ضرورت پایش جمعیتی مصرف مواد مخدر و سلامت روان بعد از جنگ
دبیر علمی «نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد» اعلام کرد: شوک بزرگ روانی، اجتماعی و اقتصادی ناشی از جنگ، زمینه‌ساز افزایش مصرف مواد مخدر است.
نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد با محوریت جنگ، بی ثباتی و اعتیاد: ضرورت پاسخ علمی و اجتماعی» از 29 مهرماه تا اول آبان ماه در در سالن همایش‌های رازی برگزار خواهد شد.
دبیر علمی این کنگره گفت: «جنگ فقط یک رویداد نظامی نیست؛ یک شوک بزرگ روانی، اجتماعی و اقتصادی است و از مسیرهای مختلف می‌تواند بر مصرف مواد اثر بگذارد.»
مهران ضرغامی ادامه داد: «افزایش اضطراب، بی‌خوابی، سوگ، ناامنی و احساس بی‌اختیاری ممکن است، بعضی افراد را به سمت مصرف مواد به‌عنوان راهی برای کاهش موقت فشار روانی سوق دهد. از طرف دیگر، بیکاری، فقر، جابه‌جایی جمعیت، ازهم‌گسیختگی خانواده و کاهش حمایت‌های اجتماعی نیز می‌تواند، زمینه مصرف یا عود آن را افزایش دهد.»
او با اشاره به اینکه امکان دارد جنگ سبب تغییر بازار مواد مخدر شود، توضیح داد: «در زمان جنگ، ممکن است، دسترسی، قیمت، نوع ماده، خلوص و حتی مسیرهای قاچاق نیز تغییر کند. بنابراین الزاماً با یک «افزایش یکنواخت مصرف» مواجه نیستیم و ممکن است، مصرف یک ماده کم و ماده دیگری زیاد شود یا الگوی مصرف پرخطرتر شود.»
دبیر علمی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد گفت: «در مورد اینکه جنگ دقیقاً چه میزان مصرف مواد را در کشور افزایش داده یا موجب تغییر چه الگوهایی از مصرف شده است، هنوز داده‌های اپیدمیولوژیک (همه‌گیر شناختی) ملی و قابل اتکایی نداریم. بنابراین یکی از نیازهای فوری ما ایجاد یک نظام پایش سریع است وگرنه ممکن است چند سال بعد تازه متوجه تغییراتی شویم که امروز آغاز شده‌اند.»
به گفته ضرغامی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد که از مهم‌ترین گردهمایی‌های تخصصی کشور در زمینه اعتیاد به شمار می‌رود، بستری فراهم می‌کند تا استادان برجسته، پژوهشگران، متخصصان بالینی، فعالان اجتماعی و سیاست‌گذاران در زمینه رویکردهای نوین درمان، اعتیاد رفتاری، اپیدمیولوژی مصرف مواد، برنامه‌های پیشگیری مبتنی بر شواهد، کاهش آسیب، پیامدهای اجتماعی و روان‌شناختی اعتیاد و نیز کاربرد فناوری‌های نوین در مدیریت اعتیاد به تبادل نظر و ارائه دستاوردهای نوین خود بپردازند.»
دبیر علمی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد گفت: «شاید یکی از اشتباهات مهم این باشد که با پایان درگیری نظامی، پیامدهای سلامت روان هم تمام می‌شود؛ این درحالی است که در بسیاری از موارد، درست بعد از پایان بحران، مسایلی همچون اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، افسردگی، مشکلات خانوادگی، بیکاری، بدهی، سوگ‌های پردازش‌نشده و احساس ناامنی مزمن خود را بیشتر نشان می‌دهند. شواهد حاصل از مرور مطالعات مربوط به جمعیت‌های جنگ‌زده نیز نشان می‌دهد، متاسفانه پیامدهای روانی جنگ می‌تواند، آثار پایداری برجای گذارد.»
او ادامه داد: «این موضوع درباره کودکانی که در معرض تجارب شدید و نامطلوب قرار می‌گیرند، اهمیت ویژه دارد؛ زیرا بخشی از خطر مصرف مواد در سال‌های بعد، از مسیر افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه، خشم، رفتارهای برون‌ریز، ارتباط با همسالان پرخطر و استفاده از مواد برای مقابله با فشار روانی شکل می‌گیرد.»
ضرغامی یادآور شد: «اگر بخواهیم، تنها زمانی مداخله کنیم که آمار اعتیاد بالا رفته باشد، عملاً دیر اقدام کرده‌ایم. از همین امروز باید پایش جمعیتی مصرف مواد و سلامت روان را شروع کنیم، خدمات سلامت روان را در مراقبت‌های اولیه تقویت کرده، برنامه‌های مدرسه‌محور و خانواده‌محور داشته باشیم و برای گروه‌های آسیب‌دیده از جنگ پیگیری طولانی‌مدت طراحی کنیم. به زبان ساده، پیشگیری از اعتیاد پس از جنگ، از دوران خودِ جنگ آغاز می‌شود.»