اضطراب و افت تحصیلی؛ مرز خطر استرس در دانشآموزان و دانشجویان
وقتی استرس از حد معمول فراتر میرود و شب بیداریها، افت تمرکز و رها شدن درسها به بخشی از زندگی دانشآموزان و دانشجویان تبدیل میشود، دیگر نمیتوان آن را صرفاً واکنش طبیعی به بحران دانست؛ به گفته کارشناسان سلامت روان، این نقطه همان مرز خطر است که در آن مراجعه به مراکز تخصصی و دریافت مشاوره روانشناختی ضروری میشود تا از عمیقتر شدن آسیبهای روانی جلوگیری شود.
«اگر اضطراب و استرس در کودکان و نوجوانان به حدی برسد که خواب، تمرکز و حتی مطالعه آنها مختل شود، این زنگ خطر است و باید جدی گرفته شود.» این جمله را سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در توضیح وضعیت روانی افراد در شرایط بحرانی مطرح میکند؛ وضعیتی که به گفته او، بخشی طبیعی از واکنش انسان به بحران است، اما در برخی موارد میتواند به اختلال جدی تبدیل شود.
روزهایی که اخبار بحران و تنشهای بیرونی با سرعت در حال انتشار است، بسیاری از خانوادهها با تغییرات رفتاری فرزندان خود روبهرو شدهاند؛ کودکانی که شبها دیر به خواب میروند، نوجوانانی که تمرکز درسی خود را از دست دادهاند و دانشجویانی که حتی توان ادامه مطالعه روزانه را ندارند.
در چنین شرایطی، نگرانی والدین بیشتر میشود؛ اما به گفته کارشناسان حوزه سلامت روان، این نشانهها اگر تداوم پیدا کند، دیگر صرفاً «واکنش طبیعی به استرس» نیست و نیاز به مداخله تخصصی دارد.
هشدار متخصصان؛ چه زمانی باید به درمانگر مراجعه کرد؟
سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تأکید میکند:زمانی که اضطراب به جایی برسد که خواب، تمرکز، یا روند تحصیلی دانشآموز و دانشجو مختل شود، مراجعه به تیم درمانگر ضروری است.
او توضیح میدهد که بهترین مسیر برای دریافت خدمات، مراجعه به «مراکز خدمات جامع سلامت» در نزدیکی محل سکونت است؛ مراکزی که با حضور پزشک خانواده و روانشناس فعالیت میکنند و میتوانند از طریق مشاورههای اولیه و در صورت نیاز ارجاع به سطوح تخصصیتر، روند کنترل استرس را مدیریت کنند.
در تحلیل وضعیت روانی افراد در زمان بحران، یک نکته کلیدی وجود دارد:اضطراب و استرس در شرایط خاص، واکنشی طبیعی و قابل انتظار است. اما زمانی که این واکنش از کنترل خارج شود، میتواند بر عملکرد روزمره افراد اثر مستقیم بگذارد.
به گفته این مقام دانشگاهی، مداخله زودهنگام نقش مهمی در جلوگیری از تشدید مشکلات روانی دارد؛ بهویژه در گروههای حساس مانند دانشآموزان و دانشجویان که فشارهای تحصیلی نیز به این وضعیت اضافه میشود.
راهکارهای ساده اما مؤثر برای کنترل استرس
در کنار مراجعه تخصصی، رعایت چند اصل ساده میتواند به کاهش فشار روانی کمک کند.
از جمله مهمترین توصیهها ؛تنظیم برنامه منظم برای خواب و بیداری،رعایت الگوی تغذیه مناسب،انجام فعالیت بدنی و ورزش ومحدود کردن زمان پیگیری اخبار و جلوگیری از مصرف بیوقفه اطلاعات است.
این توصیهها به گفته کارشناسان، به بازگشت تعادل ذهنی و کاهش تنشهای روزمره کمک میکند.