دستورالعمل‌های جهانی درباره چاقی کودکان و نوجوانان
سازمان جهانی بهداشت نخستین دستورالعمل‌های جهانی خود برای مقابله با افزایش چشمگیر چاقی در میان کودکان و نوجوانان را منتشر کرد.
بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۷۰ میلیون کودک و نوجوان ۵ تا ۱۹ ساله در جهان با چاقی زندگی می‌کردند. از این تعداد، ۷۰ میلیون نفر کودک ۵ تا ۹ ساله و ۱۰۰ میلیون نفر نوجوان ۱۰ تا ۱۹ ساله بودند. شیوع چاقی در این گروه سنی از سال ۱۹۹۰ چهار برابر شده و از ۲ درصد به ۸ درصد رسیده است.
چاقی بیماری مزمن و عودکننده‌ای است که با مراقبت موثر می‌توان آن را مدیریت کرد. پیامدهای آن ممکن است از سال‌های نخست زندگی آغاز شود و خطر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر، از جمله دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش دهد. کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی همچنین ممکن است با انگ اجتماعی، تبعیض و قلدری روبه‌رو شوند. پیشگیری و مدیریت چاقی برای حفاظت از سلامت جسمی و روانی آنان و حمایت از رشد سالم، آموزش، رفاه اجتماعی و کیفیت زندگی ضروری است.
تاکید بر تغذیه، فعالیت بدنی و تغییر رفتار
سازمان جهانی بهداشت برای کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی، مداخلات ساختاریافته در زمینه تغذیه، فعالیت بدنی و تغییر رفتار را قویا توصیه می‌کند. این مداخلات می‌توانند به‌صورت فردی یا در قالب برنامه‌ای چندوجهی ارائه شوند. استفاده از مداخلات سلامت دیجیتال هم با این شرط توصیه شده است که والدین یا مراقبان بر آن نظارت داشته باشند.
این سازمان استفاده از دارو درمانی، جراحی چاقی (که با تغییر معده یا دستگاه گوارش به کاهش وزن کمک می‌کند) و ابزارهای کاهش وزن را برای کودکان صفر تا ۹ ساله توصیه نمی‌کند.
برای نوجوانان ۱۰ تا ۱۹ ساله، استفاده از داروهای تاییدشده تنها زمانی قابل بررسی است که برنامه چندوجهی و تحت نظارت برای اصلاح سبک زندگی به نتایج مورد انتظار نرسیده باشد. جراحی چاقی هم فقط با رعایت شرایط سخت‌گیرانه و برای نوجوانان مبتلا به چاقی شدید قابل بررسی است.
«لوز ماریا دِ رگیل»، مدیر بخش تغذیه و ایمنی مواد غذایی سازمان جهانی بهداشت در این باره گفت: «اساس مراقبت از کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی، دارو یا جراحی نیست؛ بلکه دسترسی به حمایت جامع برای تغذیه سالم، فعالیت بدنی و تغییر پایدار رفتار است.» او افزود اولویت باید این باشد که همه کودکان و نوجوانان از سنین پایین به مراقبت باکیفیت و محیط‌های حمایت‌کننده دسترسی داشته باشند تا بتوانند به وزن سالم برسند و آن را حفظ کنند و زمینه سلامت و رفاه مادام‌العمرشان فراهم شود.
توجه هم‌زمان به سلامت روان
اگرچه سلامت روان محور اصلی این دستورالعمل‌ها نیست، توصیه‌ها بر اهمیت توجه هم‌زمان به وضعیت روانی کودکان و نوجوانان تاکید دارند. اضطراب، افسردگی، عزت‌نفس پایین و دشواری در تنظیم هیجان‌ها می‌توانند به رفتارهای غذایی ناسالم، کم‌تحرکی و کناره‌گیری اجتماعی منجر شوند. از سوی دیگر، انگ اجتماعی و قلدری علیه کودکان و نوجوانان مبتلا به چاقی ممکن است به سلامت عاطفی آنان آسیب برساند.
سازمان جهانی بهداشت از کارکنان حوزه سلامت می‌خواهد که چاقی و مشکلات سلامت روان را از مراحل اولیه و به‌طور هم‌زمان پیگیری کنند. این مراقبت‌ها باید فراگیر، متناسب با مرحله رشد فرد و همراه با مشارکت خانواده باشند.
دستورالعمل‌ها همچنین تاکید می‌کنند که مدیریت چاقی نباید تنها بر کاهش وزن متمرکز باشد، بلکه باید به بهبود سلامت، عملکرد و رفاه فرد هم کمک کند. مراقبت‌ها باید فردمحور، متناسب با سن و پاسخ‌گو به نیازهای هر کودک و خانواده او باشند و پیگیری بلندمدت و تداوم مراقبت را تضمین کنند.
لزوم سیاست‌های فراتر از درمان
سازمان جهانی بهداشت هشدار می‌دهد که درمان به‌تنهایی نمی‌تواند روند افزایش چاقی را معکوس کند. این سازمان همچنان خواستار اجرای سیاست‌هایی است که دسترسی به غذای سالم و فعالیت بدنی را آسان‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر کنند. این اقدامات می‌توانند شامل مقررات‌گذاری، سیاست‌های مالیاتی و مداخلات در حوزه‌های آموزش، برنامه‌ریزی شهری، حمل‌ونقل و حمایت اجتماعی باشند.
دستورالعمل‌های جدید، در کنار توصیه‌های پیشین این سازمان برای بزرگسالان، بخشی از رویکردی در سراسر دوره زندگی است که مدیریت و درمان چاقی را از کودکی و نوجوانی تا بزرگسالی در بر می‌گیرد. این توصیه‌ها همچنین در چارچوب برنامه گسترده‌تر سازمان جهانی بهداشت برای مقابله با همه‌گیری جهانی چاقی ارائه شده‌اند.
منبع: WHO