درباره کنفرانس بین‌المللی کار در ژنو چه می‌دانیم

یکصد و چهاردهمین نشست کنفرانس بین‌المللی کار (ILC2026) روز دوشنبه 11 خرداد با حضور هیئت‌های سه‌جانبه از ۱۸۷ کشور عضو در ژنو آغاز به کار کرد. این کنفرانس که بالاترین نهاد تصمیم‌گیری سازمان بین‌المللی کار (ILO)  است، موضوعاتی از جمله گفت‌وگوی اجتماعی و سه‌جانبه‌گرایی، کار شایسته در اقتصاد پلتفرمی، برابری جنسیتی در محل کار و کاربرد استانداردها را در دستور کار قرار داده است.

هشدار مدیرکل ILO درباره تاثیر بحران خاورمیانه بر کارگران ایران

در روز نخست نشست سازمان بین‌المللی کار گیلبرت اف. هونگبو، مدیرکل سازمان بین‌المللی کار، با اشاره به وضعیت نااطمینان‌آور جهانی، درخواست کرد که مردم در مرکز انقلاب هوش مصنوعی قرار گیرند: «آینده کار تنها توسط فناوری تعیین نخواهد شد، بلکه توسط سیاست‌ها، نهادها و گفت‌وگوی اجتماعی که آن را هدایت می‌کند، تعیین خواهد شد.»

هونگبو با استناد به گزارش خود با عنوان «لحظه‌ای از انتخاب: مهار هوش مصنوعی برای کار شایسته»، خواستار رویکردی انسان‌محور شد و بر چهار محور حقوق، اشتغال و مهارت‌ها، حمایت اجتماعی و گفت‌وگوی اجتماعی تاکید کرد: «کارگران در همه جا باید بتوانند از دستاوردهای بهره‌وری حاصل از هوش مصنوعی بهره‌مند شوند. این دستاوردها باید از طریق دستمزدهای بهتر، حمایت‌های قوی‌تر از نیروی کار و رشد فراگیرتر، به طور عادلانه توزیع شوند.»

اما مهم‌ترین بخش سخنان هونگبو به بحران خاورمیانه اختصاص داشت. او با اشاره به تاثیرات مستقیم این بحران بر کارگران و شرکت‌ها گفت: «ما در زمانی از عدم قطعیت عمیق حضور داریم. اقتصاد جهانی همچنان شکننده است و بحران در خاورمیانه به عنوان منبع اصلی خطر برای کارگران، شرکت‌ها و جوامع ظهور کرده است. دریانوردان تنگه هرمز، کارگران مهاجر در کشورهای خلیج فارس، کارگران کشاورزی در جنوب لبنان و کارگران و شرکت‌های مختلف در ایران از جمله کسانی هستند که بیشترین تأثیر را مستقیما متحمل شده‌اند.»

مدیرکل ILO همچنین هشدار داد که تحت سناریوی طولانی‌مدت شوک نفتی، ساعات کاری جهانی معادل ۱۴ میلیون شغل تمام‌وقت در سال جاری و ۳۸ میلیون شغل در سال آینده کاهش می‌یابد.

وزیر کار ایران: جنگ بزرگترین تهدید علیه کار شایسته است

همچنین در روز دوم این نشست احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران، در یکصد و چهاردهمین نشست کنفرانس بین‌المللی کار (ILC2026) که به صورت مجازی برگزار شد، جنگ را بزرگترین تهدید علیه کار شایسته، عدالت اجتماعی و رفاه بشریت دانست.

وزیر کار ایران با اشاره به حضور مجازی هیئت ایرانی به دلیل هزینه‌های سنگین ناشی از جنگ، گفت: «جنگ باعث بیکاری کارگران می‌شود، خانواده‌ها را از هم می‌پاشد، کودکان را یتیم می‌کند، خانه‌ها و کارخانه‌ها را تخریب می‌کند و محیط‌زیست را آلوده می‌کند. بزرگترین هزینه جنگ، سلطه خشونت بر روح انسان است.»

میدری با استناد به اعلامیه فیلادلفیا که صلح و عدالت اجتماعی را دو رکن رفاه بشریت می‌داند، از مدیرکل سازمان بین‌المللی کار خواست کنفرانسی ویژه با موضوع «جنگ و کارگران جهان» در سال آینده برگزار کند.

وی افزود: «سرمایه‌داری نظامی، بشریت را به خاطر تولیدکنندگان سلاح قربانی کرده است. سازمان بین‌المللی کار برای مقابله با بزرگترین دشمن منافع کارگران، یعنی جنگ، تاسیس شده و نمی‌تواند در برابر کسانی که آن را آغاز می‌کنند، ساکت بماند.»

میدری با تشکر از اتحادیه‌های کارگری که تجاوز علیه ایران را محکوم کردند، سخنان خود را با تاکید بر خطر بی‌تفاوتی به پایان رساند: «نقطه مقابل عشق، نفرت نیست؛ بی‌تفاوتی است. ما باید علیه جنگ، علیه سرمایه‌داری نظامی و علیه دشمن جهانی بشریت متحد شویم.»

