فقر، آسیبپذیری در برابر آلودگی هوا، سرما و گرما را افزایش میدهد
دو مطالعه جدید نشان میدهد جمعیتهای فقیرتر اروپا به خاطر آلودگی هوا و دمای شدید بیشتر میمیرند. اگرچه مطالعه یافتهها در اروپا را تایید میکند، اما امکان تسری نتایج به سایر نقاط دور از ذهن نیست.
دو مطالعه جدید به سرپرستی «موسسه بهداشت جهانی بارسلونا» (ISGlobal) نشان میدهد که جمعیتهای فقیرتر در اروپا با خطر مرگ بیشتری در ارتباط با آلودگی هوا و دماهای شدید (سرما و گرما) مواجه هستند. هر دو مطالعه از دادههای پروژه «EARLY-ADAPT» استفاده کردهاند که چگونگی تاثیر مشترک عوامل محیطی و اقتصادی-اجتماعی بر روندهای اخیر سلامت عمومی را تحلیل میکند. شاخصهای مورد بررسی شامل مرگومیر انسانی، بستریهای بیمارستانی، تصادفات محل کار و سلامت مادران و کودکان است.
آلودگی همه را به یک اندازه تحت تاثیر قرار نمیدهد
اولین مطالعه که در مجله «Nature Medicine» منتشر شده و توسط «موسسه بهداشت جهانی بارسلونا» با همکاری «مرکز ملی ابررایانش بارسلونا» (BSC-CNS) انجام شده است، از تکنیکهای یادگیری ماشین برای ساخت مدلهای همهگیرشناسی استفاده کرد. نتایج این مطالعه نشان میدهد چگونه خطر مرگ ناشی از آلودگی هوا در بین جمعیتهای مختلف متفاوت است.
برای این کار، تیم تحقیق از دادههای قبلی شامل ۶۵۳ منطقه در ۳۱ کشور اروپایی بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹ استفاده کرده و مجموعا ۸۸.۸ میلیون مرگ را تحلیل نمودند. این دادهها با شاخصهای اقتصادی-اجتماعی منطقهای و سطوح روزانه آلودگی هوا به ویژه ذرات معلق با قطر کمتر از ۲.۵ و ۱۰ میکرون، دیاکسید نیتروژن و سطح ازن هشت ساعته تطبیق داده شد.
«ژاویو چن»، پژوهشگر «موسسه بهداشت جهانی بارسلونا» و نویسنده اول مطالعه، میگوید: «تعیین کمی خطرات مرگ قابل انتساب به آلودگی هوا در هر منطقه و دوره زمانی میتواند به ما کمک کند تا جمعیتهای آسیبپذیر را با دقت بیشتری شناسایی کنیم.»
نتایج نشان میدهد که مناطقی با تولید ناخالص داخلی بالاتر، نرخ مرگومیر پایینتر، امید به زندگی طولانیتر و خطر مرگ کمتری در ارتباط با آلودگی هوا دارند. تیم تحقیق همچنین بررسی کرد که این خطر در طول دوره مطالعه چگونه تغییر کرده است و دریافت که مناطق ثروتمندتر کاهش خطر مرتبط با آلودگی هوا را تجربه کردهاند. البته این در حالی است که مناطق فقیرتر یا آنهایی که امید به زندگی پایینتری دارند، بهبود اندکی نشان داده یا در برخی موارد حتی افزایش جزئی در خطر را تجربه کردند.
نقش انرژی تجدیدپذیر
تیم تحقیق همچنین مصرف انرژی تجدیدپذیر را در تحلیل خود گنجاند و دریافت که در طول دوره مطالعه، افزایش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر با سطوح پایینتر آلودگی هوا و در نتیجه کاهش مرگومیر مرتبط با آن همراه بود.
به طور مشخص، استفاده بیشتر از انرژی تجدیدپذیر با کاهش قابلتوجه در چندین نوع از آلایندههای هوا و مرگ قابل انتساب به آنها مرتبط بود. این مطالعه تخمین میزند که ذرات با قطر ۲.۵ میکرون به میزان ۱۵ درصد و مرگ مرتبط با آن ۱۲ درصد کاهش یافته است. همچنین ذرات با قطر ۱۰ میکرون به میزان ۵۴ درصد و مرگ قابل انتساب به آن ۵۲ درصد کاهش داشته است. در مورد دیاکسید نیتروژن، هر دوی سطح آلودگی و مرگ مرتبط با آن ۲۰ درصد کاهش یافت.
