دماوند یک قدم به یونسکو نزدیکتر شد؛ پایان راه معادن در ارتفاعات بالا
بلندترین قله ایران سالهاست میان شکوه طبیعی و فشار فعالیتهای انسانی گرفتار مانده است؛ حالا اما تصمیمی تازه میتواند یکی از جدیترین موانع ثبت جهانی دماوند را کنار بزند.
به گزارش آتیهآنلاین، دماوند فقط یک قله بلند نیست؛ برای ایرانیها تصویری آشنا از استواری، اسطوره و هویت ملی است. مخروط سفیدرنگی که از دوردست دیده میشود و در ادبیات فارسی بارها به نماد ایستادگی تبدیل شده، حالا پس از سالها انتظار ممکن است یک گام دیگر به ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو نزدیک شود.
سازمان منابع طبیعی اعلام کرده است که فعالیت تمامی معادنی که در ارتفاع بالاتر از ۱۷۰۰ متر در محدوده دماوند انجام میشده، متوقف شده و از این پس نیز برای ایجاد معدن جدید یا احداث راه دسترسی تازه در این ارتفاع مجوزی صادر نخواهد شد. محمد داسمه، وکیل دادگستری و مشاور حقوقی سازمان منابع طبیعی در گفتوگو با همشهری، این اقدام را بخشی از رویکرد حفاظتی برای صیانت از عرصه دماوند عنوان کرده است.
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر روشن میشود که بدانیم فعالیتهای معدنی یکی از جدیترین چالشهای پرونده ثبت جهانی دماوند بوده است. علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراثفرهنگی، توقف معادن بالاتر از ۱۷۰۰ متر و جلوگیری از ایجاد راههای جدید را اقدامی مهم دانسته و گفته است که اگر این محدودیتها بهطور کامل اجرا شده باشد، یکی از موانع مهم ثبت جهانی برطرف شده است.
مالکیت حل شد؛ حالا نوبت برنامه حفاظت است
این اتفاق در شرایطی رخ داده که موضوع مالکیت عرصههای دماوند نیز در سال گذشته تعیین تکلیف شده و برای قله و دامنههای آن اسناد کاداستر و رسمی صادر شده است. به این ترتیب، یکی از مسائل مهم حقوقی پرونده نیز پشت سر گذاشته شده است.
اما جهانیشدن دماوند هنوز به یک گام مهم دیگر نیاز دارد: پلان مدیریتی. ایزدی گفته است در صورت حل شدن موضوع مالکیت و توقف فعالیتهای مخرب، باید برنامهای جامع برای حفاظت و توسعه پایدار دماوند تدوین شود؛ برنامهای که نحوه حضور گردشگران و کوهنوردان، حفاظت از طبیعت و توسعه گردشگری را مشخص کند.
دماوند در سال ۱۳۸۷ بهعنوان میراث طبیعی ملی ثبت شد. این کوه با ارتفاع ۵۶۰۹ متر، علاوه بر ویژگیهای زمینشناختی و آتشفشانی، از تنوع زیستی و چشماندازهای طبیعی منحصربهفردی برخوردار است. با این حال، زباله، گردشگری بیضابطه و نبود زیرساخت مناسب همچنان از چالشهای حفاظت از آن محسوب میشوند.
اکنون پس از سالها کشمکش بر سر مالکیت، فعالیت معدنی و حفاظت، مسیر دماوند به سمت ثبت جهانی کمی هموارتر شده است؛ اما رسیدن به یونسکو، نه با یک تصمیم، بلکه با مجموعهای از اقدامات حفاظتی و مدیریتی ممکن خواهد شد. دماوند حالا یک قدم جلوتر است؛ گام بعدی، ساختن برنامهای است که بتواند این قله را برای نسلهای آینده حفظ کند.