پایین بیکاری در این کشورها لزوما نشاندهنده وضعیت مطلوب بازار کار نیست؛ زیرا بسیاری از جوانان توانایی بیکار ماندن ندارند و ناچار وارد مشاغل غیررسمی یا بیثبات میشوند.
بر اساس گزارش، نزدیک به ۹ نفر از هر ۱۰ جوان شاغل ۱۵ تا ۲۹ ساله در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط پایین، در بخش غیررسمی اقتصاد فعالیت میکنند؛ وضعیتی که دسترسی آنان به درآمد پایدار، حمایت اجتماعی و امنیت شغلی را محدود میکند.
این گزارش منطقه آفریقای زیرصحرا را یکی از مناطقی معرفی میکند که با فشارهای شدید جمعیتی و کمبود فرصتهای شغلی شایسته روبهرو است؛ شرایطی که باعث افزایش شمار جوانان خارج از اشتغال، آموزش یا مهارتآموزی شده است.
کشورهای عربی و شمال آفریقا همچنان بالاترین نرخهای بیکاری جوانان در جهان را دارند. در سال ۲۰۲۵، نرخ بیکاری جوانان در کشورهای عربی ۲۶.۲ درصد و در شمال آفریقا ۲۲.۶ درصد بود.
در هر دو منطقه، دستکم یک نفر از هر سه جوان در وضعیت «نیت» قرار داشت.
فناوری در حال تغییر مسیر اشتغال جوانان است
این گزارش نشان میدهد تغییرات فناوری، از جمله پیشرفتهای هوش مصنوعی، فرصتهای شغلی جوانان را دگرگون میکند.
برآورد سازمان بینالمللی کار نشان میدهد ۶.۱ درصد از مشاغلی که جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله در اختیار دارند، در معرض تغییرات ناشی از هوش مصنوعی است.
بخش قابل توجهی از این مشاغل با همان مشاغل نیازمند مهارت متوسطی همپوشانی دارند که از سال ۲۰۲۳ تاکنون برای جوانان کاهش یافتهاند؛ بهویژه مشاغل اداری و دفتری.
در مقابل، تقاضا برای برخی مشاغل تخصصی دانشمحور در حوزههایی مانند علوم، سلامت و مهندسی همچنان در حال افزایش است. این موضوع اهمیت دسترسی جوانان به مهارتهایی متناسب با نیازهای جدید بازار کار را برجسته میکند.
«سوکتی داسگوپتا»، مدیر بخش اشتغال، مهارتها و بنگاههای پایدار سازمان بینالمللی کار در این باره گفت: «امروز سر و صدای زیادی درباره هوش مصنوعی وجود دارد. اگرچه تاثیر مستقیم آن بر مشاغل هنوز کاملا مشخص نیست، اما نباید سادهانگارانه با خطرات احتمالی برخورد کنیم. باید سرمایهگذاری در مهارتها، یادگیری مادامالعمر و حمایت اجتماعی را افزایش دهیم تا جوانان بتوانند خود را با تغییرات سازگار کنند و از فرصتهای جدید بهره ببرند. پیشرفت فناوری، از جمله هوش مصنوعی، باید در خدمت جوانان باشد، نه علیه آنها.»
بازگشت به آیندهای که به کار شایسته منتهی میشوند
گزارش سازمان بینالمللی کار خواستار اقدامهای تازه برای کمک به جوانان در مواجهه با جهانی نامطمئنتر از کار شده است.
مهمترین پیشنهادهای سیاستی این گزارش عبارتاند از:
اتخاذ رویکردی انسانمحور در حکمرانی هوش مصنوعی، بهگونهای که نوآوری به ایجاد فرصت منجر شود، نه تعمیق نابرابریها
سرمایهگذاری در آموزش باکیفیت، یادگیری مادامالعمر و دورههای کارآموزی
تقویت خدمات اشتغال و نهادهای بازار کار برای حمایت از ورود جوانان به بازار کار، بهویژه زنان جوان
گسترش حمایت اجتماعی و تضمین حقوق کار، خصوصا برای جوانان در موقعیتهای آسیبپذیر
ایجاد فرصتهای بیشتر برای مشاغل شایسته از طریق سیاستهای اقتصادی کلان و بخشی حمایتی
این گزارش در پایان تاکید میکند که چالش اصلی فقط ایجاد شغل بیشتر برای جوانان نیست؛ بلکه تضمین این است که این مشاغل امنیت، کرامت و فرصتهای لازم برای گذار موفق جوانان به زندگی بزرگسالی را فراهم کنند.
منبع: ILO