۵۴ درصد زنان تحصیلکرده در جستوجوی کار
با وجود اینکه دختران بیش از ۶۴ درصد متقاضیان ورود به دانشگاهها را تشکیل میدهند، شکاف جنسیتی در برخی رشتههای فنی و مهندسی همچنان پابرجاست و یک جمعیتشناس ریشه اصلی این تفاوت را نه در آموزش، بلکه در محدودیت بازار کار و رکود اقتصادی میداند.
به گزارش آتیه آنلاین، بیش از ۶۴ درصد متقاضیان ورود به دانشگاهها را دختران تشکیل میدهند و بیش از نیمی از دانشجویان نیز زن هستند؛ آماری که نشان میدهد در سالهای اخیر حضور زنان در آموزش عالی افزایش چشمگیری داشته است. با این حال، این برابری در همه رشتهها دیده نمیشود و در برخی حوزهها، بهویژه رشتههای فنی و مهندسی، شکاف جنسیتی همچنان قابل توجه است.
به گزارش ایسنا، زهرا بهروزآذر، معاون امور زنان و خانواده رئیسجمهوری، با اشاره به این وضعیت گفته است زنان در ورود به دانشگاهها سهم بالایی دارند، اما در رشتههایی مانند علوم کامپیوتر، برق و برخی رشتههای مهندسی حضور آنها کمتر است. به گفته او، باید بررسی شود چه باورها و عواملی باعث میشود برخی رشتهها همچنان مردانه تلقی شوند و دختران کمتر آنها را انتخاب کنند.
انتخاب رشته از دبیرستان آغاز میشود
شهلا کاظمیپور، جمعیتشناس و جامعهشناس، در تحلیل این وضعیت معتقد است تفاوت جنسیتی در انتخاب رشته از دوران دبیرستان آغاز میشود. به گفته او، دختران معمولاً کمتر به سمت رشته ریاضی میروند و یکی از دلایل مهم آن، آگاهی از محدودیتهای بازار کار رشتههای فنی و مهندسی است.
او میگوید دختران بیشتر به سمت علوم تجربی و علوم انسانی گرایش پیدا میکنند، در حالی که پسران سهم بیشتری در رشته ریاضی دارند و در ادامه نیز بیشتر وارد رشتههای فنی و مهندسی میشوند. البته در مجموع ورودی دانشگاهها، تعداد دختران از پسران بیشتر است و در برخی رشتهها مانند علوم پزشکی نیز زنان حضور پررنگی دارند.
بازار کار؛ عامل اصلی شکاف جنسیتی
کاظمیپور معتقد است علت استقبال کمتر دختران از رشتههای فنی و مهندسی بیش از آنکه به کلیشههای جنسیتی مربوط باشد، به واقعیتهای اقتصادی و بازار کار بازمیگردد. به گفته او، صنایع توسعهیافته و فرصتهای شغلی کافی در کشور وجود ندارد و حتی بسیاری از مردان فارغالتحصیل رشتههای مهندسی نیز بیکار هستند.
البته در مشاغل سخت، شیفتی یا کارهایی که نیازمند حضور در خارج از شهر هستند، تمایل کارفرمایان به استخدام مردان بیشتر است و همین مسئله میتواند حضور زنان را محدود کند؛ با این حال، نمیتوان همه تفاوتها را ناشی از نگرشهای جنسیتی دانست.
بیش از نیمی از زنان تحصیلکرده در جستوجوی کار
این جامعهشناس مشکل اصلی زنان در ایران را بازار کار میداند. به گفته کاظمیپور، بیش از ۵۴ درصد زنان تحصیلکرده کشور بیکار و در جستوجوی کار هستند و بسیاری از آنها برای کسب درآمد به مشاغل غیررسمی، فعالیتهای اینترنتی و کارهای فاقد امنیت شغلی روی میآورند.
او تأکید میکند که در شرایط رکود اقتصادی، زنان بیش از مردان از بازار کار آسیب میبینند؛ چراکه در دورههای بحران اقتصادی، هم احتمال حذف زنان از مشاغل بیشتر است و هم فرصتهای استخدامی کمتری برای آنها فراهم میشود.
آموزش نسبتاً برابر؛ اشتغال همچنان نابرابر
کاظمیپور بر اساس مطالعات انجامشده معتقد است عدالت جنسیتی در حوزه آموزش تا حد زیادی محقق شده و تفاوت موجود در انتخاب برخی رشتهها بیشتر به چشمانداز اشتغال آنها مربوط است. او سهم عوامل فرهنگی را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد و مشکلات اقتصادی، رکود و کمبود فرصتهای شغلی را عامل حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد این تفاوتها میداند.
این جمعیتشناس همچنین معتقد است کاهش نرخ باروری و کند شدن رشد جمعیت، ایران را در سالهای آینده با کمبود نیروی کار مواجه خواهد کرد. در چنین شرایطی، زنان تحصیلکرده میتوانند بخش مهمی از نیروی کار ذخیره کشور باشند؛ مشروط بر اینکه اقتصاد رشد کند و فرصتهای شغلی مناسب و پایدار برای آنان ایجاد شود.