فرونشست تهران؛ شهری که آرام آرام فرو می‌رود
۳۱ سانتی‌متر در سال؛ این عدد مربوط به نرخ فرونشست در منطقه ۱۸ تهران است. سازمان نقشه‌برداری کشور می‌گوید زمین در جنوب غرب پایتخت با سرعتی بی‌سابقه در حال نشست است؛ وضعیتی که کارشناسان آن را «وحشتناک» توصیف می‌کنند.
اگر امروز در خیابان‌های منطقه ۱۸ قدم بزنید، ترک‌های عمیق روی دیوار خانه‌ها و شکاف‌هایی در زمین، نشانه‌های هشداردهنده‌ای است که هر روز بیشتر می‌شوند. محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورا امروز در نشستی خبری ابراز امیدوار کرده با اجرای طرح‌های احیای آبخوان‌ها «طی ۱۰ سال فرونشست به صفر برسد» و سه سال بعد آب دوباره به چاه‌ها بازگردد. او گفته است :چه بخواهیم و چه نخواهیم تعدادی از آبخوان‌ها و ذخایر آب شرب را از دست داده‌ایم. امروز اگر ۴۰ تا ۵۰ متر هم زمین را حفر کنیم به آب نمی‌رسیم.
در منطقه ۱۸، نرخ فرونشست سالانه به ۳۱ سانتی‌متر رسیده است.در کل استان تهران، ۱۱ درصد از مساحت در پهنه فرونشست قرار دارد؛ جمعیتی بیش از دو میلیون نفر در معرض خطر مستقیم هستند.در ورامین و جنوب‌غرب تهران، نشست زمین تا ۲۵ سانتی‌متر در سال نیز گزارش شده است.
اما برای کند شدن روند فرونشست زمین نهادهای مسئول چه کرده اند؟ مسعود مجرب، مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان، در صد‌و‌بیست‌و‌هفتمین نشست تخصصی پژوهشکده سوانح طبیعی گفته ما دلایل فرونشست را می‌دانیم اما هیچ اقدام ریشه‌ای نکرده‌ایم. طبیعت حالا در حال انتقام گرفتن است. او تأکید کرده که انتقال آب یا پروژه‌هایی مثل آب‌های ژرف، بدون برنامه‌ریزی، بحران‌های تازه‌ای می‌سازد.
رضا شهبازی از سازمان زمین‌شناسی هم در این نشست یادآوری کرد از دهه ۸۰ هشدار داده بودیم؛ حتی آن زمان نقشه‌های ریسک منتشر شد. اما آنچه از دست دادیم زمان بود. او گفت که امروز برای جبران فرونشست در محیط شهری «کاری نمی‌توان کرد؛ فقط باید امیدوار باشیم دامنه گسترش بیش از این نشود.
مدتی پیش حسین ظفری، سخنگوی مدیریت بحران کشور هم اعلام کرد: ۲۵۴ دشت ایران با پدیده فرونشست درگیرند و «اغلب استان‌ها» آثار آن را تجربه می‌کنند. او هشدار داد: «تهران، کرمان و خراسان رضوی در صدر خطر قرار دارند.»
از یک‌سو وعده‌های امیدبخش برای کاهش فرونشست تا صفر، و از سوی دیگر واقعیت‌های علمی که می‌گویند «زمین فرصت جبران ندارد». تهران امروز روی شکاف‌هایی ایستاده که آرام و بی‌صدا در حال گسترش‌اند.