فرونشست ایران ۱۰ برابر شد؛ دشت‌ها به هم رسیدند
گستره فرونشست زمین در ایران طی حدود هشت سال ۱۰ برابر شده و حالا پهنه‌هایی که پیش‌تر به‌صورت لکه‌های جدا از هم دیده می‌شدند، در برخی مناطق به یکدیگر پیوسته‌اند؛ تصویری تازه از یکی از جدی‌ترین مخاطرات سرزمینی کشور که در نسخه جدید اطلس مخاطرات طبیعی ایران ثبت شده است.
به گزارش آتیه‌آنلاین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور نسخه جدید اطلس مخاطرات طبیعی ایران را با تمرکز بر پنج محور «زمین‌لرزه و گسل‌های لرزه‌زا»، «فرونشست»، «گردوغبار»، «سیلاب» و «کارست» به‌روزرسانی کرده است. این اطلس قرار است تصویری دقیق‌تر از وضعیت مخاطرات طبیعی در استان‌های مختلف کشور در اختیار متخصصان، تصمیم‌گیران و حتی عموم مردم قرار دهد.
فرونشست از ۱۰ هزار به ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع رسید
یکی از مهم‌ترین یافته‌های نسخه جدید اطلس، افزایش چشمگیر گستره فرونشست در کشور است. بر اساس داده‌های ارائه‌شده از سوی معاون زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی، در اواسط دهه ۱۳۹۰ حدود ۱۰ هزار کیلومتر مربع از دشت‌های کشور درگیر فرونشست بود، اما این رقم در ادامه به حدود ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع رسیده است؛ یعنی گستره این پدیده در مقایسه با سال ۱۳۹۵ حدود ۱۰ برابر شده است.
اما نگرانی فقط افزایش وسعت نیست. بررسی‌های جدید نشان می‌دهد پهنه‌های فرونشستی در بسیاری از مناطق دیگر مانند گذشته جدا از یکدیگر نیستند و فاصله میان آنها در حال از بین رفتن است. به این ترتیب، در بخش‌هایی از کشور با پهنه‌های پیوسته و یکپارچه فرونشست مواجهیم؛ وضعیتی که با افزایش فشار بر منابع آب زیرزمینی ارتباط دارد.
اصفهان، تهران و کرمان در خط مقدم فرونشست
استان‌های اصفهان، کرمان، تهران، البرز و قزوین از جمله مناطق مهم درگیر فرونشست معرفی شده‌اند. شهرهای اصفهان، کرمان و تهران و همچنین دشت جنوب‌غربی پایتخت از مهم‌ترین پهنه‌های در معرض این پدیده هستند. در خراسان رضوی نیز، به‌ویژه در شمال مشهد، گسترش فرونشست به سمت محدوده‌های شهری مشاهده شده است.
در اطراف دریاچه ارومیه نیز حدود ۸۵۰۰ تا ۹ هزار کیلومتر مربع از دشت‌های پیرامونی درگیر فرونشست اعلام شده است؛ رقمی که با توجه به وسعت حدود پنج هزار کیلومتر مربعی خود دریاچه، ابعاد قابل توجه این بحران را نشان می‌دهد.
سیلاب می‌آید، اما آبخوان‌ها سیراب نمی‌شوند
اطلس جدید تنها به فرونشست محدود نیست. در بخش سیلاب، رخدادهای حدود دو دهه گذشته بررسی و آبراهه‌ها، رودخانه‌ها و پهنه‌های مستعد آبگرفتگی مشخص شده‌اند. در عین حال، بررسی سیلاب‌های شدید سال ۱۳۹۸ نشان داده است که در برخی دشت‌ها، با وجود حجم بالای بارش و سیلاب، تغذیه آبخوان‌ها به میزان مورد انتظار اتفاق نیفتاده است.
کارشناسان زمین‌شناسی بر همین اساس بر ضرورت تقویت آبخیزداری، آبخوان‌داری و پخش سیلاب تأکید دارند. به‌ویژه در استان‌هایی مانند سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان، بخشی از آب حاصل از بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت می‌تواند به جای خروج سریع به سمت دریا، برای تغذیه آبخوان‌ها و احیای تالاب‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
اطلس جدید همچنین اطلاعات مربوط به گسل‌های لرزه‌زا، کانون‌های گردوغبار و مخاطرات کارستی را به‌روزرسانی کرده و قرار است با اضافه شدن داده‌های سال‌های آینده، امکان مقایسه روند تغییرات مخاطرات طبیعی کشور در دوره‌های زمانی مختلف فراهم شود.