اضطراب «شاد» در شرایط جنگی

دولت، بار آموزش را از روی دوش خود برداشت

تجربه استفاده از شاد و آموزش مجازی در یک ماه گذشته سخت بوده. هم برای دانش‌آموزان مدارس دولتی، هم غیرانتفاعی و هم آنها که در مدارس home school درس می‌خواندند. وضعیت اما برای بچه‌های مدارس دولتی سخت‌تر است. آنها الزام استفاده از شبکه شاد را دارند، شبکه‌ای بدون زیرساخت‌های لازم، کند و ناتوان. آن هم در شرایطی که وضعیت اینترنت داخلی نابسامان است و چهل روز است ارتباطات بین‌المللی قطع شده.

زهره، قطعی اینترنت را یکی از اضطراب‌های سه فرزندش می‌داند. او یک دختر کلاس دومی، یک دختر کلاس ششمی و یک فرزند کلاس هشتمی دارد: «آموزش بچه‌ها رها شد، درحالی‌که مدام آموزش و پرورش می‌گوید آموزش در حال انجام است. اما آنها فقط می‌خواهند این مسئولیت را از روی دوش خود بردارند، وگرنه چه آموزشی؟ با چه زیرساختی؟ آن هم برای بچه‌هایی که در دوران اینترنت به دنیا آمده‌اند و حالا یکی دیگر از اضطراب‌های هر روزه آنها نبودن اینترنت است.»

او از روز نخست جنگ یعنی نهم اسفند ماه ۱۴۰۴ گله دارد، از برخوردهای غیرحرفه‌ای کادر مدرسه در مواجهه با بحران جنگ و دانش‌آموزان: «صدای نخستین انفجار که آمد، مدرسه به هم ریخت، بچه‌ها را نتوانستند ذره‌ای آرام کنند. وقتی به مدرسه رسیدم صحرای محشر بود. این‌بار بچه‌ها برعکس جنگ ۱۲ روزه کاملا در جریان قرار گرفتند و آن‌چنان ترسیده بودند که نتوانستیم آرامشان کنیم و تهران را ترک کردیم.» هیچکس تصویری از جنگ پیش‌رو نداشت، اینکه چند روز ادامه خواهد داشت و به همین دلیل بسیاری فقط وسایل ضروری خود را بردند: «بعد از تعطیلی هفت روزه، در اسفند مدارس مجازی باز شد اما با چه وضعیتی؟ به خاطر شرایط اقتصادی در سال‌های اخیر مجبور شدیم بچه‌ها را از مدارس غیرانتفاعی به دولتی بیاوریم. در زمان کرونا که آموزش مجازی بود در مدرسه غیرانتفاعی بودند و آنجا از سکوهای دیگری هم استفاده می‌شد اما در مدارس دولتی فقط می‌گویند از شاد باید استفاده شود. بعد از خلاءهای زیاد این اپلیکیشن، معلم‌ها دروس را در «بله» ارسال می‌کنند اما باز هم همه باید در شاد تکالیف را بارگذاری کنند. این وضعیت اضطراب مضاعف به بچه‌ها داده. آنها را با فضایی مواجهه کرده که می‌گویند اگر نشد، نشد. یعنی بی‌مسئولیتی را در آنها بیدار کرده.»

زهره می‌گوید کل بار آموزشی بر دوش والدین است و آموزش و پرورش به راحتی این بار را از دوش خود برداشته، آن هم در بحرانی مثل جنگ: «آموزش تبدیل شده به ارسال جزوه‌های پی‌دی‌اف. نه تعاملی در جریان است، نه از روش‌های مختلف تدریس استفاده می‌شود. فرآیند آموزش به ماکتی فانتزی بدل شده که هم دانش‌آموزان و هم معلمان را کلافه کرده است. زیرساخت فراهم نیست، پهنای باند جواب نمی‌دهد و زمان آموزش محدود است اما مدام با افتخار می‌گویند آموزش تعلیق نشده است.»

به گفته او هر پایه تحصیلی با مشکلات خود روبه‌رو است. بچه‌های دبستانی که بسیاری از آموزش‌هایشان بر پایه کاردستی و ساختنی بود حالا دیگر از آن محرومند، بچه‌های پایه بالاتر درس‌های سخت‌تری دارند و آموزش عمیقی در کار نیست و در این میان باید برای امتحانات هم آماده شوند: «بچه ها رها شده‌اند و سیستم رسمی می‌خواهد چک‌لیستی از فعالیت‌هایش پر کند، نه آنکه آموزش و وضعیت روان بچه‌ها برایش مهم باشد.»

بچه‌ها به حال خود رها شده‌اند

رعنا، هفته نخست جنگ به شمال کشور رفت. او کلاس اول دبستان است و حالا اصلی‌ترین نگرانی‌اش جدایی از مدرسه و دوستانش: «خیلی ترسیدم. بیشترین ترسم روزی بود که در شاد با سختی زیاد دوست‌هایم را دیدم. بعد صدای انفجار و فریاد دوست‌هایم را شنیدم و همه چیز قطع شد.» یکی از انفجارها در هفته سوم اسفند باعث شد او ساعت‌ها از ترس از دست دادن دوستان، مدرسه و معلمش گریه کند و حالا تنها امیدش باز شدن مدرسه است: «خیلی مدرسه را دوست دارم. درسمان به تشدید رسیده بود که این‌طوری شد. جنگ کی تمام می‌شود؟» سوال بسیاری از بچه‌ها همین است. آنها می‌خواهند پایان جنگ را ببیند و از شاد و آموزش مجازی خسته‌اند: «خیلی وصل شدن سخت است، هر روز دلم می‌خواهد گریه کنم چون صدایم به معلمم نمی‌رسد.»

محیا، مادر او هم در روزهای گذشته از اتصال‌های نصفه و نیمه اپلیکیشن‌ها خسته بوده و بعضی روزها هیچ اتصالی برقرار نشده و در نتیجه کلاسی هم برگزار نشده است: «اینترنت ضعیف است، بستر شاد برای کار فراهم نیست. ما چون در مدرسه غیرانتفاعی هستیم کلاس‌ها در «بله» برگزار می‌شود. همان هم با استرس و سختی زیاد است، اما از شاد بهتر است. این احجاف زیادی در حق بچه‌های مدارس دولتی است، چرا باید در این شرایط باید مجبور به استفاده از اپلیکیشنی ناکارآمد باشند.»

او می‌گوید در روزهای اخیر علاوه بر بله از اپلیکشینی به نام «الوکام» هم استفاده کرده‌اند که از شاد و بله بهتر بوده: «فقط یک روز کلاس آنجا برگزار شد و بعد دوباره برگشتیم به همین اپ‌ها. این بچه‌ها هیچ چیز از مدرسه نفهمیدند. کل سال بخاطر آلودگی هوا و بحران انرژی تعطیل بودند و این هم از وضع فعلی.» محیا هم مانند زهره از بار سنگین آموزش بر دوش والدین می‌گوید. از اینکه خودشان مجبورند درس‌ها را به بچه‌ها یاد دهند و ارتباط بچه‌ها با معلم و کلاس مختل شده است: «در مدرسه غیرانتفاعی هزینه‌های بسیاری بابت کلاس‌های جانبی پرداخت کردیم، آن هم در این اوضاع اقتصادی. اما این کلاس‌ها برگزار نمی‌شوند، پول آنها هم به ما برگردانده نمی‌شود و این نهایت بی‌انصافی است. بچه‌ها هیچ آموزش منسجم و درستی ندارند و به حال خود رها شده‌اند.»