حمایت مشروط ایران از کارگران پلتفرمی

نماینده دولت ایران در کمیته تدوین استانداردهای اقتصاد پلتفرمی، ضمن اعلام حمایت از مفاد مربوط به پوشش بیمه‌ای، مسئولیت ایمنی پلتفرم‌ها، حق تشکیل اتحادیه و شفافیت الگوریتمی، تاکید کرد که رای مثبت ایران مشروط به انعطاف‌پذیری بیشتر در سه حوزه است: اول، تعریف «کارگر پلتفرمی» که باید به قوانین ملی ارجاع داده شود. دوم، مفهوم حق‌الزحمه که باید از هزینه‌های شخصی مستقل کارگران تفکیک گردد. سوم، مکانیسم‌های اجرایی مواد ۱۰، ۱۶ و ۲۰ که باید هم‌تراز با سایر بخش‌های اقتصادی در چارچوب قوانین ملی تنظیم شوند.

این موضع در حالی مطرح می‌شود که بر اساس آمار مرکز ملی فضای مجازی ایران، بیش از ۸۰۰ هزار نفر در کشور در کسب‌وکارهای دیجیتال و پلتفرم‌های آنلاین اشتغال دارند. ایران پیشتر با تصویب بند «ح» ماده ۲۸ برنامه هفتم توسعه، پوشش بیمه را به رانندگان و پیک‌های پلتفرمی تسری داده است.

مواضع ایران در کمیته‌های برابری جنسیتی و گفت‌وگوی اجتماعی

نماینده ایران در کمیته برابری جنسیتی بر لزوم تفکیک میان «برابری فرصت» و «یکسان‌سازی اجباری نتایج» تاکید کرد و اعلام داشت که جمهوری اسلامی ایران اقدامات ملی مهمی از جمله افزایش مرخصی زایمان، گسترش مراکز مراقبت از کودکان در محیط‌های کاری و تقویت آموزش فنی و حرفه‌ای برای زنان در بخش‌های دیجیتال و خدماتی به عمل آورده است.

همچنین هیئت جمهوری اسلامی ایران در نخستین روز کاری کمیته «گفت‌وگوی اجتماعی و سه‌جانبه‌گرایی» بیانیه‌ای رسمی ارائه داد. در این بیانیه، ایران ضمن استقبال از گزارش راهبردی ILO با عنوان «هدایت تغییر از طریق گفت‌وگوی اجتماعی فراگیر»، بر ضرورت نهادینه‌سازی گفت‌وگوی اجتماعی به‌عنوان الزامی نهادی برای تحقق عدالت اجتماعی تاکید کرد. ایران با اشاره به تجربه شوراهای اسلامی کار و تشکل‌های کارگری و کارفرمایی، نقش نهادهای تصمیم‌گیر و سازوکارهای مشارکتی در حل اختلافات کارگری را برجسته ساخت و خواستار احترام به قوانین ملی در استانداردگذاری‌های بین‌المللی شد.

سخنان نماینده کارفرمایان ایران؛ محکومیت حملات و درخواست فعالسازی دفتر ILO

همچنین در 16 خرداد، داود آدینه، دبیرکل کانون عالی انجمن‌های صنفی کارفرمایی ایران، در سخنرانی خود در اجلاسیه، ضمن قدردانی از مدیرکل ILO برای فراهم کردن فرصت گفت‌وگو درباره هوش مصنوعی، این فناوری را زمینه‌ساز افزایش بهره‌وری و اشتغال پایدار دانست. او گفت: «هوش مصنوعی می‌تواند از طریق ارتقای ایمنی و سلامت محیط‌های کار، کاهش خطاهای انسانی و پیشگیری از حوادث شغلی، به بهبود شرایط کاری کمک کند.» وی همچنین به فرصت‌های شغلی برای افراد دارای معلولیت و ساکنان مناطق دورافتاده اشاره کرد، اما نسبت به حذف برخی مشاغل و افزایش شکاف‌های اجتماعی هشدار داد.

آدینه در بخش دیگری از سخنان خود به شرایط ایران پرداخت و با محکوم کردن حملات اخیر گفت: «ایران سال‌هاست که به‌طور ناعادلانه تحت تحریم قرار دارد و اینک مورد حمله دشمنانی قرار گرفته است که نه با ایران هم‌مرز هستند و نه همسایه. بمباران مراکز مسکونی، صنعتی، تولیدی و خدماتی را کاملا محکوم می‌کنیم که مغایر با اصول انسانی و حقوق بین‌الملل است. این حملات بر روند تحقق کار شایسته، امنیت شغلی و معیشت میلیون‌ها نیروی کار آثار منفی بر جای گذاشته است.»

وی از سازمان بین‌المللی کار خواست با بهره‌گیری از جایگاه خود، توجه ویژه‌ای به حمایت از جامعه کار ایران داشته باشد. او مشخصا خواستار فعال‌سازی مجدد دفتر نمایندگی ILO در ایران و اعزام هیئتی کارشناسی برای بازدید از خسارات و چالش‌های موجود شد. آدینه همچنین پیشنهاد اختصاص روز اول ژوئن به عنوان «روز جهانی کارفرما» را که در اجلاس‌های قبلی مطرح کرده بود، تکرار کرد.

کنفرانس بین‌المللی کار در ژنو تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۳ خرداد) ادامه خواهد داشت و در آن کمیته‌های تخصصی به بررسی استانداردهای جدید در حوزه اقتصاد پلتفرمی، برابری جنسیتی و گفت‌وگوی اجتماعی می‌پردازند.