پادگانها میروند، برجها میآیند؟
مهدی اقراریان عضو شورای شهر تهران امروز با نمایش تصویری از ساختوسازهای ساصد نسبت به آینده پادگانهای پایتخت هشدار داد و گفت اگر نتیجه خروج پادگانها ساخت مجتمعهای متراکم باشد بهتر است فعلا این اراضی دستنخورده باقی بمانند. او پس از جلسه نیز گفت ساختوساز در این زمینها برای شهرداری درآمد ایجاد میکند اما هزینه تراکم و ترافیک آن سالها بر دوش شهر و محلات اطراف باقی میماند.
تهران در میان ساختمانها و خیابانهای متراکم خود هنوز زمینهای بزرگی دارد که سالها پشت دیوار پادگانها باقی ماندهاند. خروج مراکز نظامی از شهر میتواند این زمینها را به فرصتی برای جبران کمبود فضای سبز و خدمات عمومی تبدیل کند اما یک نگرانی جدی وجود دارد. اینکه پادگان از محله خارج شود و به جای آن هزاران مترمربع ساختمان وارد محله شود. آنچه امروز در محدوده ساصد دیده میشود همین نگرانی را دوباره به صحن شورای شهر کشاند. مهدی اقراریان تصویری از ساختوسازهای این محدوده را به اعضای شورا نشان داد و گفت: اگر قرار است این بلا را سر پادگانها دربیاورید خواهش میکنم بگذارید پادگانها همانطور فعلاً بمانند تا بعداً فکری به حالشان کنند. اگر قرار باشد بخشی از پادگانها تبدیل به چنین ساختوسازهایی شود به نظر من جز آسیب چیزی ندارد.
اقراریان پس از جلسه در گفتوگو با آتیه آنلاین توضیح بیشتری درباره این هشدار داد. او مسئله اصلی را تضاد منافع عمومی شهر با منافعی دانست که از ساختوساز در زمینهای بزرگ به دست میآید. به گفته او تهران همین حالا شهری متراکم با جمعیتی چند میلیونی است و اضافه کردن بار ساختمانی تازه به زمینهایی که سالها تراکم چندانی نداشتهاند میتواند وضعیت محلات اطراف را دشوارتر کند. او ساصد در محدوده خیابان پیروزی را نمونهای از همین وضعیت دانست. محدودهای که پیش از این تعداد محدودی از افراد در آن رفتوآمد داشتند و بخشهایی از آن فضای سبز بود اما اکنون حجم قابل توجهی از ساختوساز در بخشی از آن شکل گرفته است.
ساختمانهای تازه فقط خط آسمان این زمینها را تغییر نمیدهند. هر واحد جدید ساکنان تازه و خودرو و سفر روزانه به محدوده اضافه میکند. اقراریان میگوید در ساصد نیز با ساختوسازهای جدید تقاضای سفر تازهای ایجاد شده است. مسئله برای محدودهای مانند خیابان پیروزی اهمیت بیشتری دارد. جایی که افزایش تراکم میتواند فشار بیشتری بر خیابانها و خدمات محلی وارد کند. از نگاه او نخستین اثر چنین تصمیمی در زندگی ساکنان همان محلات دیده خواهد شد و قفلشدگی بیشتر معابر میتواند کیفیت زندگی را پایین بیاورد.
پشت این ساختوسازها مسئله درآمد شهر نیز قرار دارد. اقراریان میگوید شهرداری برای اداره تهران به منابع مالی نیاز دارد و بخشی از این منابع در بودجههای سالانه از عوارض ساختمانی به دست میآید. بنابراین هر پهنه تازهای که امکان ساختوساز پیدا کند میتواند پول بیشتری وارد حساب مدیریت شهری کند. او این وابستگی را چرخه «بساز و بفروش» مینامد و معتقد است ادامه آن تهران را به ساختوساز بیشتر وابسته کرده است.
اما از نگاه این عضو شورا درآمد امروز میتواند هزینه فردای شهر باشد. جمعیتی که با ساختمانهای تازه وارد یک محدوده میشود به خیابان و حملونقل عمومی و فضای سبز و دیگر خدمات شهری نیاز دارد. اقراریان میگوید شهرداری ممکن است امروز از ساختوساز در این اراضی عوارض دریافت کند اما در سالهای بعد مجبور شود چند برابر همان درآمد را برای حل مشکلاتی خرج کند که تراکم تازه ایجاد کرده است. به همین دلیل او معتقد است ارزش اراضی پادگانها را نباید فقط با میزان ساختمانی که میتوان در آنها ساخت محاسبه کرد.
اقراریان جهتگیری مدیریت تهران طی پنج سال گذشته را نیز نقد کرد و گفت شهر به جای تمرکز بر حل مشکلات به سمت پروژهمحوری رفته است. او از این شیوه با عنوان «حکمرانی نمایشی» یاد کرد و گفت تعداد پروژهها و بیلبوردهایی که افتتاح آنها را تبلیغ میکنند نباید معیار موفقیت مدیریت شهر باشد. به گفته او معیار باید این باشد که آیا ترافیک کمتر شده است و آیا مشکل مسکن حل شده است و آیا کیفیت زندگی مردم بهبود پیدا کرده است. او همچنین از «فروش شهر با عناوین قانونی» سخن گفت و کمیسیون ماده پنج و عوارض ساختمانی را از موضوعاتی دانست که باید در بررسی روند افزایش ساختوساز مورد توجه قرار گیرند.
نگرانی درباره سرنوشت زمین پادگانها محدود به اقراریان نیست. مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران نیز مدتی پیش درباره پادگان ۰۶ گفته بود بخش زیادی از این پروژه آماده است و فضای سبز آن در اختیار شهرداری قرار گرفته تا برای فضای سبز شهری استفاده شود. او گفته بود با توجه به اینکه پادگانها به کاهش تراکم شهر کمک میکنند پیشنهادی مطرح شده است که در این اراضی ساختمانسازی صورت نگیرد و زمینها به توسعه فضای سبز اختصاص داده شوند. پیشنهادی که هنوز برای اجرایی شدن به تصویب مراجع بالاتر نیاز دارد.
چمران همچنین گفته بود امکان خروج پادگانها از تهران وجود دارد و ساخت دوباره آنها به همان شکل در شهر معنایی ندارد. حالا همزمان با بازنگری طرح جامع تهران تعیین تکلیف این اراضی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. زمینهایی بزرگ در بخشهایی از تهران که بعضی از آنها در میان محلات پرتراکم قرار گرفتهاند و خروج کاربری نظامی میتواند فرصتی کمتکرار برای افزایش سرانههای عمومی شهر باشد. هشداری که امروز از صحن شورا شنیده شد درباره همین فرصت است. اینکه با خروج پادگانها زمین آزاد شود اما سهم محله از این آزادی فقط ساختمان و جمعیت بیشتر باشد.