با این حال، پذیرش انرژی تجدیدپذیر در سراسر اروپا یکسان نبوده است. مناطق جنوبی و شرقی هنوز بیشتر به سوختهای فسیلی متکی هستند، در حالی که کشورهای شمالی با منابع بیشتر توانستهاند انرژی تجدیدپذیر را سریعتر گسترش دهند. این وضعیت، کشورهایی را که از انرژی تجدیدپذیر کمتری استفاده میکنند، در برابر خطرات مرتبط با آلودگی هوا آسیبپذیرتر میکند.
علاوه بر این، پذیرش انرژی تجدیدپذیر نه تنها به کاهش انتشار گازهای گلخانهای کمک میکند، بلکه اغلب بخشی از دگرگونیهای گستردهتر به سوی محیطهای شهری پایدارتر است: حملونقل عمومی بهتر، فضاهای سبز بیشتر، شهرهای قابل پیادهروی، فناوریهای پاک و مقررات سختگیرانهتر زیستمحیطی. به گفته این مطالعه، این اقدامات میتواند آسیبپذیری جوامع را در برابر اثرات بهداشتی آلودگی هوا کاهش دهد.
سرما و گرما: آسیبپذیری نابرابر
مطالعه دوم که در مجله «Nature Health» منتشر شد، چندین مدل برای ارتباط عوامل اقتصادی-اجتماعی در مناطق اروپایی با مرگ و میر مرتبط با دماهای شدید (هم گرما و هم سرما) را طراحی کرد.
محققان دادههای روزانه مرگ و میر را از ۶۵۴ منطقه در ۳۲ کشور اروپایی موجود در پایگاه داده EARLY-ADAPT به دست آوردند که به آنها امکان مطالعه بیش از ۱۶۱ میلیون مرگ ثبتشده بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ را داد.
«جوآن بالستر» (Joan Ballester)، پژوهشگر پروژه EARLY-ADAPT و هماهنگکننده مطالعه اخیر، دراینباره گفت: «از آنجا که تغییر اقلیم همه جمعیتها را به طور یکسان تحت تاثیر قرار نمیدهد، یافتههای ما میتواند به ارزیابی و تقویت نحوه گنجاندن عوامل اقتصادی-اجتماعی در سیاستهای سازگاری کمک کند.
برای تعیین کمّی وزن نابرابریها، تیم دو سناریوی فرضی را مقایسه کرد: سناریویی که در آن همه مناطق شرایط اقتصادی-اجتماعی مطلوب داشتند و سناریوی دیگری که در آن همه مناطق در انتهای طیف (کمترین مطلوبیت) قرار داشتند. نتایج نشان میدهد که عواملی مانند نابرابری اقتصادی، محرومیت مادی-اجتماعی و دشواری در گرم نگه داشتن خانهها میتواند آسیبپذیری در برابر دماهای شدید را افزایش دهد.
با این حال، این آسیبپذیری در همه جا به یک شکل نیست. در حالی که نابرابرترین مناطق به طور خاص تحت تاثیر سرما قرار میگیرند، احتمالا به دلیل اثر «جزیره حرارتی شهری» (urban heat island effect)، مناطق ثروتمندتر و شهریتر در طول دورههای گرما با خطر بالاتری مواجه هستند.
به سوی سیاستهای عادلانهتر زیستمحیطی
این دو مطالعه با هم نشان میدهند که وضعیت اقتصادی-اجتماعی مناطق اروپایی بر مرگ و میر مرتبط با آلودگی هوا و قرار گرفتن در معرض دماهای شدید تاثیر میگذارد. اگرچه دادهها از کشورهای اروپایی به دست آمدهاند، اما یافتهها به واقعیتی اشاره دارند که احتمالا در سایر نقاط جهان نیز مشترک است.
به طور کلی، هر دو مطالعه بر نیاز به گنجاندن دیدگاه برابری در سیاستهای زیستمحیطی و سلامت عمومی تاکید میکنند. «کارلوس پرز گارسیا-پاندو» (Carlos Pérez García-Pando)، استاد برنامه ICREA و AXA در مرکز ملی ابررایانش بارسلونا، میگوید: «نیاز فوری به گسترش پایش محیطی و بهداشتی برای شناسایی نابرابریها، راهنمایی استراتژیهای عادلانه و اطمینان از این وجود دارد که منابع همانهایی میرسد که بیشتر به آن نیاز دارند،.»
منبع: ellipse.prbb.org