دارو هست، اما به همه نمیرسد؛ بحران توزیع بیماران اعصاب را سرگردان کرده است
رئیس شورای عالی داروخانههای ایران با اعلام بهبود نسبی تولید برخی داروهای اعصاب و روان، از ادامه مشکلات در شبکه توزیع خبر داد و گفت: سهمیه اندک داروخانهها، سبدفروشی شرکتهای پخش و کمبود نقدینگی، دسترسی بیماران به داروهای حیاتی را با چالش جدی مواجه کرده است؛ بهطوری که برخی بیماران برای یافتن داروی مورد نیاز خود ناچارند به دهها داروخانه مراجعه کنند.
اگرچه وضعیت تولید برخی داروهای اعصاب و روان در ماههای اخیر نسبت به گذشته بهبود یافته، اما مشکلات در زنجیره توزیع همچنان مانع دسترسی آسان بیماران به داروهای مورد نیاز شده است. فعالان حوزه دارو معتقدند مشکل اصلی دیگر کمبود تولید نیست، بلکه نحوه توزیع و تأمین دارو در داروخانههاست.
رئیس شورای عالی داروخانههای ایران با اشاره به وضعیت داروی «اسویکس» (کلوپیدوگرل) به ایلنا گفت این دارو که برای بیماران قلبی پس از استنتگذاری یا پیشگیری از سکته قلبی تجویز میشود، اگرچه توسط تولیدکنندگان داخلی عرضه میشود، اما سهمیه اختصاصیافته به بسیاری از داروخانهها بسیار ناچیز است؛ بهگونهای که سهمیه ماهانه برخی داروخانهها تنها چند جعبه بوده و حتی پاسخگوی نیاز تعداد محدودی از بیماران نیز نیست.
به گفته او، فشارهای مالی بر شرکتهای پخش باعث شده برخی از آنها سیاست «سبدفروشی» را در پیش بگیرند؛ روشی که در آن داروخانهها تنها در صورت خرید داروها یا مکملهای دیگر، سهمیه بیشتری از داروهای پرمتقاضی دریافت میکنند. این در حالی است که بسیاری از داروخانهها به دلیل کمبود نقدینگی، توان خرید اقلام اضافی را ندارند.
فعالان این حوزه، تأخیر در پرداخت مطالبات داروخانهها از سوی سازمانهای بیمهگر را یکی از مهمترین عوامل بروز این وضعیت میدانند. محدودیت منابع مالی باعث شده بخش زیادی از داروخانهها امکان خرید نقدی یا افزایش موجودی داروهای کمیاب را نداشته باشند؛ در مقابل، داروخانههای برخوردار از توان مالی بیشتر، سهم بیشتری از این داروها دریافت میکنند و همین مسئله به توزیع نامتوازن دارو در کشور دامن زده است.
نتیجه این شرایط، سرگردانی بیماران برای یافتن داروهای مورد نیاز است. به گفته رئیس شورای عالی داروخانهها، ممکن است بیمار برای تهیه یک داروی ضروری به ۱۰ یا حتی ۲۰ داروخانه مراجعه کند و در نهایت تنها در داروخانهای که توان خرید سهمیه بیشتر را داشته، داروی مورد نیاز خود را پیدا کند.
در حوزه داروهای اعصاب و روان، این مشکل ابعاد حساستری پیدا میکند. متخصصان تأکید دارند بسیاری از این داروها بهسادگی قابل جایگزینی نیستند و تغییر خودسرانه آنها میتواند روند درمان را مختل کند. به عنوان نمونه، جایگزینی یک داروی ضدافسردگی با داروی دیگر، بدون نظر پزشک، ممکن است اثربخشی درمان را کاهش داده و بیمار را با عوارض جدید روبهرو کند.
همچنین کمبود برخی داروهای مورد استفاده برای کنترل تیک یا اختلالات روانپزشکی، بهویژه در کودکان و بیماران مزمن، نگرانیهای جدی ایجاد کرده است. در این میان، کمیاب یا نایاب بودن آمپولهای آنتیسایکوتیک طولانیاثر که برای بیمارانی تجویز میشوند که از مصرف داروی خوراکی خودداری میکنند، میتواند خطر بازگشت علائم روانپریشی، تشدید بحرانهای رفتاری و افزایش فشار بر خانوادهها را در پی داشته باشد.
رئیس شورای عالی داروخانههای ایران راهکار برونرفت از این وضعیت را حمایت هدفمند از زنجیره تأمین دارو، افزایش تعداد تولیدکنندگان، بهبود وضعیت مالی شرکتهای پخش و داروخانهها و پرداخت بهموقع مطالبات از سوی بیمهها عنوان کرد و ابراز امیدواری کرد که در صورت اجرای این اقدامات، دسترسی بیماران به داروهای حیاتی طی سه تا چهار ماه آینده بهتدریج بهبود یابد.