فرار سرمایه از آشوب سیاسی؛ کدام کشورها آهنربای ثروتمندان جهان شده‌اند؟

«تغییرات سریع در سیاست‌ها، نااطمینانی سیاسی، ناآرامی‌های داخلی و نظارت فزاینده دولتی، به‌طور بی‌سابقه‌ای بر تصمیم‌گیری‌های مرتبط با جابجایی ثروت تاثیر می‌گذارند.» این گفته یکی از کارشناسان ارشد حوزه مهاجرت است که به هزاران مورد صرف‌نظر از تابعیت در کشورهایی مانند ایالات متحده منجر شده است.

بر اساس گزارش تازه CNBC و نظرسنجی سالانه شرکت مشاوره مالیاتی بین‌المللی «گرین‌بک» (Greenback)، در سال ۲۰۲۵ سهم شهروندان آمریکایی مقیم خارج از کشور که به گفته خود به چشم‌پوشی از تابعیت‌شان فکر می‌کنند، به ۴۹ درصد افزایش یافته است. این رقم در سال قبل از آن ۳۰ درصد بود. در میان پاسخ‌دهندگان، ۵۱ درصد نارضایتی از دولت ایالات متحده یا جهت‌گیری سیاسی آن را دلیل اصلی خود ذکر کرده‌اند.

ثروتمندان با ثروت‌هایشان به کجا می‌روند؟

با وجود ماهیت جهانی این جابجایی، سرمایه و استعدادها در تعداد نسبتا محدودی از حوزه‌های قضایی متمرکز می‌شوند که ثبات سیاست‌ها و چارچوب‌های قانونی قدرتمندی ارائه می‌دهند. در صدر این فهرست، امارات متحده عربی قرار دارد. مشاوران ثروت به‌طور مداوم از این کشور به عنوان بزرگترین بهره‌بردار از روند کنونی یاد می‌کنند.

نبود مالیات بر درآمد اشخاص، نبود مالیات بر ثروت و عایدی سرمایه و چارچوب منعطف ویزای طلایی، امارات را به قطب اصلی جابجایی ثروتمندان تبدیل کرده است. برنامه‌ ویزای طلایی به اتباع خارجی امکان می‌دهد در ازای انجام سرمایه‌گذاری‌های واجد شرایط (معمولا در املاک، اوراق قرضه دولتی یا کسب‌وکارهای محلی)، اقامت بلندمدت و در برخی موارد مسیری برای دریافت شهروندی به دست آورند.

دومینیک ولک، رئیس گروه مشتریان خصوصی در شرکت مشاوره مهاجرت سرمایه‌گذاری «هنلی اند پارتنرز» (Henley and Partners)، در این باره می‌گوید: «واضح است که امارات متحده عربی همچون آهن‌ربایی برای خانواده‌های ثروتمند عمل می‌کند.» برآوردهای این شرکت نشان می‌دهد که امارات در سال گذشته میلادی ورود ۹ هزار و 800 میلیونر را تجربه کرده است که بالاترین رقم در میان تمام کشورهای جهان محسوب می‌شود.

همچنین اروپا هم از طریق برنامه‌های ویزای طلایی در کشورهایی مانند پرتغال و یونان، مقصدی جذاب باقی مانده است. در همین حال، ایتالیا، موناکو و سوئیس خانواده‌هایی را به خود جذب می‌کنند که به دنبال ثبات بلندمدت و اطمینان در زمینه قوانین مالیاتی هستند. سنگاپور نیز به‌ویژه برای خانواده‌هایی که ثبات نظارتی و زیرساخت‌های مالی مستحکم را در اولویت قرار می‌دهند، مکانی جذاب محسوب می‌شود، هرچند کارشناسان می‌گویند آستانه‌های ورودی بالاتر در این کشور، دسترسی به آن را محدودتر کرده است.

فراتر از مقاصد همیشگی، بازیگران جدیدی نیز در حال جلب توجه هستند. برنامه «اقامت ممتاز» (Premium Residency) عربستان سعودی از زمان شروع در سال ۲۰۲۴، بیش از ۸ هزار مجوز برای ثروتمندان صادر کرده است. در همین حال، برنامه‌های شهروندی کشورهای حوزه کارائیب مانند آنتیگوا و باربودا، گرنادا و سنت کیتس و نویس، به‌طور فزاینده‌ای به عنوان مکمل‌هایی راهبردی در کنار استراتژی‌های اقامت اروپایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

همچنین بر اساس گزارش «مهاجرت ثروت خصوصی هنلی ۲۰۲۵» (Henley Private Wealth Migration Report 2025)، پیش‌بینی می‌شد که در سال 2025 حدود ۱۴۲ هزار میلیونر در سطح جهان جابجا شوند و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۲۰۲۶ نیز افزایش یابد.

بر اساس این گزارش، امارات متحده عربی بیشترین ورود خالص میلیونرها را تجربه خواهد کرد، در حالی که بریتانیا رکورددار بیشترین خروج خالص میلیونر‌ها خواهد بود. چین از نظر تعداد میلیونرهای خارج‌شده در رتبه دوم قرار دارد و پس از آن هند و کره جنوبی جای گرفتند.

مشاوران ثروت تاکید می‌کنند: «آنچه در پایان روز واضح است، این است که مهاجرت ثروت خصوصی دیگر یک پدیده حاشیه‌ای نیست». روند کلی روشن است: جابجایی فرامرزی ثروت دیگر یک پدیده نادر نیست، بلکه به یک استراتژی اصلی برای ثروتمندترین خانواده‌های جهان تبدیل شده است که به دنبال امنیت و ثبات بلندمدت هستند.