اضطراب، تنهایی و تجربه‌های تلخ گذشته احتمال گرایش به اعتیاد را افزایش می‌دهند

به گزارش آتیه آنلاین، به گفته یک روانشناس، اضطراب، افسردگی، تجربه‌های تلخ گذشته، تنهایی، تکانشگری و فشار دوستان از جمله عواملی هستند که می‌توانند احتمال گرایش افراد به مصرف مواد مخدر را افزایش دهند. با این حال، وجود این عوامل به معنای اعتیاد قطعی نیست و حمایت خانواده، روابط سالم اجتماعی و یادگیری روش‌های صحیح کنترل استرس می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از اعتیاد داشته باشد.

به گزارش ایسنا، مهدی محمدی، روانشناس، با اشاره به تفاوت افراد از نظر آسیب‌پذیری روانی در برابر مصرف مواد مخدر گفت: مغز، شخصیت و شرایط زندگی افراد با یکدیگر متفاوت است و آسیب‌پذیری بیشتر به معنای ضعف شخصیتی نیست. برخی افراد برای کاهش اضطراب، افسردگی یا فشار روانی به مصرف مواد روی می‌آورند؛ زیرا ممکن است برای مدتی کوتاه احساس بهتری داشته باشند و همین تجربه به تکرار مصرف منجر شود.

تجربه‌های تلخ گذشته و ناتوانی در کنترل احساسات

محمدی افزود: تجربه‌های دردناکی مانند خشونت، آزار، فقدان، طلاق، مشکلات شدید والدین و تحقیر طولانی‌مدت می‌تواند حساسیت روانی افراد را افزایش دهد. همچنین افرادی که در کنترل خشم، تنهایی و ناراحتی مشکل دارند و روش‌های سالم آرام کردن خود را نمی‌شناسند، ممکن است بیشتر در معرض خطر قرار بگیرند.

به گفته این روانشناس، تکانشگری و ریسک‌پذیری نیز از عوامل مؤثر است. افراد تکانشگر ممکن است پیش از فکر کردن به پیامدها اقدام کنند و بیشتر به دنبال تجربه‌های هیجان‌انگیز باشند. احساس تنهایی و تعلق نداشتن به دیگران نیز می‌تواند فرد را به سمت جمع‌های مصرف‌کننده یا راه‌هایی برای فرار موقت از ناراحتی سوق دهد.

سابقه خانوادگی و شروع مصرف در نوجوانی

این روانشناس سابقه خانوادگی اعتیاد، حضور فرد مصرف‌کننده در اطرافیان و برخی ویژگی‌های زیستی و ژنتیکی را از دیگر عوامل مؤثر دانست. او تأکید کرد شروع مصرف در سن پایین اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مغز نوجوانان، به‌خصوص بخش‌های مرتبط با تصمیم‌گیری و کنترل رفتار، هنوز در حال رشد است و مصرف زودهنگام مواد مخدر می‌تواند خطر بیشتری به همراه داشته باشد.

محمدی توضیح داد که ترکیب فشار روانی، ناآگاهی از راه‌های سالم مقابله با آن و دسترسی به مواد مخدر می‌تواند احتمال وابستگی را افزایش دهد؛ با این حال، هیچ‌یک از این عوامل به‌تنهایی به معنای اعتیاد قطعی نیست.

نقش دوستان و خانواده در پیشگیری از اعتیاد

به گفته محمدی، دوستان و خانواده می‌توانند هم زمینه مصرف را فراهم کنند و هم مانعی در برابر آن باشند. در جمع‌هایی که مصرف مواد عادی تلقی می‌شود، فشارهایی مانند پیشنهاد امتحان کردن مواد و مشاهده مصرف دیگران ممکن است ترس فرد را کاهش دهد و دسترسی به مواد را آسان‌تر کند.

در مقابل، دوستان سالم می‌توانند فرد را به ورزش، تفریح سالم و فعالیت‌های اجتماعی تشویق کنند و هنگام مواجهه با فشار روانی از او حمایت کنند. خانواده نیز در صورت وجود خشونت، تحقیر، بی‌توجهی یا مصرف مواد، ممکن است فشار روانی فرد را افزایش دهد؛ اما محیط خانوادگی همراه با احترام، شنیده شدن و حمایت می‌تواند نقش محافظتی داشته باشد.

این روانشناس تأکید کرد حمایت خانواده به معنای کنترل دائمی یا سرزنش نیست. برخوردهای شدید و تحقیرآمیز ممکن است به پنهان‌کاری بیشتر منجر شود؛ درحالی‌که گفت‌وگوی همدلانه و بیان نگرانی همراه با پیشنهاد کمک، امکان تعامل را افزایش می‌دهد.

محمدی در پایان، حمایت خانواده و دوستان سالم، درمان مشکلات روانی، ورزش، سبک زندگی سالم، ارتباطات اجتماعی مثبت و یادگیری روش‌های کنترل استرس را از راهکارهای مهم پیشگیری از شروع یا تداوم مصرف مواد مخدر دانست.