دورکاری برای زنان؛ آزادی بیشتر یا فشار مضاعف
با شیوع ویروس کرونا و تبدیل شدن دورکاری به یک ضرورت جهانی، بازار کار تحولات گستردهای را تجربه کرد. زنان، بهویژه مادران شاغل، یکی از گروههایی بودند که بیشترین تأثیر را از این تغییر پذیرفتند. دورکاری ترکیبی از راحتی و انعطافپذیری را ارائه میدهد، اما در عین حال چالشهای روانی، حرفهای و اجتماعی جدیدی نیز به همراه دارد.
به گزارش آتیهآنلاین، در مراحل ابتدایی، کار از خانه برای بسیاری از زنان گزینهای ایدهآل به نظر میرسید. نظرسنجیهای مرکز تحقیقات پیو نشان میدهد که درصد قابل توجهی از زنان احساس میکردند کنترل بیشتری بر زمان و ریتم زندگی خود دارند. برای مادران، دورکاری فرصتی بود تا بدون احساس فشار یا ناکامی مداوم، میان مسئولیتهای خانوادگی و انتظارات شغلی تعادل برقرار کنند. برخی از آنها نیز با آرامش خانه توانستند تمرکز بیشتری داشته و کیفیت کار خود را ارتقا دهند.
با این حال، انعطافپذیری همیشه بدون هزینه نیست. نبود مرزهای مشخص میان زندگی شخصی و حرفهای، گاهی به باری اضافی تبدیل میشود. خانم امانی، متخصص بازاریابی در لندن، میگوید: «انعطافپذیری کمک میکند تا تعادل برقرار کنم، اما گاهی زمان بیشتری را صرف امور خانه میکنم که بر توانایی من در رسیدن به اهداف کاری تأثیر میگذارد.»
یکی از پیامدهای دورکاری، کاهش تعامل انسانی است. تحلیل هاروارد بیزینس ریویو نشان میدهد که نبود حضور فیزیکی، فرصتهای ایجاد روابط حرفهای و ساختن هویت شغلی را محدود میکند. جلسات مجازی و ایمیلها قادر به بازتولید کاریزما و حضور انسانی محیطهای کاری سنتی نیستند. همچنین مرزهای زندگی و کار در هم میآمیزد و زنان را در حالت کاری مداوم قرار میدهد که خستگی ذهنی و فشار عاطفی ایجاد میکند.
مطالعه دانشگاههای شفیلد و دورام نشان میدهد زنانی که دورکاری میکنند، در مقایسه با مردان، بیشتر در تعیین مرز میان مسئولیتهای خانگی و کاری دچار مشکل هستند. در مقابل، مردان راحتتر میتوانند کار و زندگی شخصی را تفکیک کنند. این یافتهها حاکی از آن است که دورکاری میتواند توانمندساز باشد، مشروط بر آن که کارهای خانگی به طور عادلانه تقسیم شود.
با وجود چالشها، کار از خانه کاهش تبعیض جنسیتی را نیز نشان میدهد. مطالعه دانشگاه تورنتو در دسامبر ۲۰۲۴ نشان داد ۳۱ درصد زنان در محل کار خود تبعیض را تجربه کردهاند، در حالی که این رقم برای زنان دورکار به ۱۷ درصد کاهش یافته است. با این حال، محققان تأکید دارند که دورکاری نباید به عنوان راهحل نهایی در نظر گرفته شود؛ موانع ساختاری بازار کار همچنان پابرجاست.
از نظر روانشناسی، کاهش تعامل اجتماعی در محیطهای مجازی میتواند اعتماد به نفس و احساس موفقیت زنان را کاهش دهد، به ویژه در بخشهایی که کمتر دیده میشوند. گزارش شرکت «مکینزی اند کامپنی» نشان میدهد زنان دورکار فرصتهای ارتقای شغلی کمتری دارند، زیرا بسیاری از تصمیمات اداری به حضور فیزیکی وابسته است.
در نهایت، کار از خانه تجربهای چندوجهی برای زنان است؛ بین انعطافپذیری و راحتی، اما همراه با حواسپرتی، فشار روانی و انزوا. موفقیت این مدل به ایجاد محیطی منصفانه و حمایتگرانه بستگی دارد که بتواند زنان را هم در دفتر کار و هم در خانه توانمند سازد و فرصتهای رشد حرفهای را محدود نکند.